Pravoslavlje

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Deo serijala članaka
Hrišćanstvo

Hrišćanstvo

Osnivanje
Isus Hristos · Apostoli
Crkva · Jevanđelje

Istorija
Rano hrišćanstvo · Sabori
Veliki raskol · Krstaški ratovi
Reformacija · Ekumenizam

Tradicije
Pravoslavlje · Katolicizam
Protestantizam

Teologija
Sveta Trojica (Otac, Sin, Sveti duh)
Stvaranje · Greh · Sud · Anđeo
Spasenje · Vaskrsenje · Carstvo

Upražnjavanje
Post · Molitva · Svete tajne

Biblija
Stari zavet · Novi zavet
Knjige · Kanon · Apokrif

Ichthys.svg Portal:Hrišćanstvo

pogledaj  razgovor  uredi

Pravoslavljepravilno učenje, pravilno slavljenje je druga najveća hrišćanska vjeroispovijest na planeti. Nastalo je u 1. vijeku, utvrđeno na sedam vaseljenskih sabora, a pod današnjim imenom se vodi od 11. vijeka.

Današnje pravoslavlje je nastalo kao rezultat Velikog raskola (1054) između Carigradske i Rimske patrijaršije. Istočna hrišćanska crkva je nastavila da poštuje pravila apostola i svetih otaca utvrđenih na sedam vaseljenskih sabora i nosi naziv Pravoslavna crkva, dok je zapadna hrišćanska crkva unijela izvjesne promjene u ova pravila i danas nosi naziv Katolička crkva.

Pravoslavna crkva[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Pravoslavna crkva

Pravoslavna crkva se sastoji iz pomjesnih crkavaautokefalnih i autonomnih.

Autokefalna crkva je samostalna pomjesna crkva, administrativno i kanonski potpuno nezavisna od drugih pomjesnih crkava. Autonomna crkva je zavisna pomjesna crkva, ima teritorijalnu i administrativnu nezavisnost, ali se nalazi u sastavu neke autokefalne crkve.

Sve one se nalaze u jedinstvenom kanonskom i liturgijskom zajedništvu.

Rasprostranjenost[uredi]

Pravoslavlje je drugi po brojnosti ogranak hrišćanstva, odmah nakon katolicizma. Procjenjuje se da ima ukupno oko 300 miliona pravoslavnih vjernika u cijelom svijetu.

Pravoslavlje je tradicionalno rasprostranjeno na Balkanu — među Srbima, Grcima, Crnogorcima, Bugarima, Makedoncima, Rumunima i dijelu Albanaca. U istočnoj Evropi je rasprostranjeno najviše među istočnoslovenskim narodima (Rusima, Ukrajincima i Belorusima), a takođe i među Moldavcima, Gagauzima, Gruzinima, Abhazima i Osetima. Pored Rusa, pravoslavlje je zastupljeno i kod drugih naroda koji žive u Rusiji.

U savremenom svijetu, u zemlje s većinskim pravoslavnom stanovništvom mogu se ubrojati:

Pravoslavlje je u većem broju zastupljeno i u Bosni i Hercegovini (36%) i Kazahstanu (40%). Osim toga, zastupljeno je još i u Finskoj, Estoniji (14%), Letoniji (9%), Litvaniji (4%), Kirgistanu i Albaniji (25%). Pravoslavni vernici takođe čine većinu stanovništva u faktički nezavisnim međunarodno nepriznatim državama Abhaziji, Južnoj Osetiji i Pridnjestrovlju.

U okviru Bosne i Hercegovine pravoslavni vernici čine većinu stanovnika Republike Srpske i najveći deo stanovnika Distrikta Brčko, dok u Kazahstanu pravoslavni vernici čine većinu u oblastima Kustanaj i Severni Kahazstan.

Manje grupe pravoslavnih vjernika žive u Poljskoj, Slovačkoj, Mađarskoj, Turskoj i Azerbejdžanu.

Pravoslavlje u svijetu

Pravoslavnima se još nazivaju i drevnoistočne crkve, koje ispovijedaju dogmate samo prva tri vaseljenska sabora. Vernici ovih crkava čine većinu stanovništva u sledećim državama:

Vernici drevnoistočnih crkvi takođe čine većinu stanovništva u faktički nezavisnoj međunarodno nepriznatoj državi Nagorno-Karabah.

Učenje[uredi]

Simbol vjere[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Nikejsko-carigradski simbol vere

Osnovna učenja Pravoslavne crkve su iznijeta u Nikejsko-carigradskom simbolu vjere koji je usvojen na vaseljenskim saborima u prvim vjekovima hrišćanstva. Oni su bili obavezujući za cijelu Crkvu, sve do Velikog raskola (1054).

Vjerujem u jednoga Boga Oca, Svedržitelja, Tvorca neba i zemlje i svega vidljivog i nevidljivog.
I u jednoga Gospoda Isusa Hrista, Sina Božijeg, Jedinorodnog, od Oca rođenog pre svih vijekova; Svjetlost od Svjetlosti, Boga istinitog od Boga istinitog; rođenog, a ne stvorenog, jednosuštnog Ocu, kroz Koga je sve postalo;
Koji je radi nas ljudi i radi našeg spasenja sišao s nebesa, i ovaplotio se od Duha Svetoga i Marije Djeve, i postao čovek;
I Koji je raspet za nas u vrijeme Pontija Pilata, i stradao i bio pogreben;
I Koji je vaskrsao u treći dan, po Pismu;
I Koji se vazneo na nebesa i sjedi sa desne strane Oca;
I Koji će opet doći sa slavom, da sudi živima i mrtvima, Njegovom carstvu neće biti kraja.
I u Duha Svetoga, Gospoda, Životvornoga, Koji od Oca ishodi, Koji se sa Ocem i Sinom zajedno poštuje i zajedno slavi, Koji je govorio kroz proroke.
U jednu, svetu, sabornu i apostolsku Crkvu.
Ispovijedam jedno Krštenje za oproštenje grijehova.
Čekam vaskrsenje mrtvih.
I život budućega vijeka.
Amin.

Svete tajne[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Svete tajne

Svete tajne su hrišćanski obredi, i u pravoslavlju to su:

Sveta tajna, svaka za sebe, stavlja pečat na zajednicu Boga i čovjeka. Svete tajne krštenje, pomazanje i sveštenstvo se ne mogu ponoviti, dok se ostale tajne ponavljaju.

Hrišćanski život[uredi]

Info non-talk.svg Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno prerađivanje.

To podrazumeva uklapanje potpunijeg i tačnijeg sadržaja, uklanjanje suvišnog i neodgovarajućeg teksta, dodavanje referenci i slična uređivanja, kako bi se dobio kvalitetan i enciklopedijski članak.

Članak je označen ovim šablonom dana.meseca.godine. i ne nalazi se ni u jednoj od postojećih kategorija.
Pogledajte kako se menja stranica ili stranicu za razgovor za pomoć. Uklonite ovu poruku kada završite.

Pravoslavna vernica u Kijevsko-pečerskoj lavri. Žene za vreme posete crkvi (manastiru) glavu pokriju maramom.
Paljenje sveće, jedan od simbola pravoslavlja.

Najznačajniji aspekti pravoslavnog hrišćanskog života jesu post, molitva, liturgija i pričešće. I post i molitva imaju za cilj da čoveku pomognu da lakše savlada sve teškoće koje pred njega dolaze i da zasluži Carstvo nebesko.

Značajna odlika Crkve jesu sveci koji su svojim životom i delima doprineli mnogo dobrobiti Crkve. Oni su još ovde na zemlji svojim usavršavanjem u hrišćanskim vrlinama postali bliski Bogu i zaslužili život večni i Carstvo nebesko. Mnogi od ovih svetitelja su još za života činili čuda, isceljivali teške bolesnike i mnoge utešili i na ispravan put izveli. Neki su i posle smrti činili čuda preko svojih netruležnih moštiju.

Najvažnija uloga pravoslavnih hramova je da služe kao mesto gde živa Crkva — vjernici, uznose Bogu svoje molitve a najvažniji deo crkvenog života jeste Sveta liturgija tj. bogosluženje, koje se služi nedeljom i drugim praznicima u hramovima. Osim liturgije, vrše se jutarnje i večernje molitve, časovi i bdenija, koja ujedno imaju poučni karakter - tzv. katiheza. Liturgiju služi sveštenik uz prisustvo vernog naroda, a uz pomoć pevnice koja nije neophodna ukoliko narod zna da odgovara na liturgiju.

Najveći značaj u životu pravoslavnih imaju Božićna i Vaskršnja liturgija, kao i svi drugi praznici vezani za život Isusa Hrista. Posebno je značajno bogosluženje na Veliku subotu na njegovom Svetom Grobu u Jerusalimu, tokom kojeg se čudesno pojavljuje Blagodatni oganj (grč. Ἄγιον Φῶς) koji predstavlja vidljivu projavu Duha Svetoga i potvrdu vaskrsenja Isusa Hrista. Blagodatni oganj se „priziva“ nakon što se prethodno proveri da u hramu ne postoje bilo kakva zapaljiva sredstva. Nakon priziva Duha Svetoga jerusalimski patrijarh prima oganj na svoju sveću i predaje ga prisutnima. Vernici tvrde da oganj pri dodiru ne stvara opekotine, niti osećaj visoke temperature.

Najznačajnije djelo na kojem se zasniva liturgija jeste Biblija koje čini Stari i Novi zavjet, kao i Sveto predanje. Za pravoslavlje je posebno značajan Novi zavjet koji predstavlja život i učenje Gospoda Isusa Hrista.

Sveštenstvo[uredi]

Sveštenici, odnosno pripadnici klera, mogu biti samo muškarci. Postoje dvije vrste sveštenstva: bijelo (hramovni sveštenici) i crno sveštenstvo (monaštvo). Sveštenstvo se dijeli u tri stepena: đakonski, prezviterski i episkopski.

Episkop može da vrši sve svete tajne osim da postavlja drugog episkopa, za to su potrebna dva ili tri episkopa. Sveštenik može da vrši skoro sve svete tajne, osim što ne može da rukopolaže druge sveštenike, uloga đakona je da pomaže svešteniku i episkopu.

Celibat je obavezan samo za monaštvo, uključujući i episkopat.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :