Pravoslavlje

Deo serijala članaka Hrišćanstvo

Osnivanje Isus Hristos · Apostoli Crkva · Jevanđelje Istorija Rano hrišćanstvo · Sabori Velika šizma · Krstaški ratovi Reformacija · Ekumenizam Tradicije Pravoslavlje · Katolicizam Protestantizam Teologija Sveto Trojstvo (Otac, Sin, Sveti duh) Stvaranje · Greh · Sud · Anđeli Spasenje · Vaskrsenje · Carstvo Upražnjavanje Post · Molitva · Svete tajne Sveto Pismo Stari zavet · Novi zavet Knjige · Kanon · Apokrifi

Portal:Hrišćanstvo

Pravoslavlje (grč. ὀρθοδοξία — pravilno učenje, pravilno slavljenje) je druga najveća hrišćanska vjeroispovijest na planeti. Nastalo je u 1. vijeku, utvrđeno na sedam vaseljenskih sabora, a pod današnjim imenom se vodi od 11. vijeka.

Današnje pravoslavlje je nastalo kao rezultat Velikog raskola (1054) između Carigradske i Rimske patrijaršije. Istočna hrišćanska crkva poštuje pravila sedam vaseljenskih sabora i nosi naziv Pravoslavna, dok je zapadna hrišćanska crkva unijela izvjesne promjene u ova pravila i danas nosi naziv Katolička crkva.

Pravoslavna crkva

Za više informacija pogledajte članak Pravoslavna crkva

Pravoslavna crkva se sastoji iz pomjesnih crkava — autokefalnih i autonomnih.

Autokefalna crkva je samostalna pomjesna crkva, administrativno i kanonski potpuno nezavisna od drugih pomjesnih crkava. Autonomna crkva je zavisna pomjesna crkva, ima teritorijalnu i administrativnu nezavisnost, ali se nalazi u sastavu neke autokefalne crkve.

Sve one se nalaze u jedinstvenom kanonskom zajedništvu.

Rasprostranjenost

Pravoslavlje u svijetu

Pravoslavlje je druga najveća hrišćanska vjeroispovijest, odmah nakon katolicizma. Procjenjuje se da ima ukupno oko 300 miliona pravoslavnih vjernika u cijelom svijetu.

Pravoslavlje je tradicionalno rasprostranjeno na Balkanu — među Srbima, Grcima, Crnogorcima, Bugarima, Makedoncima, Rumunima i dijelu Albanaca. U istočnoj Evropi je rasprostranjeno najviše među istočnoslovenskim narodima, a takođe među Gagauzima, Gruzijcima, Abhazima, Osetima, Moldavcima. Pored Rusa, pravoslavlje je zastupljeno i kod drugih naroda koji žive u Ruskoj Federaciji.

U savremenom svijetu, u zemlje s većinskim pravoslavnom stanovništvom mogu se ubrojati:

• Srbija (84%);
• Crna Gora (74%);
• Makedonija (65%);
• Grčka (98%);
• Bugarska (83%);
• Rumunija (87%);
• Rusija (80%),
• Belorusija (85%),
• Ukrajina (80%),
• Gruzija (89%);
• Moldavija (98%);
• Kipar (80%);

Pravoslavlje je u većem broju zastupljeno i u Bosni i Hercegovini (36%),Finskoj, Kazahstanu (40%). Osim toga, zastupljeno je još i u Estoniji (14%), Letoniji (9%), Litvaniji (4%), Kirgistanu i Albaniji (25%).

Manje grupe pravoslavnih vjernika žive u Poljskoj, Slovačkoj, Mađarskoj, Turskoj i Azerbejdžanu.

Pravoslavnima se još nazivaju i drevnoistočne crkve, koje ispovijedaju dogmate samo prva tri vaseljenska sabora.

• Etiopija (52%);
• Eritreja (54%).

Učenje

Sveti oci Prvog vaseljenskog sabora sa Simvolom vere

Simvol vjere

Za više informacija pogledajte članak Nikejsko-carigradski simbol vere

Osnovna učenja Pravoslavne crkve su iznijeta u Nikejsko-carigradskom simbolu vjere koji je usvojen na vaseljenskim saborima u prvim vjekovima hrišćanstva. Oni su bili obavezujući za cijelu Crkvu, sve do Velikog raskola (1054).

Vjerujem u jednoga Boga Oca, Svedržitelja, Tvorca neba i zemlje i svega vidljivog i nevidljivog.

I u jednoga Gospoda Isusa Hrista, Sina Božijeg, Jedinorodnog, od Oca rođenog pre svih vijekova; Svjetlost od Svjetlosti, Boga istinitog od Boga istinitog; rođenog, a ne stvorenog, jednosuštnog Ocu, kroz Koga je sve postalo;

Koji je radi nas ljudi i radi našeg spasenja sišao s nebesa, i ovaplotio se od Duha Svetoga i Marije Djeve, i postao čovek;

I Koji je raspet za nas u vrijeme Pontija Pilata, i stradao i bio pogreben;

I Koji je vaskrsao u treći dan, po Pismu;

I Koji se vazneo na nebesa i sjedi sa desne strane Oca;

I Koji će opet doći sa slavom, da sudi živima i mrtvima, Njegovom carstvu neće biti kraja.

I u Duha Svetoga, Gospoda, Životvornoga, Koji od Oca ishodi, Koji se sa Ocem i Sinom zajedno poštuje i zajedno slavi, Koji je govorio kroz proroke.

U jednu, svetu, sabornu i apostolsku Crkvu.

Ispovijedam jedno Krštenje za oproštenje grijehova.

Čekam vaskrsenje mrtvih.

I život budućega vijeka.

Amin.

Svete tajne

Za više informacija pogledajte članak Svete tajne

Svete tajne su hrišćanski obredi, i u pravoslavlju to su:

• krštenje;
• miropomazanje;
• pokajanje;
• pričešće;
• brak;
• jeleosvećenje i
• sveštenstvo.

Sveta tajna, svaka za sebe, stavlja pečat na zajednicu Boga i čovjeka. Svete tajne krštenje, miropomazanje i sveštenstvo se ne mogu ponoviti, dok se ostale tajne ponavljaju.

Hrišćanski život

Pravoslavna vernica u Kijevsko-pečerskoj lavri. Žene za vreme posete crkvi (manastiru) glavu pokriju maramom.

Paljenje sveće, jedan od simbola pravoslavlja.

Najznačajniji aspekti hrišćanskog života jesu post, molitva, liturgija i pričest. I post i molitva imaju za cilj da čoveku pomognu da lakše savlada sve teškoće koje pred njega dolaze i da zasluži Carstvo nebesko.

Značajna odlika Crkve jesu sveci koji su svojim životom i delima doprineli mnogo dobrobiti Crkve. Oni su još ovde na zemlji svojim usavršavanjem u hrišćanskim vrlinama postali bliski Bogu i zaslužili život večni i Carstvo nebesko. Mnogi od ovih svetitelja su još za života činili čuda, isceljivali teške bolesnike i mnoge utešili i na ispravan put izveli. Neki su i posle smrti činili čuda preko svojih netruležnih moštiju.

Najvažnija uloga pravoslavnih hramova je da služe kao mesto gde živa Crkva — vjernici, uznose Bogu svoje molitve a najvažniji deo crkvenog života jeste Sveta liturgija tj. bogosluženje, koje se služi nedeljom i drugim praznicima u hramovima. Osim liturgije, vrše se jutarnje i večernje molitve, časovi i bdenija, koja ujedno imaju poučni karakter - tzv. katiheza. Liturgiju služi sveštenik uz prisustvo vernog naroda, a uz pomoć pevnice koja nije neophodna ukoliko narod zna da odgovara na liturgiju.

Najznačajnije djelo na kojem se zasniva liturgija jeste Sveto pismo koje čini Stari i Novi zavjet, kao i Sveto predanje. Za pravoslavlje je posebno značajan Novi zavjet koji predstavlja život i učenje Gospoda Isusa Hrista.

Sveštenstvo

Sveštenici, odnosno pripadnici klira, mogu biti samo muškarci. Postoje dvije vrste sveštenstva: bijelo (hramovni sveštenici) i crno sveštenstvo (monaštvo). Sveštenstvo se dijeli u tri stepena: đakonski, prezviterski i episkopski.

Episkop može da vrši sve svete tajne osim da postavlja drugog episkopa, za to su potrebna dva ili tri episkopa. Sveštenik može da vrši skoro sve svete tajne, osim što ne može da rukopolaže druge sveštenike, uloga đakona je još manja nego sveštenika — on je na neki način pomoćnik svešteniku.

Celibat je obavezan samo za monaštvo, uključujući i episkopat.

Vidi još

• Pravoslavna crkva
• Jerarhija Pravoslavne crkve

Spoljašnje veze

• Srpska pravoslavna crkva
• Katalog pravoslavnih resursa na internetu
• Svetosavlje
• Pravoslavna Prezentacija Verujem
• Humanitarno udruženje
• Pravoslavlje na mreži
• Pravoslavni Kalendar