Prag

Iz projekta Википедија

Osnovni podaci

Gradski moto:	Praga Caput Rei Publicae
Geografske koordinate:	50° 5′ sgš, 14° 25′ igd
Površina:	496 km²
Broj stanovnika:	1.180.100 (30. 9. 2005)
Gustina stanovništva:	2.382 stan./km²
Nadmorska visina:	177 m. - 399 m.
Politika
Gradonačelnik:	Dr. Pavel Bem (Građanska demokratska stranka)
Veb-sajt grada	http://www.praha-mesto.cz
Položaj u Češkoj

Prag (Praha na češkom) je glavni i najveći grad Češke Republike. Nalazi se na reci Vltavi, i ima oko 1,2 miliona stanovnika.

[uredi] Geografija

Praški dvorac Hradčani („grad“)

Veći deo grada leži u dolini reke Vltave, dok je ostatak u dolinama 9 malih pritoka. S leve strane u reku se u gradu uliva 5 potoka, a sa desne 4. Deo reke Vltave kroz Prag dugačak je 30 kilometara, a srednja dubina na ovom potezu je 2,75 m (najdublja 10,5 m). Vltava u Pragu pravi veliku okuku i obilazi devet ostrva.

[uredi] Stanovništvo

U gradu Pragu živi 1.181.610 stanovnika, što je preko 10% stanovništva države. Većina stanuje u brojnim okolnim naseljima na ivicama gradskog područja. Istorijski centar grada ima oko 40.000 žitelja. Iz statistika se može zaključiti da dodatnih 300.000 radi u Pragu, iako nisu registrovani kao stanovnici.

Stopa nezaposlenosti je 3,4%, što je oko 20.000 ljudi.

[uredi] Istorija

Prag je osnovan u IX-om veku po dolasku Slovena u Češku, i brzo je postao sedište njenih kraljeva, od kojih će neki dostići carski položaj u izbornom Svetom rimskom carstvu. Na taj način, Prag je u nekim periodima bio prestonica celog carstva.

Grad je dostigao svoj zenit u vreme vladavine Karla IV, koji je izgradio Karlov most, Katedralu Svetog Vita, prvu gotičku katedralu u Centralnoj Evropi, u aprilu 1348. osnovao je Karlov univerzitet, jedan od prvih univerziteta severno od Alpa, i proširio grad ka istoku i jugu. Dana 3. aprila 1347, potpisao je dekret o najvećem srednjevekovnom urbanističkom poduhvatu u Evropi, koji će promeniti demografsku sliku Praga. Odlučio je da ujedini razna naselja i stvori „Novi grad“. Ovaj grad je nastao na okuci reke Vltava, zaštićen tvrđavama Starog grada, sa geometrijski projektovanim ulicama. Godine 1355, Prag je postao prestonica Carstva. Poslednje godine vladavine Karla IV, 1378, Prag je imao 40.000 stanovnika i bio jedan od najvećih gradova Evrope.

Kao kulturni i ekonomski centar Češke, Prag je privlačio mnoge čuvene umetnike i naučnike, kao: Jana Husa, Franca Kafku, Bohumila Hrabala, Volfganga Amadeusa Mocarta, Antonjina Dvoržaka, Vaclava Havela, Alberta Ajnštajna.

Vekovima Prag je bio multietnički grad, sa češkim, nemačkim i jevrejskim stanovništvom. Posle nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu (1939), velika većina jevreja je nestala u holokaustu. Građani kojima je nemački jezik bio maternji, a koji su predstavljali većinu do 19. veka, proterani su posle rata.

[uredi] Spomenici

Trg Sv. Vaclava, Prag, krajem 19. veka, pogled sa Musteka (razglednica)

Kao jedan od najstarijih, najvećih i najlepših gradova u srednjoj Evropi, koji je pošteđen od razaranja u Drugom svetskom ratu, Prag je danas prvorazredna turistička destinacija.

Arhitektura Praga je raznovrsna, od romaničke, gotičke, renesansne, barokne, rokoko, klasicističke, ampir arhitekture, do pravaca 20. veka secesije i kubizma.

Kroz istoriju grad je dobijao mnoge epitete, kao Praga totius Bohemiae domina (Prag, gospodarica Češke), Praga mater urbium (Prag, majka svih gradova), ili Praga caput regni (Prag, glava imperije - misli sa na Sveto rimsko carstvo). Car Svetog rimskog carstva Karlo IV nazvao je Prag „zlatni grad“. Od 19. veka zovu ga i „grad stotinu tornjeva“, iako ih u gradu ima čak 550.

Trg Sv. Vaclava („Vaclavske namjesti“)

Turističke atrakcije u Pragu danas su: Stari grad i Staromjetske namjesti (Starogradski trg), Vaclavske namjesti (Trg Sv. Vaclava - glavni trg i ulica), Praški hrad (Hradčani) sa Katedralom Sv. Vita (14. vek), Karlov most, Jevrejska četvrt, Lenonov zid, Narodni muzej i druge.

UNESKO je uvrstio istorijski centar Praga u spisak Svetske baštine.

[uredi] Ekonomija

Bruto prihod po stanovniku u Pragu je duplo viši nego u Češkoj i iznosi 32,357 € (2002). To je 153% proseka Evropske Unije. Grad je takođe postao sedište mnogih međunarodnih kompanija.

Od 1990-ih, Prag je postao popularna lokacija za snimanje filmova, najviše zbog svoje očuvane predratne arhitekture.