Rudnik (planina)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Disambig.svg
Ukoliko ste tražili drugo značenje, pogledajte članak Rudnik (višeznačna odrednica).


Koordinate: 44° 07′ 53" SGŠ, 20° 32′ 25" IGD

Rudnik
Један од врхова Рудника, Јавор (1107 m)
Jedan od vrhova Rudnika, Javor (1107 m)
Nadmorska visina 1.132 m Cvijićev vrh
Države Zastava Srbije Srbija
Rudnik (planina) na mapi Srbije

Rudnik, planina koja dominira Šumadijom, nalazi se oko 100 km južno od Beograda, odnosno 15 km od Gornjeg Milanovca. Varošica Rudnik je smeštena između 500 i 700 m nadmorske visine. Na Rudniku ima osam vrhova iznad 1.000 m nadmorske visine (zanimljivo da ima dva koji se zovu „Javor“), a najviši je Cvijićev vrh (1.132 m), ranije poznat kao Veliki Šturac. Najveće naselje na planini je varošica Rudnik.

Znatan deo planine je pod šumom sa pretežno bukovim stablima, a ima i hrasta, javora i mleča.[1]

Vode Rudnika[uredi]

Rudnik čini hidrografski čvor u Šumadiji, razvođe između slivova Velike Morave, Zapadne Morave i Kolubare. Sa severne strane planinu opkoljava Jasenica, desna pritoka Velike Morave, sa zapadne izvorišni kraci Despotovice, leve pritoke Zapadne Morave, a sa južne i jugoistočne Gruža, takođe leva pritoka Zapadne Morave. Rudnik je izvorište najvećih šumadijskih reka. Pored pomenutih tu je i Lepenica, desna pritoka Velike Morave.

Na samoj planini izviru rečice, koje se kasnije spajaju sa većim rekama u podnožju: Zlatarica (izvire u samom mestu Rudnik, zapadno od Cvijićevog vrha), Srebrenica (izvire istočno od Cvijićevog vrha, između vrhova Javor i Paljevine) i Jasenica (izvire na severoistočnoj padini planine), Brezovica (izvire zapadno od naselja Rudnik).

Turistička ponuda[uredi]

Zahvaljujući izuzetnoj šumovitosti, prirodnim stazama zdravlja i blizini velikih gradova, Rudnik je pogodan za razvoj letnjeg i zimskog zdravstvenog, školskog, sportskog i lovnog turizma. Zbog svojih izvanrednih klimatskih uslova (velika osunčanost tokom godine, vazdušna strujanja, visoka jonizacija vazduha, nezagađena prirodna sredina) još 1922. godine Rudnik je bio proglašen za vazdušnu banju. Varošica i planina su povezane asfaltnim putem i velikim brojem staza zdravlja, a postoje i tereni za male sportove. Gosti mogu da planinare do Cvijićevog vrha i strmog vulkanskog uzvišenja Ostrvice, na kome se nalaze ostaci Jerininog grada. Gradovi su ostaci turske varoši i tvrđave podignute na srpskom utvrđenju zvanom Rudnik[traži se izvor od 06. 2014.] u kome je umrla Prokleta Jerina, a nedaleko su ruševine muslimanske bogomolje Mise. Na Rudniku je bilo ostataka antičkog (rimskog) i srednjovekovnog rudarstva. No, moderni površinski kopovi uglavnom su uništili te ostatke. Turisti mogu da posete obližnja istorijska mesta Oplenac i Takovo, manastire Vraćevšnicu, Voljavču, Blagoveštenje i Nikolje, a okolina Rudnika pruža mogućnost za lov na visoku i sitnu divljač.

Između vrha Javor i Cvijićevog vrha (sa njegove jugoistočne strane) nalazi se rezervat prirode, prirodno dobro „Veliki Šturac“, prvi put stavljeno pod zaštitu 1956. godine kao strogi prirodni rezervat, površine 8 hektara. Spada u prirodna dobra I kategorije - prirodno dobro od izuzetnog značaja.

Istorija[uredi]

Planina Rudnik je, zahvaljujući svom položaju i rudnim bogatstvima, kroz čitavu istoriju imala veliki značaj. Počeci vađenja rude datiraju još u praistoriji, a razvoj rudarstva kreće pod Rimskom upravom, da bi se nastavio u srednjem veku i u savremeno doba. Detaljan prikaz istorije Rudnika nalazi se u članku o varošici Rudnik i selu Majdan.

Geografija[uredi]

Vrhovi[uredi]

Vrh Visina (m)
Cvijićev vrh (ranije Veliki Šturac) 1132[2]
Mali Šturac (ranije Srednji Šturac) 1113(1115?[2])
Javor 1107(1113?[2])
Molitve (Belo polje)[2] 1096(1098?[2])
Banetov vrh[2] 1089
Prlinski vis[2] ranije Mali Šturac 1058(1056?[2])
Paljevine 1052(1062?[2])
Marjanac 1028
Tavan (Bjelice)[2] 1007(1008?[2])
Bezimeni vrh (Javor ravan)[2] 1006
Bezimeni vrh (Javor ravan)[2] 1002
Uvlaka 958
Javor 927
Kurjak 924
Suvi grmovi 920
Veliki laz 909
Gradina 830
Ostrvica 758

Važno je napomenuti da se Ostrvica nalazi izdvojena od glavne planinske mase na kojoj su ostali vrhovi.

Slike[uredi]

Mape[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Borisav Čeliković, priređivač: Srpske zemlje, naselja, poreklo stanovništva, običaji; knjiga prva Kačer;
    Miloje T. Rakić: Kačer, antropogeografska proučavanja, 1905;
    Jeremija M. Pavlović, Kačer i Kačerci, 1928. ISBN 978-86-83697-73-1.
  2. ^ a b v g d đ e ž z i j k l Aleksandar Damjanović, Upoznaj Rudnik i Takovski kraj, ISBN 86-84093-06-2

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]