Savić Marković Štedimlija
 |
Tačnost činjenica iznetih u ovom članku ili odeljku je osporena. Molimo Vas pogledajte odgovarajuću raspravu na strani za razgovor. |
 |
Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno prerađivanje.
|
Savić Marković Štedimlija (Piperi, Kraljevina Crna Gora, 1906 — Jugoslavija, 1971) i njegovi sledbenici, u istoriji poznati kao "Crveni Hrvati", su jedna od najvećih falsifikata u crnogorskoj istoriji. Štedimlija je bio ideolog "hrvatske Crne Gore" za koju je izvore pronašao u delu "Regnum Sclavorum" (Kraljevstvo Slovena), latinskog prepisa (iz 17. veka) Letopisa popa Dukljanina (za koga se pretpostavlja da je iz 12. veka). S obzirom na to da postoji razmak od 5 vekova između latinskog prepisa i originalnog letopisa, ovaj dokument je istoričarima budio sumnju i zato je često opisivan kao pristrasan i iz tog razloga se ne koristi kao objektivan izvor informacija.
Štedimlija, kao i još neki hrvatski i crnogorski političari, publiciste, pa i istoričari su koristili upravo ovaj dokument kao ključni dokaz o hrvatskom identitetu Crne Gore kao države koja je nasledila Duklju i Zetu, istorijski nesporne srednjovekovne države.
Savić Marković je bio rođen u Piperima 1906. godine u Kraljevini Crnoj Gori. Bio je isuviše mlad da bi bio potpuno politički opredijeljen, ali po ujedinjenju Crne Gore sa Srbijom po svršetku Prvog svjetskog rata 1918. godine, priključio se crnogorskoj omladini i kao bjelaš učestvovao u gonjenjima zelenaških komita. Simpatizer rastuće komunističke ideologije, godine 1923. bio je izbačen iz podgoričke gimnazije za revolucionarno djelovanje, nakon i zvanične zabrane komunista.
Sadržaj |
[uredi] Crvena Hrvatska
Štedimlija 1937. izdaje pamflet "Crvena Hrvatska" u kojem, pozivajući se na izvore iz latinske verzije Letopisa Popa Dukljanina zvanog "Regnum Sclavorum", tvrdi da se na teritoriji današnje južne Dalmacije, od Duvna do Drača (Albanija) nalazila takozvana "Crvena Hrvatska". Ovakva Crvena Hrvatska se više nigde ne pominje i ovaj navod je u potpunoj suprotnosti sa svim izvorima iz tog perioda gde se izričito navodi da postoje zemlje: Srbija, Raška, Duklja, Travunija, Zahumlje, Paganija nastanjene Srbima koje su "susedne Hrvatima od reke Cetine".
[uredi] Glavni propagandista ustaškog pokreta
Štedimlija je takođ poznat kao saradnik i glavni propagandista Ante Pavelića, hrvatskog fašiste, vođe ustaške Nezavisne Države Hrvatske (1941 — 1945), kojima se pridružio već 1941. godine kao glavni urednik ustaške publikacije "Hrvatska pravoslavna crkva". O Štedimliji se kaže:
"Nakon izvesnog vremena kada se Geromegen (Grigorij Ivanovič Maksimovič, ruski kaluđer, emigrant koga je Pavelić izabrao kao "pogodnu ličnost za patrijarha Hrvatske pravoslavne crkve) nalazio kod Pavelića u njegovoj rezidenciji na Rebru, došli su kod njih Andrija Artuković i Savić Marković Štedimlija. Pavelić se tada, očigledno obradovan dolaskom gostiju, obratio Geromegenu: Eh, evo ih! Ovo je Savić Marković Štedimlija, novinar, prvo pero Zagreba. On će vam biti desna ruka. A ovo je Andrija Artuković, ministar unutarnjih poslova. Artuković nikako nije hteo da vam dade Štedimliju, to je njegov najbolji čovjek u odjelu za propagandu... sve svetovne stvari, posebno propagandu voditi će Štedimlija."
Uključivanjem Štedimlije u rad Hrvatske pravoslavne "autokefalne" crkve (koju su ustaše osnovali na zahtev Nemaca jer su hteli da pokažu da ne progone pravoslavne Srbe), Pavelić je ne samo uspostavio potpunu kontrolu nad njenim radom, nego je još obezbedio da ta crkva, naročito kada se radi o propagiranju ustaškog pokreta, postane prava i prvorazredna agentura tog pokreta.
[uredi] Izdavaštvo
Štedimlija 5. jula 1941. godine objavljuje članak "Das freie Montenegro" (Slobodna Crna Gora) u hrvatskom nedeljniku na nemačkom jeziku "Neue Ordnung" (Novi poredak). U tom članku tvrdi da se crnogorci originalno Hrvati i Iliri, a ne Srbi, kao i da je jezik kojim se govori u Crnoj Gori samo jedan dijalekt hrvatskog jezika. Takođe iznosi kako Pravoslavna crkva u Crnoj Gori nikada nije bila deo Srpske pravoslavne crkve, i da crnogorci priznaju Papu za duhovnog lidera dok Rimokatolička crkva štiti Crnu Goru. Takođe tvrdi da su Musolini i Hitler zaštitnici nezavisne Crne Gore u novoj Evropi ("Crnogorske ustaše", Rastislav Petrović, strane 63 i 64)
Štedimlija 1943. izdaje pravoslavni kalendar (takozvane Hrvatske pravoslavne crkve) za 1944. godinu u kojem piše članak „Pravoslavlje u Hrvatskoj“ gde tvrdi da je srednjovekovna Duklja u stvari Crvena Hrvatska koju su kasnije zauzeli Srbi, a da narodna sećanja u Crnoj Gori i dalje govore o Hrvatima kao ključnim ljudima crnogorske istorije.
U časopisu „Hrvatski narod“ 18. februara 1944. piše članak u koje tvrdi da su Hrvati, Crnogorci i Albanci najbliži narodi koji treba da se ujedine protiv Srba.
[uredi] Izvori
- Dr. Slavenko Terzić, Ideološki koreni crnogorske nacije i crnogorskog separatizma
- Ideological roots of Montenegrin nation and Montenegrin separatism, dr Slavenko Terzic, Historical Institute, Serbian Academy of Sciences and Arts
