San Marino

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Koordinate: 43°56'06 SG Š 12°26'56 IGD

Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak San Marino (višeznačna odrednica).
Najuzvišenija Republika San Marino
Serenissima Repubblica di San Marino
Zastava San Marina Grb San Marina
Zastava Grb
krilatica: Libertas
(lat.
Слобода)
Himna
Inno Nazionale
Položaj San Marina
Glavni grad San Marino
Službeni jezik italijanski
Oblik države Republika
 — Kapetani regenti Valerija Čavata
Luka Bekari
Nezavisnost: 3. septembar 301.
Površina  
 — ukupno 61,2 km² (219)
 — voda (%) 0
Stanovništvo  
 — 2014. 32.646 [1] (219)
 — gustina 501/km² 
Valuta Evro (€) (100 центи)
Vremenska zona UTC +1, +2 (CET, CEST)
Internet domen .sm
Pozivni broj +378 ¹
¹ +0549 iz Italije

San Marino (ital. San Marino), zvanično Najuzvišenija Republika San Marino, ili često skraćeno kao Republika San Marino, je država u južnoj Evropi[2], na istočnom obodu Apenina. U potpunosti je okružen teritorijom Italije.

Istorija[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Istorija San Marina
panorama San Marina

San Marino je jedna od najstarijih država na svetu. Osnovana je 301. godine, ali je bila u sastavu tadašnjeg Rimskog carstva. Njen ustav zvanično je napisan 8. oktobra 1600. Majušnu naciju prvo je priznala Napoleonova Francuska 1797. a kasnije 1815. na kongresu u Beču priznale su je i ostale evropske države. Iako suverena, ona je potpuno zavisna od Italije kojom je okružena u celosti od 19. veka.

Đuzepe Garibaldi je ujedinio Italiju 1860. a svoje sklonište od neprijatelja napravio je u San Marinu. Tamo je dobio novčanu pomoć i namirnice koje su mu bile potrebne da dovrši svoju kampanju. Garibaldi je garantovao da će San Marino uvek biti nezavisna suverena država.

Geografija[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Geografija San Marina
Monte Titano

San Marino se graniči sa dva italijanska regiona, na severoistoku sa Emilijom Romanjom i regionom Marke na jugozapadu. Ima površinu od 60,57 km². Udaljenost između najsevernije i najjužnije granice San Marina iznosi 12 kilometra. Najviši vrh je Monte Titano čija visina je 739 metara.

Klima je mediteranskog tipa, ali je blaža nego u primorju zbog nadmorske visine. Leti temperatura varira od 20° do 30°, a zimi od -2° do 10°. Prosečne padavine iznose 550 mm godišnje.

Ekonomija[uredi]

San Marino nema prirodnih resursa, tako da se njegova teritorija koristi za poljoprivredu. Uzgajaju se žitarice, vino, masline i voće. Od životinja uzgajaju se goveda i svinje. Sve do šezdesetih godina prošlog veka stanovnici San Marina su živeli od poljoprivrede. Od tada počinju da se razvijaju i druge delatnosti kao što su zanastvo, trgovina i pre svega turizam. San Marino izvozi vino, lan, zanatske proizvode i markice. Prodaja markica predstavlja 10% bruto domaćeg proizvoda. Drugi veliki izvor profita je turizam, koji direktno ili indirektno čini 60% državne zarade. Stanovnici San Marina ne plaćaju nikakav ili vrlo mali porez. Prosečna godišnja zarada iznosi 10300 dolara. 52% aktivnog stanovništva radi u sektoru usluga, 41% u sekundarnom sektoru i 7% u poljoprivredi. Od januara 2002. zvanični novac San Marina je evro, a pre toga to je bila italijanska lira.

Stanovništvo[uredi]

Počasna straža

Stanovništvo San Marina je po popisu iz 2002. godine brojalo 28.753 stanovnika. Od toga su 83,1% osobe rođene u San Marinu, a 12% su italijani. Više od 13.000 državljanina San Marina žive u inostranstvu. Zbog male površine gustina naseljenosti je velika i iznosi 475 stanovnika po km². 92,3% stanovništva su katolici, a 3% se izjašnjava kao ateisti.

Upravna podela[uredi]

Devet kastela San Marina
Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Administrativna podela San Marina

San Marino je podeljen u devet kastela (opština):

Sport[uredi]

San Marino je poznat po trci Formule 1. Trka se ne vozi na teritoriji San Marina već 100 km severozapadno odatle u Imoli. Do toga je došlo 1980. kada je Velika nagrada Italije iz Monce prebačena u Imolu. Usled protesta odluka je sledeće godine poništena, a kako Italija nije mogla da ima dve trke, trka u Imoli se od 1981. vozi kao Velika nagrada San Marina.

Iako San Marino ima malu populaciju ima sopstveni fudbalski šampionat i fudbalski savez osnovan 1931. Prvenstvo se sastoji iz petnaest ekipa koje su u početku podeljene u dve grupe od po sedam i osam ekipa, a zatim po tri prvoplasirane idu dalje i bore se za prvaka po kup formatu.

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :