Sidnej

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Koordinate: 33° 52′ 10″ JGŠ 151° 12′ 30″ IGD

Sidnej
engl. Sydney

Sydney Harbour Bridge from the air.JPG
Sidnej iz vazduha

Osnovni podaci
Država Zastava Australije Australija
Savezna država Novi Južni Vels
Osnovan 26. januar 1788.
Stanovništvo
Stanovništvo (2006) 3.641.422
Geografske karakteristike
Koordinate 33°52′10″S 151°12′30″E / -33.869444, 151.208333
Površina 12144,6 km²
Sidnej na mapi Australije
{{{alt}}}
Sidnej
Sidnej na mapi Australije
Ostali podaci
Gradonačelnik Džon Stenhoup
Veb-strana www.cityofsydney.nsw.gov.au

Sidnej (engl. Sydney izgovor: /ˈsɪdni/) je glavni grad australijske države Novi Južni Vels (engl. New South Wales). Sidnej je najveći grad po površini u južnoj hemisferi i najnaseljeniji grad u Australiji. Prema popisu iz 2006. u gradu je živelo 3.641.422 stanovnika, od čega 170.000 stanuje u centralnoj zoni (city of Sydney). Artur Filip, vođa tzv. Prve flote, osnovao je prvu evropsku koloniju 1788. u Sidnejskoj uvali.

Sidnej se nalazi u jugoistočnom delu australijske obale. Izgrađen je oko zaliva Port Džekson. Sidnej je najveći finansijski centar Australije. Vodeće privredne grane su poslovne usluge, proizvodnja, turizam, mediji i zdravstvo.

Sidnej je veoma važna svetska turistička destinacija, poznat po plažama i dve znamenitosti - Sidnejskoj operi i Sidnejskom lučkom mostu. Grad je okružen nacionalnim parkovima i mnogobrojnim zalivima, rekama i uvalama. Prema istraživanju iz 1999, Univerzitet Louborou klasifikuje Sidnej kao beta grad sa 9 poena - na istom nivou sa San Franciskom, Torontom i Cirihom. Sidnej je bio domaćin mnogih sportskih, kulturnih i političkih događaja i priredbi poput Igara Komonvelta 1938, Letnjih olimpijskih igara 2000., Ragbi kupa 2003 kao i samita APEK-a 2007. a 2008. u Sidneju je održan Svetski dan mladih.

Prema istraživanju o troškovima života, Sidnej je najskuplji grad u Australiji i 21. najskuplji grad na svetu.

Položaj grada[uredi]

Centralna zona Sidneja

Na nivou Australije Sidnej je udaljen:

Geografija[uredi]

Sidnej je smješten na jugoistoku Australije, oko zaliva Botani Bej. Zaliv je podeljen na mnogo manjih zaliva. Unutrašnji deo zaliva nazvan Port Džekson je najveća prirodna luka na svetu. Pogodna luka je osnovni uzrok nastanka grada na tom mestu. Postoji mnogo peščanih plaža, od kojih je najpoznatija Bondi.

Južni deo grada (južno od zaliva) je ravnica Kamberland Plejn. Severno od zaliva je brežuljkasti prostor Hornsbi Pletju, koji doseže i 200 m nadmorske visine. U pozadini je grada planina Blu Mountejns sa poznatim strmim stenama i ostacima kulture Aboridžina koje su na listi Svetske baštine UNESK–a.

Klima[uredi]

Klima Sidneja je vlažna suptropska sa mnogo padavina i malim godišnjim razlikama u temperaturi. Najniža zimska temperatura retko pada ispod 8 °C, a najviša letnja retko prelazi 32 °C.


Klima Sidneja
Pokazatelj Jan Feb Mar Apr Maj Jun Jul Avg Sep Okt Nov Dec Godišnje
Apsolutni maksimum, °C 46,1 43,4 39,8 33,9 30 26,9 25,9 31,3 34,6 38,2 41,8 42,2 45,3
Srednji maksimum, °C 25,9 25,7 24,7 22,4 19,4 16,9 16,3 17,8 19,9 22,1 23,6 25,2 21,7
Srednji minimum, °C 18,7 18,8 17,5 14,7 11,5 9,3 8 8,9 11 13,5 15,6 17,5 13,8
Apsolutni minimum, °C 10,6 9,6 9,3 7 4,4 2,1 2,2 2,7 4,9 5,7 7,7 9,1 2,1
Količina padavina, mm 102 117,9 129,4 126,4 120,7 130,6 97,3 81,2 69,1 77,6 83,1 77,9 1,212,5
Izvor: World Weather


Istorija[uredi]

Prostor današnjeg Sidneja su pre 40.000 godina naseljavali australijski starosedeoci Aboridžini. Pronalazač Australije, Džejms Kuk, je 1770. prvi put stigao na tlo Australije u zalivu Botani Bej na prostoru današnjeg Sidneja. Grad je osnovao britanski admiral Artur Filip 1788. godine kao prvo britansko naselje na prostoru Australije. Filip je grad nazvao Nju Albion, ali je kasnije preimenovan u „Sidnej“ prema britanskom ministru unutrašnjih poslova Tomasu Taunshendu, lordu od Sidneja. Evropljani su uništili stara naselja Aboridžina koji su nastradali zbog bolesti na koje nisu bili imuni.

U prvim godinama postojanja grada došlo je do sukoba između guvernera i vojnih oficira, što je bila jedina vojna pobuna u australijskoj istoriji. Sredinom 19. veka otkriveno je zlato u Bathurst, 150 km od Sidneja, zbog čega su u Sidnej došli mnogi naseljenici te je grad od 1850. do 1870. narastao sa 40.000 na 200.000 stanovnika.

Otkriće zlata bilo je glavni podsticaj razvoju Sidneja. Grad je postao veći od tadašnjeg glavnog australijskog grada Melburna te je želeo postati glavni grad. Došlo je do sukoba između dva grada pa je sklopljen kompromis prema kojem je glavni grad postala Kanbera između njih.

U 20. veku Sidnej se industrijalizira i brzo raste te premašuje broj od 1 milion stanovnika. 1932. je izgrađen poznanti Sidnejski lučki most, a 1973. je izgrađena Sidnejska opera.

Stanovništvo[uredi]

Prema popisu, u gradu je 2006. živelo 3.641.422 stanovnika.

Kretanje broja stanovnika
1991. 1996. 2001. 2006.
3.097.956[1] 3.276.207[1] 3.502.301[1] 3.641.422[1]

Prema popisu iz 2006. godine u široj zoni Sidneja je bilo 4.119.190 stanovnika, od kojih je 3.641.422 živelo u urbanom području grada. Unutrašnji Sidnej je jedno od najgušće naseljenih mesta u Australiji sa gustinom naseljenosti od 4.023 stanovnika/km².

U Sidneju je najviše, naravno poslije Austalaca, Engleza, Iraca, Škota i Kineza. Takođe 1,1% stanovništva Sidneja su autohotnog porekla, dok je 31,7% rođeno van grada. Azijski Australijanci čine 16,9% stanovništva Sidneja.

Većini stanovnika je maternji jezik engleski, ali ima i onih koji pričaju druge jezike, od kojih se najviše priča arapski, kineski (uglavnom kanotnski i mandarinski) i grčki. Sidnej je sedmi po redu grad na svijetu po broju stranih imigranata. Imigranti su zaslužni za godišnji rast stanovništva Sidneja od 75%.

34, 12% stanovništva Sidneja je preko 65 godina. 15,2% populacije ovog grada je najmanje diplomiralo. 2006.-te 64% stanovništva ovog grada su identifikovani kao hrišćani, 14,1% su ateisti, 10,4% se nije izjasnilo o veri, 3,9% su bili muslimani, 3,7% budisti, 1,7% hindusi, 0,9% Jevreji i 0,4% su bili Srbi.

Uprava i politika[uredi]

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Znamenitosti[uredi]

Sidnejska opera danskog arhitekte Jerna Ucona najpoznatija je građevina u Sidneju. Sagrađena je u ekspresionističkom stilu. Druga poznata građevina u Sidneju je Sidnejski lučki most čiji je projektant engleski inženjer Ralf Friman. Grad ima tri botaničke bašte od kojih je najpoznatija Kraljevska botanička bašta. Sidnejski toranj je visok 305 m, te je drugi po visini u Australiji i treći po visini na Južnoj hemisferi.

Kultura[uredi]

Sidnej je domaćin mnogih festivala i najvećih kulturnih i društvenih događaja u Australiji. Tu spadaju Sidnejski festival, najveći festival umetnosti u Australiji, Dvogodišnji festival koji je osnovan 1973, Big dej aut je putujući rok festival koji je nastao u Sidneju, Sidnejski gej i lezbijski mardi gra duž ulice Oksford, Sidnejski filmski festival i mnogi drugi manji filmski festivali.

Po jednom istraživanju Sidnej je 9. na listi najvećih modnih gradova 2009.-te godine. U ovom gradu se održava Australijski fešn vik. Mnogi međunarodni dizajneri žive u Sidneju.

Sport[uredi]

XXVII Olimpijske igre održane su 2000. godine u Sidneju. MOK je 1993. godine izabrao Sidnej u konkurenciji sledećih gradova: Pekinga, Berlina, Istanbula i Mančestera.

Saobraćaj[uredi]

Aerodrom Kingsford Smit služi Sidnej.

Krajevi i predgrađa[uredi]

Krajevi Sidneja[uredi]

Sidnejska predgrađa i satelitski gradovi[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :