Sirija

Iz projekta Википедија

Koordinate: 32°-37° SG Š, 36°-42° IGD

Sirijska Arapska Republika (na arapskom jeziku الجمهورية العربية السورية) ili Sirija (na arapskom jeziku سوريا) je država u Aziji, na Bliskom Istoku. Graniči se sa Libanom na zapadu, Izraelom na jugo-zapadu, Jordanom na jugu, Irakom na istoku, i Turskom na severu. Sirija na dva mesta nema jasno utvrđene granice - Izrael drži pod okupacijom Golanske Visoravni na jugo-zapadu zemlje, dok su sukobi sa Turskom oko Hataj provincije na putu razrešenja oko statusa provincije. Istorijski Sirija je nekad obuhvatala teritorije današnjeg Libana, Izraela i teritorije Palestine, i delove Jordana. Ovaj region Bliskog Istoka se nekada nazivao i Velika Sirija, ili na arapskom jeziku Bilad al-Šam.

Sadržaj 1 Ime 2 Geografija 3 Istorija 4 Francuska okupacija 5 Nezavisnost do 1970. 6 1970—2005. 6.1 Period konsolidacije 6.2 Oktobarski rat 6.3 Sirija i Liban 7 Politika 7.1 Vlada 8 Ekonomija 9 Demografija 10 Kultura 10.1 Praznici 10.2 Festivali i sajmovi

[uredi] Ime

Ime Sirije potiče od grčkog naziva iz doba antike za region od Arama na istočnom kraju Mediterana između Egipta i Arabije na jugu i Cilicije na severu, uključujući Mesopotamiju. Ovaj region se nekada nazivao Asirija. Ovaj veliki prostor se u vreme Rimskog Carstva podelio na provincije, politički nezavisne jedne od druge:

• Judae ili Judea, je 132 n.e. preimenovana u Palestinu. Ovaj region obuhvata današnje teritorije Izraela, Jordana i Palestine
• Fenicija, koja danas obuhvata teritorije Libana
• Koele Sirija (ili 'šuplja' Sirija)
• Mesopotamija

[uredi] Geografija

Sirija je uglavnom veoma suva zemlja, mada na severo-zapadu države se mogu videti zelene površine. Severo-istok zemlje - Al Džazira i jug zemlje - Havran, su važni poljoprivredni regioni. Eufrat, najvažnija reka u Siriji, ima tok na istoku zemlje. Ovaj deo zemlje se smatra jednom od petnaest regiona koji predstavnjaju kolevku civilizacije.

U velike gradove spadaju glavni grad, Damask, na jugo-zapadu, Alepo na severu, i Homs. Ostali bitni gradovi se nalaze duž obale.

Klima u Siriji je suva, i zime su veoma blage. Usled nadmorske visine, neki delovi zemlje imaju sneg tokom zimskih meseci.

[uredi] Istorija

Sirija je bila centar jedne od najstarijih civilizacija na svetu, što je potvrđeno velikim brojem arheoloških iskopa. 1975. godine su započeta arheološka istraživanja oko grada Ebla na severo-istoku Sirije. U tadašnjim istraživanjima otkriveno je naselje koje se protezalo od Crvenog mora do Turske i ka istoku do Mesopotamije u periodu od 2500 do 2400 p.n.e. Procenjuje se da je grad Ebla tada brojao oko 260.000 stanovnika.^{[traži se izvor]} Naučnici veruju da je jezik kojim se govorilo u Ebli najstariji iz grupe semitskih jezika. Gradovi takođe od arheološke važnosti su Mari, Ugarit i Dura Europos.

Siriju su okupirali brojni narodi, Kanaati, Jevreji, Arameni, Asirci, Babilonci, Persijci, Grci, Armenijci, Rimljani, Bizantinci, Arapi, i jedan deo je osvojen od strane Krstaša. Sirija je, kao i ostatak regiona, bio pod viševekovnom kontrolom Otomanskog carstva. Današnja sirija je takođe bila jedan od centara osnivalja Hrinšćanstva - Sveti Pavle se preobrazio u Hrišćanina na putu u Damask i osnovao prvu hrišćansku crkvu u Antioku, antičkoj Siriji, a današnjoj Turskoj.

[uredi] Francuska okupacija

Otomanska kontrola nad Sirijom se završila kada su Arapi ušli u Damask, pri samom kraju Prvog svetskog rata, 1918. godine. Nezavisno arapsko kraljevstvo Sirije je osnovano na čelu sa kraljem Fejsal iz Hašemit porodice, koji je kasnije postao kralj Iraka. Njegova vladavina je okončata jula 1920. godine kada su francuske snage usšle u Siriju i uspotavile svoju vlast. Nakon bitke kod Mejsaluna 23. jula, između sirijske armije pod vođstvom Jusuf al-Azmeha i francuskih snaga, francuske snage su došle do Damaska i kralj Fejsal je zbačen sa vlasti. Period francuske vladavine je obeležen naglim porastom nacionalizma i brutalnom represijom, ali je ovaj period takođe video i modernizaciju infrastrukture.

Nakon odlaska Francuske 1940. godine, Sirija je pala u ruke Viči vlade, sve dok je ponovo nije okupirala Francuska jula 1941. godine, ovog puta sa Velikom Britanijom. Usled nacionalizma francuske trupe su napustile zemlju aprila 1946. godine, i ostavile zemnju u rukama vlade koja se zalagala za republiku.

[uredi] Nezavisnost do 1970.

Sirija je svoju prvi nezavisnot od Francuske stekla septembra 1936. godine. Hašim al-Atasi je bio prvi izabrani predsednik Sirije pod ustavom rađenom na zgledu Francuskog. Međutim Francuska je odbila da prizna nezavisnost Sirije, odbila je da ratifikuje dogovor o nezavisnosti, i nastavila sa vojnim prisustvom u Siriji sve do 1946. godine. Iako je druga deklaracija nezavisnoti 17. aprila 1946. godine praćena brzim ekonomskim razvojem, politička scena Sirije je bila krajnje nestabilna sve do 1960-tih godina. Serija sukoba i borbi za vlast, koje su započele 1949. godine, su uzdrmale civilnu vlast, i dovele do vojnog sukoba u kojem je komandir Adib Šišakli stupio na vlast 1951. godine. Nakon sledećeg sukoba i borbe za vlast, Šišakli je svrgnut sa vlasti 1954. godine, i politički manervi i borbe su nastavljene. Sirijska politička nestabilnost tokom godina nakon sukoba 1954. godine, paralelno vladanje nekoliko samodeklemovanih vlada kao i kriza 1956. godine oko Sueckog kanala, je dovelo do toga da egipatski lider Gamal Abdel Naser traži i dobija dozvolu za ujedinjenje Egipta i Sirije. 1. februara 1958. godine dve države se spajaju i kreiraju Ujedinjenu Arapsku Republiku, i sve dotadanje partije u Siriji prestaju sa aktivnošću.

[uredi] 1970—2005.

[uredi] Period konsolidacije

[uredi] Oktobarski rat

Godine 1973. izbio je sukob nazvan Oktobarski rat, u kojem je Sirija napala područje Golanskih visoravni u pokušaju da zauzmu region i zbace izraelsku vlast. Uprkos početnim uspesima, na krjau rata Izrael je bio superioriniji u vojnom pogledu. Nakon nekoliko diplomatskih pregovora, u kojima je ulogu katalizatora imao Henri Kisindžer, Sirija je dobila teritorijalno mali deo Golanskih visrovni, što je tadašnja vlada Sirije upotrebila u unutrašnjosti zemlje kao dokaz da je rat bio pobedosan. od 1974. godine sirijasko-izraelski front je video primirje, sa povremenim incidentima.

[uredi] Sirija i Liban

Rane 1976. godine građanski rat je izbio u susednom Libanu u kojem su velike gubitke pretrpeli pripadnici Maroni Hrišćana. Sirija je poslala 40.000 svojih vojnika u Liban kako bi pomogli Hrišćanima, ali se uskoro i sama umešala u Libanski građanski rat. Sa ulaskom Sirije u sukob, počinje i tridesetogodišnje sirijsko prisustvo u Libanu. Narednih 15 godina građanskog rata, Sirija se borila za kontorlu nad Libanom, a u isto vreme ratovala sa Izraelom koristeći teritoriju Libana i libanske vojnike na jugu zemlje. Nakon završetka rata 1990. godine, mnogi su videli prisustvo Sirije u Libanu kao okupaciju. Sirijske trupe su ostale prisutne u Libanu sve do 2005. godine, nakon što je izvršen atentat na bivšeg premijera Rafik Haririja, i nakon što se se pojavila špekulacije da je Sirija imala udela u atentatu.

Nakon završetka rata u Libanu, smatra se da je oko milion Sirijanaca došlo u Liban u potrazi za poslom. Sirijski radnici su lakšije nalazili zaposlenje od Palestinaca i samih Libanca, jer su Sirijanci bivali manje plaćeni. Neki su smatrali da je blagoslov Sirije uz koji je slala tako veliki broj svojih državnjana u susedni Liban bio još jedan pokušaj Sirije da kolonizuje Liban. 1994. godine nakon pritisaka iz Damaska, libanska vlada je odobrila izdavanje oko 200.000 libanskih pasoša sirijskim građanima koji su živeli tada u Libanu.

[uredi] Politika

Sirija je parlamentarna republika. Kritičari Sirije, međutim, smatraju da je Sirija autoritativni režim koji samo na površini prikazuje demokratski sistem. Iako de fakto građani Sirije biraju glasanjem predsednika i članove parlamenta, oni nemaju pravo da promene svoju vlast. Pokojni predsednik Hafez al-Asad je pet uzastopnih puta na referendumu bio neporažen. Njegov sin, Bašar al-Asad, je takođe izabran na referendumu na kojem nije ni imao protivnika jula 2000. godine.

[uredi] Vlada

[uredi] Ekonomija

[uredi] Demografija

U Siriji živi oko 18 miliona stanovnika. U etničkom pogledu oko 90% čine Arapi, 7% Kurdi, 2% Jermeni. Islam je religija 88% stanovništva (oko 70% su suniti, 15%alaviti, 2% ismailiti. Oko 11% su hrišćani (sirijski katolici, nestorijanci, maroniti). U gradovima živi oko 55% populacije. Najveći gradovi su Alep sa 1,9 miliona i prestonica Damask sa 1,7 miliona stanovnika.

[uredi] Kultura

[uredi] Praznici

Datum	Naziv	Lokalni naziv	Komentar
1 januar	Nova Godina	-
8 mart	Osmomartovska Revolucija	-	-
21 mart	Dan Majki	-	-
17 april	Dan Nezavisnosti	-	Nezavisnost od Francuske
--	Katolički Uskrs	-	Prema Gregorijanskom kalendaru
--	Pravoslavni Uskrs	-	Prema Julijanskom kalendaru
1 maj	Dan rada	-	-
6 maj	Dan požrtvovanih	-	-
25 decembar	Katolički Božić	-	-
Datumi koji prate islamski kalendar
Dul Hiđa	Eid al-Adha	-	-
Šavaal	Eid al-fitr	-	-
Rabi`-ul-Avaal	Mavlid	-	Muhamedov rođendan

[uredi] Festivali i sajmovi

Festival/Sajam	Grad	Mesec
Festival cveća	Latakija	april
Tradicionalni Festival	Palmira	maj
Međunarodni sajam cveća	Damask	maj
Festival vina	As Suvajda	juli
Festival pamuka	Alepo	septembar
Međunarodni sajam u Damasku	Damask	septembar
Festival ljubavi	Latakija	septembar
Bosra Festival	Bosra	septembar
Filmski i pozorišni festival	Damask	novembar