Spisak tvrđava u Srbiji

Srpska kultura

Umetnost
Književnost  • Muzika  • Pozorišta  • Bioskopi
Tradicija
Kuhinja  • Narodna nošnja  • Srodnički odnosi  • Igre  • Religija
Spomenici
Arhitektura  • Fortifikacije  • Muzeji  • Religijski spomenici  • Nepokretna kulturna dobra  • Svetska baština
Razno
Poznati Srbi  • SANU  • Sport

Spisak tvrđava u Srbiji predstavlja spisak ostataka srednjovekovne fortifikacione arhitekture na teritoriji Republike Srbije, rađen na osnovu podataka koje je sakupio Aleksandar Deroko sa saradnicima. Na spisku se nalaze:

• Tvrđave
• Utvrđene kule (tzv. „donžon kule“)
• Manastirska utvrđenja

Na spisku se nalazi više naziva za istu utvrdu radi lakšeg snalaženja.

Vidi još

• Tvrđava
• Srpske tvrđave (Spisak tvrđava koje su podigli ili koje su bile u posedu srpskih srednjovekovnih feudalaca.)
• Spisak tvrđava u Crnoj Gori
• Spisak tvrđava u Bosni i Hercegovini
• Spisak tvrđava u Makedoniji
• Spisak tvrđava u Hrvatskoj

A

• Avala (Havala, Žrnov) - Pored Beograda na najvišem vrhu Avale. Danas ne postoji, srušio ga je Aleksandar I Karađorđević 1934. godine.
• Aladža Hisar (Lazarev Grad, Kruševac, Šaren Grad) - Tvrđava u Kruševcu, prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Anište - Blizu ušća Ljiga u Kolubaru. Jedva vidni ostaci.
• Atanas - Nedaleko od Pirota. Danas je u ruševinama.

B

• Baba (grad Orlovića Pavla) - Nedaleko od Paraćina. Danas ne postoji.
• Bakićevi dvori - Pored Kragujevca na Venčacu.
• Banoštor (lat. Malata Bononia, Ban Monoštra, Banov Manastir) - Nedaleko od Banoštora. Danas ne postoje ostaci grada.
• Bač - Tvrđava u Baču. Danas postoje ruševine utvrde.
• Bačina - Pored Varvarina.
• Bela Stena - Nedaleko od Valjeva.
• Beljin - Pored Vladimiraca u Mačvi. Danas ne postoji.
• Beogradska tvrđava (Kalemegdan) - Tvrđava u Beogradu. Danas postoje delimični ostaci srednjovekovne arhitektura i dosta dobro očuvani ostaci iz kasnijeg perioda.
• Berkasovo (Despotovac) - Tvrđava kod Berkasova. Danas se nazire njegov položaj.
• Berkovac (Zamak Toplice Milana) - Nedaleko od Valjeva. Danas ima ostataka utvrde.
• Bečej - Tvrđava u Bečeju na Tisi. Danas su opstali samo temelji.
• Bigir Delen (Šabački Grad,Sava,Zaslon) - Utvrda u Šapcu. Danas je opstala samo južna polovina utvrde, dok je severni deo odnela Sava.
• Blagotin - Nedaleko od Kruševca, kod sela Oparića. Danas ima ostataka grada.
• Bovan (Bolvan,Jerinin Grad) - Pored Aleksinca kod Bovana na Sokobanjskoj Moravici. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Boževac - Nedaleko od Požarevca. Danas ima ostataka utvrde.
• Borač (tvrđava) - Pored Knića. Danas ima ostataka tvrđave.
• Brangovići - Nedaleko od Valjeva. Danas ima ostataka utvrde.
• Braničevo (lat. Viminacium) - Kostolac kraj Požarevca, nastavak antičkog Viminacijuma. Danas nema vidnih ostataka.

Brvenik:

• Brvenik (ibarski) - Nedaleko od Raške, utvrda čelnika Muse. Danas postoje neznatni ostaci.
• Brvenik (prištinski) - U blizini Prištine. Danas ima vrlo malo ostataka.
• Breznica (zapadna) - Nedaleko od Kraljeva. Danas postoje ostaci utvrde.
• Breznica (južna) - U blizini Niša. Danas postoje ostaci grada.
• Brnjaci - Nedaleko od Kosovske Mitrovice, dvorac Jelene Anžujske. Danas su vidni samo temelji.

V

• Veletin - Nalazi se iznad Janjeva, nedaleko od manastira Gračanica. Danas ima ostataka grada.
• Veliki Petrič - Nedaleko od Uroševca. Danas ima ostataka grada.
• Velimirovi dvori - Pored Valjeva, kod sela Ključ. Danas ima ostataka grada.
• Vidin Grad - Utvrda na vrhu Vidojevice nad Drinom. Danas ima ostataka utvrde.
• Vitovnica - Nedaleko od Petrovca na Mlavi. Danas ima ostataka tvrđave.

Višegrad:

• Višegrad (nišavski) - Pored Sićeva. Danas ima ostataka grada.
• Višegrad (bistrički) - U blizini Prizrena nad klisurom Bistrice, gornji grad manastira Svetih Arhangela. Danas postoje ostaci utvrde.
• Višesava - Nedaleko od Bajine Bašte. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Višeslav - Negde u blizini Donjeg Milanovca. Najverovatnije je u pitanju lokalitet Gradac.
• Vojinovića kula (Vučitrn) - Tvrđava u Vučitrnu. Danas ima ostataka utvrde.
• Vojska - Nedaleko od Jagodine. Danas su opstali samo temelji.
• Vranje (Markovo Kale) - Nedaleko od Vranja. Danas ima vrlo malo ostataka.
• Vrdnička kula (mađ. Rednak,Rednuk) - Nadomak mesta Vrdnik u Sremu. Danas ima ostataka kule i ruševine bedema.
• Vrmdža - Nedaleko od Sokobanje. Danas ima ostataka utvrde.
• Vrhlab - Kod izvora Laba na Kopaoniku, nedaleko od Leposavića, letnjikovac kralja Milutina. Danas ima ostataka tvrđave.
• Vršačka kula - Nedaleko od Vršca na vrhu Vršačkog brega. Danas ima ostataka kule.
• Vučitrn (Vojinovića kula) - Tvrđava u Vučitrnu. Danas ima ostataka utvrde.

G

• Galič - Nedaleko od Kosovske Mitrovice. Danas su opstali samo temelji.
• Gardoš (lat. Taurunum,Zemun) - Tvrđava u Zemunu. Danas ima ostataka grada.
• Godun - Nedaleko od Užica. Danas ima ostataka utvrde.
• Goluban - Pored Kragujevca. Danas postoje ostaci grada.
• Golubac (Golubački Grad) - Nedaleko od današnjeg Golupca na obali Dunava. Danas postoje monumentalni ostaci tvrđave.

Više ostataka bedema u Gornjačkoj klisuri:

• na Vukanu
• na Ježevcu
• na Uzengiji
• Grabovac (Jerinin Grad) - Nedaleko od Trstenika iznad Zapadne Morave. Danas postoje ostaci tvrđave.

Grad:

• Grad - U mesto Zaovine kod Zaovinskog jezera na Tari. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Grad Drmana i Kudelina (Ždrelo) - Pored Petrovca. Danas su opstali samo temelji.
• Grad Rada Oblačića (Koznik, Grad Rajka od Rasine) - Nedaleko od Aleksandrovca, verovatno je pripadao čelniku Radiču Postupoviću. Danas ima ostataka tvrđave.
• Grad Rajka od Rasine (Koznik, Grad Rada Oblačića) - Nedaleko od Aleksandrovca, verovatno je pripadao čelniku Radiču Postupoviću. Danas ima ostataka tvrđave.
• Grad cara Lazara (Kruševac, Aladža Hisar, Šaren Grad) - Tvrđava u Kruševcu,prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka utvrđenja.

Gradac:

• Gradac (knez seoski) - Kod Knez Sela, nedaleko od Niša. Danas ima ostataka utvrde.
• Gradac (loznički) - Kod sela Draginca, kraj Loznice. Danas ima ostataka grada.
• Gradac (milanovački) (Višeslav?) - Nedaleko od Donjeg Milanovca.
• Gradac (malčanski) - Kod sela Malče, pored Niša. Danas ima ostataka utvrde.
• Gradac (petrovački) - Nedaleko od Petrovca. Danas ima ostataka grada.
• Gradac (požarevački) - Kod sela Kališta, pored Požarevca. Danas ima ostataka grada.
• Gradac (stalaćki) - U blizini manastira Nestora, kod Stalaća. Danas ima ostataka utvrde.
• Gradaštanica - Nedaleko od Sokobanje. Danas ima ostataka tvrđave.
• Gradeš (Gradiš) - Nalazi se između Đakovice i Prizrena nad Belim Drimom. Danas ima vrlo malo ostataka utvrde.

Gradina:

• Gradina (ariljska) - Nedaleko od Arilja, kod sela Šarenik. Danas ima ostataka tvrđave.
• Gradina (čačanska) - Nedaleko od Čačka, na Jelici. Danas ima ostataka tvrđave.
• Gradina (raška) (Ras) - Nedaleko od Raške, smatra se da su ovo ostaci drevnog Rasa. Danas ima ostataka tvrđave.
• Gradina (užička) - Pored Užice. Danas ima ostataka grada.

Gradište:

• Gradište (binačko), nedaleko od Podgrađa kod Gnjilana. Danas postoje ostaci utvrđenja iznad Binačke Morave.
• Gradište (vlasinsko) - Pored Vlasinskog Blata. Danas ima ostataka utvrde.
• Gradište (drimsko) (Gradeš) - U blizini ušća Ribnika u Beli Drim, Danas postoje skromni ostaci utvrde.
• Gradište (zatričko) (Zatrič) - Nedaleko od Orahovca. Danas skoro i da nema vidljivih ostataka.
• Gradište (koriško) - Nalazi se iznad sela Koriše nedaleko od Prizrena. Danas su opstali samo temelji.
• Gradište (merošinsko) (Merošina, Koprijan?)- Pored Prokuplja. Danas skoro da nema ostataka tvrđave.
• Gradište (pirotsko) - Nedaleko od Pirota. Danas ima ostataka utvrde.
• Gradište (temtiško) - Nalazi se na ušću Temštice u Nišavu kraj Pirota. Danas ima ostataka grada.
• Gradužine (Debrc?) - Na obali Save pored Obrenovca. Pretpostavlja se da je u pitanju čuveni dvorac kralja Dragutina Debrc.
• Grdelica - Pored Leskovca u Grdeličkoj klisuri. Danas ima ostataka grada.

D

• Debrc (Gradužine) - Na obali Save pored Obrenovca, čuveni dvorac kralja Dragutina. Pretpostavlja se da je u pitanju lokalitet Gradužine.
• Dvorska - Pored istoimenog sela nedaleko od Krupnja. Danas ima ostataka grada.
• Devojačka stena - Pored Jagodine. Danas ima ostataka utvrde.
• Despotovac (Berkasovo) - Tvrđava kod Berkasova. Danas se nazire njegov položaj.
• Diana - Nalazi se u Karatašu, ispod same HE „Đerdap I“. Danas se otkopavaju ruševine tvrđave.
• Dobra glava - Nedaleko od Leskovca. Danas ima ostataka grada.

Dombo:

• Dombo (dubovački) - U blizini Dubovca. Danas ne postoje ostaci grada.
• Dombo (rakovački) - Nedaleko od Rakovca na Fruškoj gori. Danas ne postoje ostaci grada.
• Dostinika - Prva prestonica Srbije. Njen tačan položaj je nepoznat.
• Dragoševac (Jerinin Grad) - Nedaleko od Jagodine. Danas su opstali samo temelji.
• Draškova kutina - Nedaleko od Niša. Danas nema nadzemnih ostataka utvrde.
• Drvengrad - Pored Prizrena u kanjonu Bistrice. Danas nema nikakvih ostataka grada.
• Drmanovina - Pored Kosjerića. Danas je vidljiv samo ostatak šanca.
• Dubići - Nedaleko od Trstenika. Danas su opstali samo temelji.
• Dubovska kula - Pokraj Jošaničke Banje. Danas ima ostataka kule.

Đ

• Đurimska stena - Nedaleko od Ljubovija. Danas ima ostataka utvrde.

E

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Ž

Ždrelo:

• Ždrelo (bistričko) - U blizini Pećke Patrijaršije, u Rugovskoj klisuri. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Ždrelo (mlavsko) (Grad Drmana i Kudelina) - Pored Petrovca. Danas su opstali samo temelji.
• Železnec (Železnac) - Nedaleko od Kruševca. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Železnik - Pored Niša, kod sela Miljkovca. Danas ima ostataka jedne kule.
• Žilzeg (Susek) - Nedaleko od sela Suseka na Fruškoj gori. Danas ne postoje ostaci grada.
• Žrnov (Avala, Havala) - Pored Beograda na Avali. Danas ne postoji.
• Županjevac - Nedaleko od Kragujevca,prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka tri utvrđenja.

Z

• Zamak Toplice Milana (Berkovac) - Nedaleko od Valjeva. Danas ima ostataka utvrde.
• Zasavica - Na obali Save, nedaleko od Sremske Mitrovice. Danas ima vrlo malo nadzemnih ostataka.
• Zaslon (Šabački Grad,Sava,Bigir Delen) - Utvrda u Šapcu. Danas je opstala samo južna polovina utvrde, dok je severni deo odnela Sava.
• Zatrič (Gradište) - Nedaleko od Orahovca. Danas skoro i da nema vidljivih ostataka.
• Zvečan - Nedaleko od Zvečana, pored Kosovske Mitrovice. Danas postoje ostaci tvrđave.
• Zdravčina - Pored Pirota, kod sela Prelesja. Danas ima ostataka utvrde.
• Zelen Grad (Skobaljić Grad) - Nedaleko od Vučja kraj Leskovca. Ostaci tvrđave vojvode Skobaljića.
• Zemljani grad (Kukljan) - U blizini Kruševca. Danas postoje ostaci utvrde.
• Zemun (lat. Taurunum,Gardoš) - Tvrđava u Zemunu. Danas ima ostataka grada.
• Zlostup - Nedaleko od Kosjerića. Danas ima većih ostataka grada.
• Zrenjaninska tvrđava. Danas nema ostataka.

I

• Ivanova kula (Ivanov grad) - Nedaleko od Kuršumlije.
• Izom - Nedaleko od Vranja. Danas ima ostataka grada.

J

• Jelašci (tvrđava) - Pored Tutina, dvorac arhiepiskopa Danila II. Danas nema nadzemnih ostataka grada.
• Jeleč - Nedaleko od Novog Pazara. Danas ima ostataka utvrde.

Jerinin Grad:

• Jerinin Grad (ibarski) (Maglič) - Nedaleko od Bogutovca u Ibarskoj klisuri. Danas ima velikih ostataka tvrđave koje delimično restaurirana.
• Jerinin Grad (jagodinski) (Dragoševac) - U blizini današnje Jagodine. Danas su opstali samo temelji.
• Jerinin Grad (limski) (Kovin) - Iznad kanjona Lima, nedaleko od Prijepolja. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Jerinin grad (moravički) (Bovan, Bolvan) - Pored Aleksinca kod Bovana na Sokobanjskoj Moravici. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Jerinin Grad (moravski) (Grabovac) - Nedaleko od Trstenika iznad Zapadne Morave. Danas postoje ostaci tvrđave.
• Jerinin Grad (pećki) (Kninac, Jerinje) - Nedaleko od Peći. Danas ima ostataka tvrđave.

Jerinina kula:

• Jerinina kula kod Točana - Nedaleko od sela Tačana, pored Kuršumlije. Danas ima ostataka grada.
• Jerinina kula nad Podgrađem - Nalazi se iznad sela Podgrađa, nedaleko od Drsnika. Danas skoro i da nema ostataka.
• Janjevo na Kosovu

K

• Kale - Nedaleko od Prokuplja. Danas ima ostataka utvrde.
• Kaletinac (Malčevica) - Nedaleko od Niša.
• Kaljaja (Prizren) - Gradska tvrđava nad Prizrenom, jedna od prestonica Srpskog carstva. Danas postoje značajni ostaci tvrđave.
• Kamidžor - Pored Kraljeva.
• Kaona - Pokraj Kučeva. Danas ima ostataka grada.
• Kačan (Kačer) - Nedaleko od Svilajnca, kod sela Medveđe. Danas ima ostataka utvrde.
• Kačanik - Tvrđava u Kačaniku. Danas postoje ostaci tvrđave.
• Kačer (Kačan) - Nedaleko od Svilajnca, kod sela Medveđe. Danas ima ostataka utvrde.
• Keve - Nedaleko od Kovina. Danas su opstali samo temelji.
• Kladovo(Fetislam) - Nedaleko od Kladova. Danas ima ostataka grada.
• Klek (Klik) - Pored Nove Varoši. Danas ima ostataka utvrde.
• Klopotnik - Nedaleko od Kosovske Mitrovice. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Kninac (Jerinin Grad, Jerinje) - Nedaleko od Peći. Danas ima ostataka tvrđave.
• Kovin(Jerinin grad) - Iznad kanjona Lima, nedaleko od Prijepolja. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Koviljača (Koviljkin Grad) - Iznad istoimene banje.
• Konjuša(??Trajanov grad??) - Na planini Ceru, nedaleko od Šapca.
• Kozalj - U blizini Knjaževca. Danas ima ostataka utvrde.
• Kozjak - Pored Rogačice. Danas ima vrlo malo ostataka.
• Koznik(Grad Rada Oblačića, Grad Rajka od Rasine) - - Nedaleko od Aleksandrovca, verovatno je pripadao čelniku Radiču Postupoviću. Danas ima ostataka tvrđave.
• Komplos(Hisar, Prokuplje) - Utvrđenje nad Prokupljem, iznad Toplice. Danas ima ostataka tvrđave.
• Koprijan(??Kurvingrad??,??Gradište??) - Nedaleko od Niša. U pitanju je ili lokalitet Kurvingrad ili lokalitet Gradište.
• Korebovac - Pored Vranja. Danas ima ostataka utvrde.
• Korman - Pokraj Aleksinca. Danas ima ostataka grada.
• Kostajnik - Nedaleko od Krupnja, kod istoimenog sela. Danas ima ostataka utvrde.
• Krivaja - Kod Dobrave, kraj Šapca. Danas postoje ostaci grada.
• Kruševac(Aladža Hisar, Šaren Grad) - Tvrđava u Kruševcu,prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Krčmare - Nedaleko od Valjeva. Danas ima ostataka grada.
• Kukljan(Zemljani grad) - U blizini Kruševca. Danas postoje ostaci utvrde.
• Kula Vojinovića(Vučitrn) - Tvrđava u Vučitrnu. Danas ima ostataka utvrde.

Kula Jerinina:

• Kula Jerinina nad Podgrađem - Nalazi se iznad sela Podgrađa, nedaleko od Drsnika. Danas skoro i da nema ostataka.
• Kula Kraljevića Marka - Nalazi se u selu Miroševac, pored Leskovca. Danas ima ostataka utvrde.
• Kula Orlovića Pavla - Smeštena je u selu Krasojevcima na planini Rudniku. Danas postoje ostaci grada.
• Kula Todora od Stalaća (Stalać, Todorova Kula, Stalaćka kula) - Nedaleko od današnjeg Stalaća, pripadale je Todoru od Stalaća(Vojvodi Prijezdi). Danas postoje ostaci kule.
• Kulina - Nedaleko od Aleksinca. Danas postoje ostaci utvrde.
• Kulič (??Moravište??) - Pored Smedereva, na obali Dunava. Danas ima ostataka grada sa šancem.
• Kupinik (Kupinij,mađ. Kelpen) - Nedaleko od Obrenovac, kod Kupinova. Danas ima ostataka grada.
• Kurvingrad (??Koprijan??) - U blizini Niša nad Južnom Moravom. Danas postoje ostaci tvrđave.
• Kučajna - Nedaleko od Kučaja. Danas ima ostataka grada.
• Kulič na ušću Morave u Dunav

L

Latinski Grad:

• Latinski Grad (niški) - Nedaleko od Niša, kod sela Donja Studena. Danas ima ostataka utvrde.
• Latinski Grad (rtanjski) - Na Rtnju, kod sela Jablanice. Danas ima ostataka grada.
• Lazarev Grad (Kruševac, Aladža Hisar, Šaren Grad) - Tvrđava u Kruševcu, prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Lešje - Manastirska utvrda nedaleko od Paraćina. Danas ima ostataka utvrde.
• Lipovac - Pored Aleksinca. Danas ima ostataka utvrde.
• Lipljan -

Lj

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

M

• Maglič (Jerinin grad) - Nedaleko od Bogutovca u Ibarskoj klisuri. Danas ima velikih ostataka tvrđave koje delimično restaurirana.
• Maletina (Trubarevo) - Pored Kruševca, na brdu kraj Južne Morave. Danas ima vrlo malo ostataka.
• Mali Petrič - Nedaleko od Uroševca. Danas ima jedva vidnih ostataka.
• Malčevica (Kaletinac) - Nedaleko od Niša.
• Manasija (Resava) - Utvrđeni manastir u blizini Svilajnca. Danas postoje impozantni ostaci utvrđenja.
• Marina kula - Pored Kuršumlije. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Markovo Kale (Vranje) - Nedaleko od Vranja. Danas ima vrlo malo ostataka.
• Merošina (Gradište,??Koprijan??)- Pored Prokuplje. Danas skoro da nema ostataka tvrđave.
• Mileševa - Manastirsko utvrđenje pored Prijepolja. Danas ima ostataka tvrđave.
• Mileševac (Hisardžik) - Nalazi se na steni koje se diže nad Mileševkom, iznad manastira Mileševa. Danas postoje ostaci utvrde.
• Miloševa Kula - Nedaleko od Donjeg Milanovca. Danas nema ostataka grada.
• Miljkovac - Pored Niša. Danas ima ostataka utvrde.
• Miševići - Pokraj Jagodine. Danas su opstali samo temelji.
• Momčilov Grad (Potočac) - Nedaleko od Jagodine. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Morović - Pored Bosuta na ušću Drine u Savu. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Mužljak - Utvrđeni manastir u blizini Prizrena. Danas ima vrlo malo ostataka.

N

• Nekudim - Letnjikovac Đurđa Smederevca, nedaleko od Smederevske Palanke. Danas nema ostataka grada.
• Nerodimlja - Između sela Gornjeg i Donjeg Nerodimlja, nekadašnji dvorac iz doba Nemanjića čiji je tačan položaj nepoznat. Danas na tom prostoru ima veći broj ostataka temelja.
• Nestor - Nedaleko od Aleksinca. Danas ima ostataka grada.
• Neštin(lat. Cucci,Nešt) - Nedaleko od Neština. Danas ne postoje ostaci grada.
• Novakovac - U blizini Knjaževca. Danas ima ostataka utvrde.
• Novi Pazar - Gradsko utvrđenje u Novom Pazaru. Danas postoje očuvani delovi tvrđave.
• Novo Brdo - Iznad Novog Brda, nedaleko od Gnjilana. Danas ima ostataka tvrđave.

Nj

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

O

• Obođe - Pokraj Jošaničke Banje. Danas ima ostataka kule.
• Oršava - Tvrđava na rečnom ostrvu Ada Kale. Ostaci tvrđave se nalaze u Dunavu nakon što je nivo Dunava na tom mestu porastao nakon izgradnje Hidrocentrale „Đerdap“.
• Osatovica - Nedaleko od Vlasotinaca. Danas nema ostataka grada.
• Ostrvica (Ostrovica) - Utvrda na istoimenom vrhu planine Rudnik. Danas ima vrlo malo ostataka grada.

P

• Pavlovo Branište - Pored Leskovca, kod sela Slatina. Danas ima ostataka grada.
• Paramun - Pokraj Kosjerića. Danas ima ostataka utvrde.
• Pauni(Paun Polje, Paunovo polje) - Nedaleko od Uroševca, stari grad i dvorac iz doba Nemanjića, tačan položaj je nepoznat. Danas ima na tom prostoru ostataka temelja.
• Petrič (Petrč):
  • Veliki Petrič - U blizini od Uroševca. Danas ima ostataka grada.
  • Mali Petrič - Nedaleko od Uroševca. Danas ima jedva vidnih ostataka.
• Petrovaradin (Petrovaradinska tvrđava) - Nalazi se na obali Dunava naspram Novog Sada. Danas postoji očuvano artiljerijsko utvrđenje koje je zamenilo srednjovekovno.
• Petrovica nad Dobrom Vodom - Utvrđeni manastir iznad sela Dobra Voda. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Petrus - Nedaleko od Paraćina. Danas velikih ostataka tvrđave.
• Petrc (Petrina stena) - Pored Čačka na planini Jelici. Danas ima ostataka grada.
• Pirot (Pirotski Grad, Momčilov Grad) - Gradska tvrđava u Pirotu. Danas ima ostataka utvrde.

Podgrađe:

• Podgrađe (binačko) - Nalazi se nad Binačkom Moravom, pored sela Podgrađa, nedaleko od Gnjilana. Danas postoje ostaci utvrde.
• Potočac (Momčilov Grad) - Nedaleko od Jagodine. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Prizren (Kaljaja) - Gradska tvrđava nad Prizrenom, jedna od prestonica Srpskog carstva. Danas postoje značajni ostaci tvrđave.
• Prizrenac - Nedaleko od Novog Brda, pokraj Gnjilana. Danas ima ostataka tvrđave.
• Prilepac (Prilepnica) - Nedaleko od Novog Brda, pokraj Gnjilana, rodni grad kneza Lazara. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Prizren (Prizrenski Grad) - Tvrđava u Prizrenu i jedna od prestonica Srbije. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Prevešt - U blizini Trstenika. Danas postoje ostaci grada.
• Priština (Prištinski Grad) - Tvrđava oko koje se razvila Priština i jedna od prestonica srpskih vladara. Danas nema nikakvih tragova utvrđenja ili njegovog položaja.
• Prokuplje (Komplos, Hisar) - Utvrđenje nad Prokupljem, iznad Toplice. Danas ima ostataka tvrđave.

R

• Ravanica - Utvrđeni manastir pored Ćuprije. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Ravna Stena - Nedaleko od Užica na Rzavu. Danas postoje ostaci grada.
• Ravni - Pokraj Knjaževca. Danas su vidni samo temelji.
• Radoševac - Nedaleko od Pirota. Danas ima ostataka grada.
• Ram - U blizini Požarevca na obali Dunava. Danas postoje ostaci tvrđave.
• Ras - Jedna od prestonica Srbije. Ne zna se gde se nalazi, ali se sumnja na lokalitet Gradina.
• Rača - Nekadašnja tvrđava na Sava kod današnje Sremska rača.
• Rgaje - Nedaleko od Prokuplja. Danas ima ostataka grada.
• Rgotina - Na vrhu Rgotskog kamena, kod istoimenog sela, nedaleko od Zaječara. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Resava (Manasija) - Utvrđeni manastir u blizini Svilajnca. Danas postoje impozantni ostaci utvrđenja.
• Ribnik - Nedaleko od Prizrena,dvorac cara Dušana, čiji je položaj nepoznat.
• Romanov Grad - Pored Vranja, kod sela Donje Romanovce.
• Roman (Sveti Roman) - Nedaleko od Kruševca iznad manastira svetog Romana. Danas ima ostataka kule.
• Rudnik - Pored Gornjeg Milanovca na istoimenoj planini. Danas nema ostataka grada.

S

• Sava (Zaslon,Šabački Grad,Bigir Delen) - Utvrda u Šapcu. Danas je opstala samo južna polovina utvrde, dok je severni deo odnela Sava.
• Svrljig - Nedaleko od Knjaževca. Danas ima malo ostataka grada.
• Svrčin - Nedaleko od Uroševca, stari grad i dvorac. Danas na širem prostoru ima veći broj ostataka iz srednjeg veka.
• Sjenica - Nekadašnja gradska tvrđava, čijih ostataka danas nema.
• Skobaljić Grad (Zelen Grad) - Nedaleko od Vučja kraj Leskovca. Ostaci tvrđave vojvode Skobaljića.
• Slankamen - Iznad Starog Slankamena na obali Dunava.
• Slatina - Pored Kragujevca. Danas ima ostataka grada.
• Slovac - Nedaleko od Valjeva. Danas ima ostataka utvrde.
• Smederevo (Smederevski Grad) - Monumentalna tvrđava u Smederevu. Danas je očuvan veći deo tvrđave.

Soko Grad (Sokolac, Soko, Sokolnik, Sokolnica):

• Soko Grad (banjski) - Iznad Soko Banje. Danas ima ostataka tvrđave.
• Soko Grad (drinski) - Kod Ljubovije. Danas postoje ostaci utvrde.
• Solotnik - Pokraj Bajine Bašte. Danas ima ostataka grada.
• Sombor (Cobor, Cobor-Sent Mihalj) - Danas ima ostataka kule u zidu zgrade Istorijskog arhiva u Somboru.
• Srebrnica (Srebrenica) - Na planini Rudnik. Danas ne postoje nikakvi ostaci grada.
• Stalaćka kula (Stalać, Todorova Kula, Kula Todora od Stalaća) - Nedaleko od današnjeg Stalaća, pripadale je Todoru od Stalaća (Vojvodi Prijezdi). Danas postoje ostaci kule i dela bedema.
• Stari grad - Antičko i srednjovekovno utvrđenje u Kovinu, preko puta ušća Morave u Dunav. Danas postoji nasip kao ostatak posle uklanjanja kamenih zidina.

Straža:

• Straža (kačanička) (Gradac) - Pored Kačanika. Danas ima ostataka utvrde.
• Straža (milanovačka) - Nedaleko od Donjeg Milanovca. Danas ima ostataka grada.
• Subotička tvrđava - Od nje su do danas ostali samo tragovi na unutrašnjem zidu Franjevačke crkve.
• Subjel - Pored Kosjerića. Danas ima vrlo malo ostataka tvrđave.
• Sugubina - Pokraj Jagodine.
• Susek(Žilzeg) - Nedaleko od sela Suseka na Fruškoj gori. Danas ne postoje ostaci grada.
• Suteska - Pored Jagodine, kod sela Grabovci.

T

• Tatomirov Grad - Nedaleko od Soko Banje. Danas ima ostataka utvrde.
• Temac - Pored Pirota. Danas ima ostataka tvrđave.
• Titel - Pored Titela. Danas ima ostataka grada.
• Todorova Kula (Stalać, Kula Todora od Stalaća, Stalaćka kula) - Nedaleko od današnjeg Stalaća, pripadale je Todoru od Stalaća (Vojvodi Prijezdi). Danas postoje ostaci kule i dela bedema.
• Tolisavac - Pored Krupnja. Danas ima ostataka utvrde.
• Tornište - Nedaleko od Pančeva na Tamišu. Danas ne postoje ostaci grada.
• Trajanov Grad - Utvrda na planini Ceru. Danas ima ostataka tvrđave.
• Trepčanski Grad (Ćutet) - Nedaleko od Starog Trga, pored Kosovske Mitrovice. Danas ima ostataka grada.
• Treska - Pored Rudnika. Danas ima ostataka utvrde.
• Trešnjica - Nedaleko od Ljubovije. Danas ima ostataka tvrđave.
• Trubarevo (Maletina) - Pored Kruševca, na brdu kraj Južne Morave. Danas ima vrlo malo ostataka.

Ć

• Ćutet (Trepčanski Grad) - Nedaleko od Starog Trga, pored Kosovske Mitrovice. Danas ima ostataka grada.

U

• Užice (Užički Grad) - Tvrđava nad Užicem iznad Đetinje, prestonica Nikole Altomanovića. Danas ima ostataka tvrđave.

F

• Futog (Futag) - Nedaleko od Futoga. Danas ne postoje ostaci grada.

H

• Haram (mađ. Uj Palanka,tur. Yeni Haram) - Nedaleko od Bele Crkve, na rečnom ostrvu naspram Rama. Danas ima ostataka grada, ali je Dunav odneo dobar deo utvrde.
• Herčege - Pored Ivanjice.

Hisar:

• Hisar (drimski) - Nedaleko od Pirane, pokraj Prizrena. Danas skoro da nema vidljivih ostataka.
• Hisar (mileševski) (Mileševac, Hisardžik) - Nalazi se na steni koje se diže nad Mileševkom, iznad manastira Mileševa. Danas postoje ostaci utvrde.
• Hisar (toplički) (Komplos, Prokuplje) - Utvrđenje nad Prokupljem, iznad Toplice. Danas ima ostataka tvrđave.
• Hisar (leskovački) - ostaci utvrde na brdu Hisar iznad Leskovca.

C

Caričin grad-pored Lebana

Č

• Čajlije - Nalazi se iznad Brezovice. Danas ima vrlo malo ostataka grada.
• Čarnok - Arheološki lokalitet kod Vrbasa. Danas se vide ostaci Kelti opiduma u vidu zemljanog nasipa.
• Čerević (lat. Milatis, Čereg) - Kod istoimenog sela na obroncima Fruške gore. Danas ne postoje ostaci grada.
• Čestin - Nedaleko od Kragujevca, kod istoimenog sela. Danas skoro da nema ostataka utvrde.
• Čortanovci - Danas ima ostataka kule i dela zidina.

Dž

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Š

• Šabački Grad (Zaslon,Sava,Bigir Delen) - Utvrda u Šapcu. Danas je opstala samo južna polovina utvrde, dok je severni deo odnela Sava.
• Šaren Grad (Lazarev Grad, Kruševac, Aladža Hisar) - Tvrđava u Kruševcu, prestonica kneza Lazara. Danas ima ostataka utvrđenja.
• Štimlja (Štimlje) - Jedan od Dvoraca Nemanjića koji se nalazio na prostoru oko nekadašnjeg Svrčinskog jezera. Od Dvorca danas nema naznaka.

Literatura

• Rudolf Šmit, Monografija „Vojvodina“ - Srednjovekovni gradovi u Vojvodini, Novi Sad 1939
• Aleksandar Deroko, Srednjovekovni gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji , Beograd, 1950.
• Aleksandar Deroko, „Medieval Castles on the Danube“ , Belgrade, 1964. ((en))
• Ivan Zdravković, Srednjovekovni gradovi i dvorci na Kosovu , Beograd, 1975.

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Spisak tvrđava u Srbiji

• Mapa srednjovekovnih gradova u Srbiji
• Spisak tvrđava u Srbiji i Crnoj Gori (www.burgendaten.de) ((de))
• Tvrđave na Dunavu („Politika“, 30. april 2008.)