Srednji vijek

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga

Srednji vijek je dio evropske istorije od 5. vijeka do 15. vijeka, tačnije od 476. godine, kada je germanski kralj Odoakar zbacio posljednjeg rimskog cara Romula Avgustula Zapadnog rimskog carstva pa do 1492. godine kada je Kristifor Kolumbo otkrio Ameriku. Za nešto što se pripisuje srednjem vijeku kaže se da je srednjovjekovno (nepravilno srednjevjekovno).

Podjela istorije na tri velika doba pripisuje se Kristoferu Keleru (lat. Christophorus Cellarius; 1638—1707), koji je svoju opštu istoriju podijelio na tri perioda:

  • historia antiqua (do cara Konstantina Velikog),
  • istoria mediiaevi (od Konstantina Velikog do pada Carigrada pod tursku vlast 1453. g.) i
  • istoria nova (od pada Carigrada).

Ova periodizacija bila je primenjivana u krugovima pisaca opšte istorije iz 18. vijeka, što ju je činilo opšte priznatom. U docnijem razvoju istoriografije dolazilo je do izvesnih pomjeranja graničnih datuma ovih velikih perioda; tako da je na kraju, poslije dužih rasprava, za kraj starog i početak srednjeg vijeka uzeta 476. g. — obilježena padom Zapadnog rimskog carstva, dok je za kraj srednjeg i početak novog vijeka uzeta 1492. godine kao datum epohalnog otkrića Amerike. Istina, bilo je pokušaja da se za početak novog vijeka uzme i 1517. g. — obilježena početkom Reformacije.[1]

Ova periodizacija je dugo ostala važeća, ali je i pored toga bilo naučnika koji su tvrdili da granice pojedinih vjekova nisu dobro postavljene. Pojedini istoričari su smatrali da granicu između starog i srednjeg vijeka treba pomjeriti naprijed — u 7, pa čak i u 8. vijek. Bilo je istoričara koji su i granicu između srednjeg i novog vijeka različito datirali: jedni za kraj 15, drugi za 1517, treći za 17, četvrti za 18. vijek. Osim toga, jedan broj istoričara je smatrao da vrijeme od 12. do 18. vijeka po mnogo čemu osobeno, karakteristično, i da bi ga stoga trebalo izdvojiti posebno u opštoj istoriji, uprkos tome što bi to odudaralo od tradicionalnih koncepcija periodizacije. Usljed ovih različitih shvatanja otvorena je kriza tradicionalne periodizacij. Pa ipak, i tradicionalna podela je imala izvesnih manjkavosti. Njeni temelji su udareni u vrijeme kada je težište izučavanja bilo na političkoj istoriji, ali i pored toga ona je bila nedosljedno postavljena. Razlog leži u tome što je za kraj starog i početak srednjeg vijeka uzet politički događaj — pad Zapadnog rimskog carstva (476. g.), kraj srednjeg i početak novog vijeka označava 1492. g. — veliki datum iz privredne istorije. Sa proširivanjem interesovanja istorijske nauke na sve oblasti ljudske djelatnosti sve jasnije su se otkrivale slabosti tradicionalne periodizacije, njene granice su shodno tome postajale nesigurne, a istorijska misao je ukazivala i na drugačije hronološke periode istorijskog razvoja u svijetu. Zato su se u istorijskoj nauci postavila pitanja takve periodizacije koja bi izražavala kontinuitet objektivnog kretanja u istorijskom razvoju. Jer, kako ističe Miomir Dašić, očito da su sve ove vremenske podjele manjkave sa svjetskoistorijskog stanovišta — ova podjela je izrazito evropska, a ne svjetska.[1]

Glavni privredni sistem srednjeg vijeka je feudalizam. Pogled srednjovjekovnog čovjeka na svijet gotovo je sasvim oblikovalo hrišćanstvo, dok su viši staleži imali i viteštvo kao skup etičkih pravila. Deli se na:

Srednji vijek, pogotovo rani srednji vijek (otprilike do jačanja Svetog rimskog carstva i svjetovne moći Crkve), još se naziva i mračnom dobom zbog kontrasta u odnosu na visoko razvijene civilizacije starog Rima prije njega i renesanse poslije njega. Ipak, posljednjih su decenija naučnici i humanisti kao Johan Hucinga i Žak Le Gof te prije njih Ernst Robert Kurtijus „otkrili“ civilizaciju srednjeg vijeka, koja je sasvim različita od spomenutih, ali jednako složena i vrijedna.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ a b M. Dašić, Uvod u istoriju, pp. 31. i dalje

Literatura[uredi]

  • M. Dašić, Uvod u istoriju sa osnovama pomoćnih istorijskih nauka, Titograd 1988.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Srednji vijek
Istorijska doba

Stari vekSrednji vekNovi vekSavremeno doba