Sunčev sistem

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Sunčev sistem ili Solarni sistem sadrži Sunce i sva nebeska tela koja su gravitaciono vezana za njega. Sunčev sistem je područje u vasioni gde je njegova gravitaciona sila dominantna, tj. veća od gravitacionih sila drugih zvezda i Galaksije. Nebeska tela koja pripadaju Sunčevom sistemu su: planete, njihovi prirodni sateliti i mala tela Sunčevog sistema. U mala tela Sunčevog sistema spadaju: asteroidi, objekti u Kajperovom pojasu, komete, meteoridi i međuplanetarna prašina.

Izraz solarni je izveden iz reči Sol, što je latinsko ime za Sunce. Sunčev ili Solarni sistem postoji samo jedan, jer je jedino u našem sistemu centralna zvezda Sunce.

Izraz Sunčev sistem se koristi i za naziv planetarnog sistema oko Sunca. A ponekad se, nepravilno, za druge planetarne i zvezdane sisteme upotrebljava izraz solarni ili sunčev sistem.

Sadržaj 1 Svojstva Sunčevog sistema 1.1 Nebeska tela koja čine Sunčev sistem 1.2 Regioni Sunčevog sistema 2 Osobine planeta 3 Osobine patuljastih planeta

[uredi] Svojstva Sunčevog sistema

[uredi] Nebeska tela koja čine Sunčev sistem

• Sunce pripada zvezdama spektralne klase G2. Čak 99.86% mase celog Sunčevog sistema otpada na masu Sunca.
• Planete su najveća tela u Sunčevom sistemu i ima ih osam. Navodimo ih prema udaljenosti od Sunca, od najbližeg do najdaljeg: Merkur, Venera, Zemlja, Mars, Jupiter, Saturn, Uran i Neptun.
• Patuljaste planete su nova kategorija nebeskih tela (uvedena 2006. g.), koje ne ispunjavaju sve kriterijume da bi bile nazvane planete, ali su sferična. Trenutno pet tela su proglašena patuljastim planetama: Ceres u asteriodnom pojasu između Marsa i Jupitera, Pluton, Haumea, Makemake u Kajperovom pojasu, i Eris u rasejanom disku.
• Prirodni sateliti ili meseci su veća tela koja mogu da kruže oko planeta, patuljastih planeta ili asteroida.
• Asteroidi su manja tela koja se dominantno nalaze u glavnom asteroidnom pojasu.
• Kentauri su objekti po fizičkim osobinama između kometa i asteroida i nalaze se u regionu velikih planeta.
• Objekti u Kajperovom pojasu i rasejanom disku su gotovo potpuno zaleđena tela koja se nalaze iza Neptunove orbite.
• Komete su grudve leda i prašine koje kad se približe Suncu počinju da se tope. Rezervoar kometa u Sunčevom sistemu je Ortov oblak.
• Meteoroidi su tela manja od asteroida.
• Međuplanetarna prašina je odgovorna za pojavu zodijačke svetlosti.
• Prašina i druga sitna tela kruže oko planeta od čega nastaju planetarni prstenovi.
• Svemirski otpad su komadi ili tela koja su ljudskog porekla i većinom se nalaze u orbiti oko planete Zemlje.

[uredi] Regioni Sunčevog sistema

• Planetarni region u kojem se nalaze svih osam planeta. Prostire se 30 AJ od Sunca.
• Glavni asteroidni pojas se nalazi između orbita Marsa i Jupitera. U njemu se nalazi većina asteroida u Sunčevom sistemu i jedna patuljasta planeta, Cerera.
• Kajperov pojas je u obliku diska koji se prostire iza planete Neptun u širini od 30 AJ do 50 AJ od Sunca. U njemu se nalaze 3 patuljaste planete.
• Rasejani disk se nastavlja na Kajperov pojas i proteže se do nekoliko hiljada astronomskih jedinica od Sunca. U njemu se nalazi jedna patuljasta planeta, mada je velika većina objekata u ovom delu Sunčevog sistema još uvek nepoznata. Ponekad se rasejani disk smatra delom Kajperovog pojasa.
• Ortov oblak je sferični oblak koji se prostire od 10 000 AJ do 100 000 AJ od Sunca. Veruje se da je ova oblast izvor kometa.
• Heliosfera je oblast u kojoj je pritisak Sunčevog vetra jači od pritiska čestica međuzvezdanog prostora. Ovaj mehur oko Sunca ima poluprečnik nešto više od 100 astronomskih jedinica i završava se negde u rasejanom disku.

[uredi] Osobine planeta

Za više informacija pogledajte Planete Sunčevog sistema (tabela)

Sve osobine i mere u donjoj tablici su relativne u odnosu na planetu Zemlju, što znači znači da je: masa data u masama Zemlje, velika poluosa u astronomskim jedinicama, orbitalni period u godinama, a period rotacije u danima.

Planeta	Prečnik ekvatora	Masa	Velika poluosa	Orbitalni period	Period rotacije
Merkur	0.382	0.06	0.38	0.241	58.6
Venera	0.949	0.82	0.72	0.615	243
Zemlja	1.00	1.00	1.00	1.00	1.00
Mars	0.53	0.11	1.52	1.88	1.03
Jupiter	11.2	318	5.20	11.86	0.414
Saturn	9.41	95	9.54	29.46	0.426
Uran	3.98	14.6	19.22	84.01	0.718
Neptun	3.81	17.2	30.06	164.79	0.671

[uredi] Osobine patuljastih planeta

Kao i u prethodnoj tebeli, sve osobine i mere su relativne u odnosu na Zemlju.

Patuljasta planeta	Prečnik ekvatora	Masa	Velika poluosa	Orbitalni period	Period rotacije
Pluton*	0.24	0.0017	39.5	248.5	6.5
Erida	0.074	0.0028	67.7	557
Cerera	0.19	0.00016	2.8	4.6	0.378
Haumea	0.154	0.0007	43.3	285.4	0.167
Makemake	0.12	0.0007	45.8	309.9

^*Međunarodna astronomska unija je svrstavala Pluton u planete od njegovog otkrića 1930. do 2006. godine.