Sjenica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Sjenica

Pošalji fotografiju

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Srbije Srbija
Upravni okrug Zlatiborski
Opština Sjenica
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 13161
Položaj
Koordinate 43°16′14″N 19°59′35″E / 43.2705, 19.993
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 1026 m
Sjenica na mapi Srbije
{{{alt}}}
Sjenica
Sjenica na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 36310
Pozivni broj 020
Registarska oznaka SJ


Koordinate: 43° 16′ 14" SGŠ, 19° 59′ 35" IGD
Sjenica je gradsko naselje u Srbiji u opštini Sjenica u Zlatiborskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 13161 stanovnika, dok je opština brojala 27970 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 14445 stanovnika). Današnji grad se razvio iz srednjovekovnog trga i karavanske stanice Senice na Drinskom putu. Nalazio se u župi Senica i u njoj je bio jedan od dvorova Nemanjića u srednjovekovnoj Srbiji.

Geografski položaj[uredi]

Sjenica se nalazi na zapadu Raške oblasti ili Sandžaka. Nalazi se na putu Novi Pazar - Sjenica - Nova Varoš koji spaja Ibarsku magistralu sa Zlatiborskom magistralom pa ima dobre saobraćajne veze sa istokom i zapadom Sandžaka. Ovoj opštini pripada najveći deo Sjeničko-pešterske visoravni. Graniči se sa šest opština, i to Novim Pazarom, Tutinom, Bijelim Poljem (Republika Crna Gora), Prijepoljem, Novom Varoši i Ivanjicom. Površina opštine je 1056 km². Kao posebne manje prirodno-geografske celine ističu se Pešterska visoravan i Sjenička kotlina. Niži deo Pešterske visoravni je Peštersko polje po kojem je nekada tekla ponornica Boroštica pa je i po tome ovo polje slično kraškim poljima. Prosečna nadmorska visina Pešterske visoravni je između 1.100 i 1.200 metara. Sjeničku u kotlinu čine njen obod i Sjeničko polje koje ima nižu nadmorsku visinu za 100 do 150 metara od Pešterske visoravni. U ovom delu se nalazi gradsko naselje. Najniži delovi ove opštine su Kumanica na obali Lima 480 metara, granica sjeničke i novopazarske opštine u Belim vodama 520 metara i u ušće reke Kladnice u Uvac 905 metara nadmorske visine. Ceo prostor je skoro ograđen planinama Golijom, Javorom, Zlatarom, Jadovnikom, Giljevom, Žilindarom, Ninajom, Trojanom, Suharom. Najviše tačke su: Jankov kamen 1.833 m, Katunić na Jadovniku 1.734 m, Ozren 1.680, Zlatar 1.627, Jelenak na Giljevi 1.617, Žilindar 1.616, Ograđenik na Javoru 1.445, Homar 1.461, Žabren na Suharu 1.416 i Velika Ninaja 1362 metara. Čitav ovaj izvanredan prirodni ambijent ima sve karakteristike kraških površi u kojoj preovlađuju krečnjačke stene i pravim primerima kraškog reljefa. Poznate su Tubića, Ledena, Baždarska pećina kao i kanjon reke Uvac. Na Sjeničko-pešterskoj visoravni prisutne su specifične hidrometeorološke karakteristike pa se zbog toga pojavljuju ekstremno niske temperature i leti i zimi. Tako je u gradu Sjenici 26. januara 1954. godine zabeležena temperatura od minus 38,3 °C. Takođe je zanimljivo da je 17. juna 1989. godine pao sneg visine 15-20 centimetara. Po brežuljcima oko Sjenici pao je sneg i 31. maja 1996 godine.Slane su se pojavljuju ili julu kao što se to desilo 12. jula 1935. godine i 10. jula 1998. godine, a u junu i avgustu nisu nikakva retkost. Sjenica je i u Evropi poznata kao veoma hladan kraj, pa se u zimskim danima često ubraja u najhladnija mesta Evrope. Kompleks Sjeničko-pešterske visoravni je pretežno planinskog karaktera. Godine 2005. je izmerena najniža temperatura od -42 °C.

Istorija[uredi]

Džamija Sultanije Valide u Sjenici

Sjenica se prvi put pominje 1253. godine kao mesto na dubrovačkom putu, gde su pristajali i plaćali carinu dubrovački trgovci. U sjeničkom kraju se nalazi mesto Caričina gde je bio letnjikovac carice Jelene, žene cara Dušana Silnog. Zbog svog geostrateškog i političkog položaja u 19. veku Sjenica je smatrana veoma važnom tačkom, pa su prema njoj bile usmeravane vojne operacije, tako je bilo i u Prvom srpskom ustanku kojim je rukovodio Karađorđe. Po zapisima iz 1809. godine Karađorđevi ustanici su boravili u Sjenici i delimično je oslobodili od Turaka. Sjenica im je bila usputna stanica na putu ka Novom Pazaru i Rogozni.

U Prvom balkanskom ratu, srpska vojska je oslobodila Sjenicu 10. oktobra 1912. godine. Krajem Drugog svetskog rata snage narodno-oslobodilačke vojske Jugoslavije su oslobodile Sjenicu 12. decembra 1944. godine.

Privreda[uredi]

Od poznatijih privrednih organizacija tu su: Fabrika lasteksa i ženske modne konfekcije „Sanateks, „Vesna“, Rudnik uglja „Štavalj“, Poljoprivredno-šumarski kombinat „Pešter“ koji se bavi ratarskom i stočarskom proizvodnjom, otkupom poljoprivrednih proizvoda. Pešterska visoravan je poznato po svojim predispozicijama za odgoj ovaca i goveda, od kojih se proizvodi veoma ukusan i cenjen „sjenički“ sir i kačkavalj.

Poznate ličnosti[uredi]

Demografija[uredi]

U naselju Sjenica živi 9455 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 33,9 godina (33,4 kod muškaraca i 34,4 kod žena). U naselju ima 3643 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,61.

Ovo naselje je u uglavnom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2002. godine).

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 3805 [1]
1953. 4478
1961. 5124
1971. 8552
1981. 11136
1991. 14445 14055
2002. 15648 13161
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[2]
Bošnjaci
  
10.107 76,79%
Srbi
  
2.612 19,84%
Muslimani
  
320 2,43%
Crnogorci
  
19 0,14%
Jugosloveni
  
19 0,14%
Albanci
  
10 0,07%
Makedonci
  
7 0,05%
Hrvati
  
4 0,03%
Romi
  
3 0,02%
Rumuni
  
2 0,01%
Goranci
  
2 0,01%
Nemci
  
1 0,00%
Bugari
  
1 0,00%
nepoznato
  
34 0,25%


Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  2. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  3. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :