Sjenica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Sjenica

Crkva u Sjenici
Crkva u Sjenici

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Srbije Srbija
Upravni okrug Zlatiborski
Opština Sjenica
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 14060
Položaj
Koordinate 43°16′14″N 19°59′35″E / 43.2705, 19.993
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 1026 m
Sjenica na mapi Srbije
{{{alt}}}
Sjenica
Sjenica na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 36310
Pozivni broj 020
Registarska oznaka SJ


Koordinate: 43° 16′ 14" SGŠ, 19° 59′ 35" IGD

Sjenica je gradsko naselje u Srbiji u opštini Sjenica u Zlatiborskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 14060 stanovnika. Današnji grad se razvio iz srednjovekovnog trga i karavanske stanice Senice na Drinskom putu. Nalazio se u župi Senica i u njoj je bio jedan od dvorova Nemanjića u srednjovekovnoj Srbiji.

Geografski položaj[uredi]

Sjenica se nalazi na zapadu Raške oblasti ili Sandžaka. Nalazi se na putu Novi Pazar - Sjenica - Nova Varoš koji spaja Ibarsku magistralu sa Zlatiborskom magistralom pa ima dobre saobraćajne veze sa istokom i zapadom Sandžaka. Ovoj opštini pripada najveći deo Sjeničko-pešterske visoravni. Graniči se sa šest opština, i to Novim Pazarom, Tutinom, Bijelim Poljem (Republika Crna Gora), Prijepoljem, Novom Varoši i Ivanjicom. Površina opštine je 1056 km². Kao posebne manje prirodno-geografske celine ističu se Pešterska visoravan i Sjenička kotlina. Niži deo Pešterske visoravni je Peštersko polje po kojem je nekada tekla ponornica Boroštica pa je i po tome ovo polje slično kraškim poljima. Prosečna nadmorska visina Pešterske visoravni je između 1.100 i 1.200 metara. Sjeničku u kotlinu čine njen obod i Sjeničko polje koje ima nižu nadmorsku visinu za 100 do 150 metara od Pešterske visoravni. U ovom delu se nalazi gradsko naselje. Najniži delovi ove opštine su Kumanica na obali Lima 480 metara, granica sjeničke i novopazarske opštine u Belim vodama 520 metara i u ušće reke Kladnice u Uvac 905 metara nadmorske visine. Ceo prostor je skoro ograđen planinama Golijom, Javorom, Zlatarom, Jadovnikom, Giljevom, Žilindarom, Ninajom, Trojanom, Suharom. Najviše tačke su: Jankov kamen 1.833 m, Katunić na Jadovniku 1.734 m, Ozren 1.680, Zlatar 1.627, Jelenak na Giljevi 1.617, Žilindar 1.616, Ograđenik na Javoru 1.445, Homar 1.461, Žabren na Suharu 1.416 i Velika Ninaja 1362 metara. Čitav ovaj izvanredan prirodni ambijent ima sve karakteristike kraških površi u kojoj preovlađuju krečnjačke stene i pravim primerima kraškog reljefa. Poznate su Tubića, Ledena, Baždarska pećina kao i kanjon reke Uvac. Na Sjeničko-pešterskoj visoravni prisutne su specifične hidrometeorološke karakteristike pa se zbog toga pojavljuju ekstremno niske temperature i leti i zimi. Tako je u gradu Sjenici 26. januara 1954. godine zabeležena temperatura od minus 38,3 °C. Takođe je zanimljivo da je 17. juna 1989. godine pao sneg visine 15-20 centimetara. Po brežuljcima oko Sjenici pao je sneg i 31. maja 1996. godine.Slane su se pojavljuju ili julu kao što se to desilo 12. jula 1935. godine i 10. jula 1998. godine, a u junu i avgustu nisu nikakva retkost. Sjenica je i u Evropi poznata kao veoma hladan kraj, pa se u zimskim danima često ubraja u najhladnija mesta Evrope. Kompleks Sjeničko-pešterske visoravni je pretežno planinskog karaktera. Godine 2005. je izmerena najniža temperatura od -42 °C.

Istorija[uredi]

Sjenica se prvi put pominje 1253. godine kao mesto na dubrovačkom putu, gde su pristajali i plaćali carinu dubrovački trgovci. U sjeničkom kraju se nalazi mesto Caričina gde je bio letnjikovac carice Jelene, žene cara Dušana Silnog. Zbog svog geostrateškog i političkog položaja u 19. veku Sjenica je smatrana veoma važnom tačkom, pa su prema njoj bile usmeravane vojne operacije, tako je bilo i u Prvom srpskom ustanku kojim je rukovodio Karađorđe. Po zapisima iz 1809. godine Karađorđevi ustanici su boravili u Sjenici i delimično je oslobodili od Turaka. Sjenica im je bila usputna stanica na putu ka Novom Pazaru i Rogozni.

U Prvom balkanskom ratu, srpska vojska je oslobodila Sjenicu 10. oktobra 1912. godine. Krajem Drugog svetskog rata snage narodno-oslobodilačke vojske Jugoslavije su oslobodile Sjenicu 12. decembra 1944. godine.

Privreda[uredi]

Od poznatijih privrednih organizacija tu su: Fabrika lasteksa i ženske modne konfekcije „Sanateks, „Vesna“, Rudnik uglja „Štavalj“, Poljoprivredno-šumarski kombinat „Pešter“ koji se bavi ratarskom i stočarskom proizvodnjom, otkupom poljoprivrednih proizvoda. Pešterska visoravan je poznato po svojim predispozicijama za odgoj ovaca i goveda, od kojih se proizvodi veoma ukusan i cenjen „sjenički“ sir i kačkavalj.

Poznate ličnosti[uredi]

Demografija[uredi]

Džamija u Sjenici

U naselju Sjenica živi 9455 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 33,9 godina (33,4 kod muškaraca i 34,4 kod žena). U naselju ima 3643 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,61.

Ovo naselje je u uglavnom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2002. godine).

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 3805 [1]
1953. 4478
1961. 5124
1971. 8552
1981. 11136
1991. 14445 14055
2002. 15648 13161
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[2]
Bošnjaci
  
10.107 76,79%
Srbi
  
2.612 19,84%
Muslimani
  
320 2,43%
Crnogorci
  
19 0,14%
Jugosloveni
  
19 0,14%
Albanci
  
10 0,07%
Makedonci
  
7 0,05%
Hrvati
  
4 0,03%
Romi
  
3 0,02%
Rumuni
  
2 0,01%
Goranci
  
2 0,01%
Nemci
  
1 0,00%
Bugari
  
1 0,00%
nepoznato
  
34 0,25%


Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  2. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  3. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :