Veles (grad)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Титов Велес)
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak Veles (bog).
Veles
mk. Велес

Stari deo Velesa sa sahat kulom, simbolom grada
Stari deo Velesa sa sahat kulom, simbolom grada

Osnovni podaci
Država Zastava Republike Makedonije Makedonija
Opština Veles
Stanovništvo
Stanovništvo (2002) 43.716
Položaj
Koordinate 41°42′50″N 21°46′14″E / 41.71384621525005, 21.770409250163666
Vremenska zona centralnoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 210 m
Veles na mapi Republike Makedonije
{{{alt}}}
Veles
Veles na mapi Republike Makedonije
Ostali podaci
Poštanski broj 1400
Pozivni broj 043
Registarska oznaka VE


Koordinate: 41° 42′ 50" SGŠ, 21° 46′ 13" IGD

Veles (mk. Велес, tur. Köprülü, grč. Βελεσά, za vreme SFRJ (1946-1991. grad se zvao Titov Veles) je jedan od najznačajnijih gradova u Republici Makedoniji, u središnjem delu države, na Vardaru. Veles je sedište i najveće naselje istoimene opštine Veles.

Veles je značajno središte sa Republiku Makedoniju. U Velesu su otvoreni: prva škola makedonskog jezika, prva gimnazija, prvo pozorište, prva biblioteka, prvi muzej i prva muzička škola u Republici Makedoniji.

Poreklo naziva[uredi]

U toku istorije grad je često menjao ime: od starorimskog naziva Vila Zora, preko otomanskog Ćupurli do današnjeg Veles. Današnje ime grad je dobio u 7. veku sa doseljavanjem Slovena na Balkansko poluostrvo, od slovenske reči veles koja znači „u šumi“ (zbog gustih šuma koje su ga okruživale). Ovo je i naziv za jedno staroslovensko božanstvo.

Prirodni uslovi[uredi]

Grad Veles je smešten u središnjem delu Republike Makedonije. Od Skoplja, Veles je su udaljen je 55 km južno.

Reljef: Veles je središte istorijske oblasti Povardarje, koja obuhvata područje oko Vardara. Naselje je smešteno u kotlini reke, na nadmorskoj visini od približno 210 m. Zapadno od grada izdiže se planina Jakupica, a južno planina Babuna. Istočno od grada počinje Ovče polje.

Klima u Velesu je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

Vode: Kroz Veles protiče Vardar. Reka deli grad na dva dela, zapadni i istočni.

Istorija[uredi]

Istorijska slika Velesa - prvi voz u gradu
Središte Velesa - Spomenik Ilidenskom ustanku

Područje današnjeg Velsa naseljeno je već u doba praistorije. Grad na mestu današnjeg Velesa je osnovan oko 168. p. n. e. pod nazivom Vila Zora.

U 7. veku ovo područje naseljavaju Sloveni i daju mu današnji naziv. Od 11. veka postoje pisani dokazi o naselju pod današnjim nazivom. Među sačuvanim srednjovekovnim spomenicima, najpoznatiji je Manastir Svetog Dimitrija (14. vek), a od najvećeg arhitektonskog interesa je Crkva Svetog Pantelejmona (19. vek).

Po statistici sekretara Bugarske egzarhije, 1905. godine u Velesu su funkcionisale dve bugarske osnovne i dve srednje škole i po jedna srpska, rumunska i grčka osnovna i srednja škola.[1]

1918. godine Veles su se pripojio Kraljevini SHS, kasnije Jugoslaviji. Od 1991. godine grad je u sastavu Republike Makedonije.

Stanovništvo[uredi]

Pogled na savremeni Veles

Po poslednjem popisu stanovništva iz 2002. godine, grad Veles je imao 46.714 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 2002.
Makedonci
  
43,221 92,52%
Turci
  
1,704 3,64%
Romi
  
799 1,71%
Vlasi
  
342 0,73%
Srbi
  
323 0,69%
Albanci
  
93 0,19%
Bošnjaci
  
36 0,07%
ostali
  
196 0,41%
ukupno: 46,714

Većinska veroispovest stanovništva je pravoslavlje.

Kultura[uredi]

Najveće turističko odredište u bližoj okolini Velesa je antički grad Stobi. Osim toga, značajni su i lokaliteti Breza i Pešti, koji obiluju pešterima (sa arheološkima ostacima iz neolita, ranohrišćanski pešteri).

U opštini Veles nalazi se osam osnovnih i četiri srednje škole, sportsko igralište, sportska sala, bazen, pozorište, muzej, biblioteka, kino-sala, deset crkava, manastiri i džamija.

Zbirka slika[uredi]

Zbratimljeni gradovi[uredi]

Drugi oblici saradnje:

Izvori[uredi]

  1. ^ Brancoff, D.M. "La Macedoine et sa Population Chretienne". Paris, 1905, r.118-119.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Veles (grad)