Torino

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Torino
Torino — Turin

Collage Torino.jpg
Kolažni prikaz gradskih znamenitosti

Grb

Zastava
Osnovni podaci
Država Zastava Italije Italija
Regija Pijemont
Stanovništvo
Stanovništvo 909.193
Aglomeracija 1.700.000
Gustina stanovništva 8.827,1 st/km²
Geografske karakteristike
Koordinate 45°04′00″N 7°42′00″E / 45.066667, 7.7
Nadmorska visina 239 m
Površina 130,17 km²
Torino na mapi Italije
{{{alt}}}
Torino
Torino na mapi Italije
Ostali podaci
Gradonačelnik Serđo Čijamparino
Veb-strana comune.torino.it

Torino (ital.: Torino, na mesnom govoru; Turin) je četvrti po veličini grad Italije, glavni grad Okruga Torino i pokrajine Pijemonta u severozapadnoj Italiji.

Torino je poznat kao "najidustrijalizovaniji“ grad Italije, u koje je sedište svetski poznatih automobilskih kompanija: "Fijat", "Lanča" i "Alfa Romeo".

Torino sa Pijemontom je poznat i kao mesto rođenja savremene italijanske države.

Položaj grada[uredi]

Torino se nalazi u severozapadnom delu Italije. Grad ima izlaz na reku Po (najveći grad na ovoj reci), a najbliža pomorska luka je Đenova na 170 km jugoistočno. Od prestonice Rima grad je udaljen 700 km severozapadno, a od prvog većeg grada, susednog Milana, 130 km zapadno.

Panorama grada

Prirodne odlike[uredi]

Torino i Alpi
Pogled na staro jezgro Torina sa brda Monferat
Kupola Mole Antonelijana - simbol grada
Trg San Karlo zimi
Stara fabrika „Fijata“ u Torinu
Trg Vitorio Veneto
Via Roma, tipična gradska ulica sa arkadama sa obe strane

Reljef: Torino se razvio u zapadnom delu Padske nizije, sa tri strane (jug, zapad i sever) okružen Alpima. Grad je većim delom na ravničarskom terenu, ali je manji, istočni deo preko reke Po na brežuljkastom terenu - pobrđe Monferat.

Klima: Klima u Torinu je izmenjeno kontinentalna klima sa primetnim uticajem sa sredozemne sa mora. Stoga je u leto veoma toplo, a zimi je sneg redovna pojava i veoma je hladno u odnosu na veći deo Italije.

Vode: Torino se razvio na reci Po, koja je simbol grada. Torino je najveći grad na ovoj reci. Reka Po deli grad na istočni i zapadni deo, a gradsko jezgro obrazovalo se neposredno uz reku.

Istorija[uredi]

Istorija Torina počinje u 3. veku p. n. e. kada su se u dolini reke Po nastanila prva plemena Taurina, potomaka keltsko-ligurske loze zajedno sa Galima, koji su prešli Alpe u potrazi za obradivim tlom. Rimljani su ovo područje osvojili u 2. veku p. n. e. Gaj Julije Cezar je 29–28. godine p. n. e. pretvorio Torino u vojnu bazu i dodelio je Augustulusu.

Posle pada Zapadnog rimskog carstva 476. godine Torino su osvojili Goti, zatim Lngobardi i na kraju Franci koji su tu osnovali grofoviju u 7. veku. Posle dugotrajnih previranja, car Fridrih II dodelio je Torino kao feudalni posed moćnoj porodici Savoja. Posle političkog i administrativnog ujedinjenja svih pokrajina porodice Savoja, Torino je postao glavni grad cele oblasti. Karlo Emanuele I je 1620. godine po prvi put dao dozvolu za proširenje grada, pod uslovom da ne bude narušena rimska struktura, tj. sve ulice u njemu morale su biti uporedne i pod pravim uglom, što je i dan danas jedna od glavnih osobenosti grada.

Vrhunac u svom razvoju grad je dostigao u 17. i 18. veku, dajući značaj umetnosti i kulturi i postavši i sam središte barokne umetnosti i arhitekture. Torino će biti naknadno proširen 1673. i 1674. godine.

Tek 1861. godine dolazi do ujedinjenja Italije u jedinstvenu državu, relativno kasno u odnosu na već postojeće monarhije koje su je okruživale: Francusku, Španiju, Englesku. Torino je bio prvi glavni grad prve Italijanske Republike od 1861-64. kada je sedište novonastale države premešteno u Rim zbog njegovog istorijskog i verskog značaja i središnjeg geografskog položaja. Posle premeštanja glavnog grada, Torino počinje moralno da posustaje, a prvi znaci te slabosti vide se u novoj arhitekturi koja ne nastoji da očuva nekadašnji pravolinijski raspored ulica i arhitektonski stil, već narušava njegovu harmoniju i sklad. Grad sve više postaje industrijsko središte, rađa se "Fijat" i druge fabrike koje donose u grad talas novih stanovnika sa juga, za koje je bilo neophodno sagraditi stanove što pre. Torino postaje velegrad bez mnogo reda, a njegovi stanovnici ulaze u neprestanu borbu za opstanak. Godine 70-te i 80-te su godine industrijalizacije i razvoja. Tek pred kraj 20. veka ponovo je povratio nekadašnju ravnotežu.

Stanovništvo[uredi]

Prema proceni, u gradu je 2010. živelo 907.563 stanovnika.[1]

Kretanje broja stanovnika
1981. 1991. 2001.
1.117.154 962.507 865.263

2008. godine. Torino je imao nešto preko 900.000 stanovnika, dvostruko više kao na početku 20. veka, ali za 20% manje nego 1970. godine. Opadanje stanovništva tokom proteklih decenija uzrokovano je stalnim preseljenjem stanovništva (mahom mladih porodica) u mirnija predgrađa sa višim kvalitetom života. Ovo se odraža se i na gradsko stanovništvo, koje je izuzetno staro i sa niskim prirodnim priraštajem.

Grad danas ima značajan udeo imigrantskog stanovništva, doseljenika iz svih krajeva sveta.

Torino ima ogromno gradsko područje sa oko 1,7 miliona stanovnika (tzv. "Veliki Torino"). Metropolitensko područje grada ima oko 2,5 miliona stanovnika i prevazilazi granice gradskog okruga.

Gradske znamenitosti[uredi]

Danas, jedna od glavnih odlika Torina je upravo njegova dostojanstvena barokna arhitektura, trgovi prepuni topline na kojima se svakodnevno susreću stanovnici, studenti, penzioneri, na kojima razmenjuju svoja mišljenja i iskustva, dok je jedini svedok njihovih okupljanja ponekad mirna a ponekad divlja reka Po, koja nastavlja da plodi ravnice ovog grada i da garantuje njegov opstanak. Tu su i mnogobrojni istorijski kafići i prodavnice čokolade najboljeg kvaliteta, velelepne crkve, muzeji među kojima Muzeo Egicio (Egipatski muzej) drugi po veličini posle muzeja u Kairu, Muzeo del činema (Muzej bioskopa) i mnogi drugi.

Privreda[uredi]

Industrija[uredi]

Torino je važan industrijski centar, pre svega zahvaljujući tome što se tu nalazi sedište svetski poznate i važne automobilske industrije FIAT. Tu su i sedišta i ogromne fabrike drugih italijanskih preduzeća i industrijskih grana.

Saobraćaj[uredi]

Torino je položen na severu Italije, gde se država vezuje za evropsko kopno. Tako je Torino i saobraćajno čvorište zemlje sa kontinentom.

Grad ima i veoma razvijen javni gradski i prigradski prevoz. Torinski metro ima 1 metro liniju u korišćenju, a drugu u izgradnji.

Sport[uredi]

Juventus i Torino su dva uspešna sportska kluba iz Torina. Grad je bio domaćin Zimskih olimpijskih igara 2006. godine.

Galerija slika[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Istat demographic balance 2010, Pristupljeno 25. 4. 2013.

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :