Trudnoća

Iz projekta Википедија

Ukoliko ste tražili graviditet kod sisara, pogledajte članak Graviditet (sisari), ovaj članak se fokusira na trudnoću žene.

Пресјек материце у 4. и 5. мјесецу трудноће

Presjek materice u 4. i 5. mjesecu trudnoće

Trudnoća (drugo stanje, graviditet, gestacija) nastaje usađivanjem oplođene jajne ćelije u endometrij materice. Žena koja je po prvi put trudna naziva se primipara ili primigravida, a žena koja je više puta rađala je multipara ili multigravida.

[uredi] Faze začeća

Oplođenje nastaje spajanjem zrele jajne ćelije i spermatozoida u jajovodu. Ovulacijom iz de Grafovog folikula zrela jajna ćelija dospijeva u lumen jajovoda, gdje biva opkoljena spermatozoidima koji nastoje prodrijeti u nju. Po probijanju spoljašnje opne jajne ćelije i ulaska spermatozoida u nju, dolazi do zgušnjavanja opne koja na taj način sprečava ostale spermatozoide da prodru u nju. Pri prodoru u jajnu ćeliju dolazi do mješanja sadržaja spermatozoida sa jedrom jajne ćelije. Embrionalni razvitak započinje neposredno nakon oplodnje i odvija se u četiri faze:

brazdanje
formiranje klicinih listića
osnivanje organa
histološka diferencijacija organa

Oplođena jajna ćelija pod djelovanjem peristaltičkih pokreta jajovoda i vodene struje koja nastaje kretanjem treplji epitela u tubama dospijeva u šupljinu materice i tada dolazi do nidacije, odnosno implantacije oplođenog jajašceta. Usađena jajna ćelija naziva se zametak ili embrion. Po završenoj organogenezi, poslije trećeg mjeseca trudnoće zametak postaje plod odnosno fetus.

[uredi] Trajanje trudnoće

Fetus u materici između 6. i 7. mjeseca

Normalna trudnoća traje deset lunarnih mjeseci ili devet kalendarskih mjeseci, odnosno 40 nedelja ili 280 dana. Ako dođe do prekida trudnoće prije polovine sedmog mjeseca, taj prekid se naziva pobačajem, jer plod nije sposoban za vanmaterični život. Porođajem se naziva svaki prekid trudnoće poslije polovine sedmog mjeseca.

Prema vremenu kada se dogodi, porođaj može biti prevremeni, na vrijeme i kasniji, a novorođenče nedonešeno (prematurus), donešeno (maturus) i prenešeno (postmaturus). Nedonošče po pedijatriskim parametrima je svako dijete manje tjelesne težine od 2.500 grama.

[uredi] Placenta

Placenta (posteljica) se stvara krajem trećeg mjeseca trudnoće. Ona ima veoma važnu i višestruku funkciju. Učestvuje u razmjeni materija između majke i ploda putem difuzije i osmoze, ima zaštitnu ulogu jer štiti plod od infekcija, a pored toga u njoj se luči progesteron, hormon koji služi za održavanje trudnoće, i estrogen. Pred kraj trudnoće placenta je teška oko 500 g, sa prečnikom od 16 do 20 cm, i sastavljen je od 16 do 20 kotiledona.

[uredi] Dijagnoza trudnoće

Test trudnoće

Postavlja se na osnovu anamnestičkih podataka i objektivnog pregleda trudnice. Promjene u organizmu žene izazvane graviditetom nazivaju se znacima trudnoće i djele se u tri grupe:

sigurni znaci trudnoće
nesigurni znaci trudnoće
vjerovatni znaci trudnoće

[uredi] Nesigurni znaci trudnoće

Gore: Trudnica u zadnjem mjesecu trudnoće.
Dole: Anatomski prikaz njene trudnoće.

Pod nesigurnim znacima podrazumijevaju se oni znaci koji su karakteristični za trudnoću ali se mogu naći i kod žena koje nisu gravidne, pa i kod muškaraca. To su mučnine, osjećaj gađenja, pigmentacija na pojedinim djelovima kože, povećanje stomaka i bokova, promjene u raspoloženju i drugi.

[uredi] Vjerovatni znaci trudnoće

Vjerovatni znaci su promjene koje se manifestiraju na polnim organima i grudima žene. To su izostanak menstruacije, uvećanje i razmekšavanje materice, uvećanje dojki i pojava kolostruma odnosno prvog mlijeka, likviditet sluznice vagine i grlića materice.

[uredi] Sigurni znaci trudnoće

Sigurni znaci trudnoće su posotjanje fetusa vidljivog ultrazvučnim nalazom, slušanje srčanih tonova, opipavanje dijelova tijela ploda i prisustvo hormona trudnoće u urinu. Nakon oplodenja, u organizmu žene se nakon 7-10 dana počinju pojavljivati merljive koncentracije hCG, koji se može dokazivati iz urina ili krvi žene.

Biološki testovi koji su se ranije koristili u dokazivanju trudnoće kao što su Gali Mainijeva reakcija, danas više nisu u upotrebi.

Imunološki testovi koji se danas koriste većinom su zasnovani na upotrebi lateks čestica. Može se dokazati prisustvo Humanog horionskog gonadotropina, čija se polipeptidna beta subjedinica koristi u dokazivanju trudnoće (skraćeno b-hCG) u koncentraciji od 25 mIU u urinu žene, što je ekvivalent periodu između četvrte i pete sedmice trudnoće. Uvijek se uzima uzorak prvog jutarnjeg urina, jer je u njemu koncentracija b-hCG najveća.

Takođe, može se uraditi i određivanje koncentracije b-hCG u krvi. Ono se radi desetog dana po ovulaciji, i koncentracija b-hCG u krvi se kod 85% normalnih trudnoća udvostručuje svakih 72 časa u ranoj trudnoći.

[uredi] Razvoj organa ploda

Ultrazvuk trudnoće

Ljudsko srce počinje kucati u četvrtoj nedjelji gestacije. Putem ultrazvuka već od šeste nedjelje moguće je pratiti srčane tonove fetusa. U petoj nedjelji dijete ima oko 80 otkucaja u minuti a u devetoj nedjelji iznosi oko 165 odkucaja. Pokreti disanja opaženi su u 10. nedjelji trudnoće. Razvoj pluća kod fetusa započinje u 4 nedjelji pojavom plućnog pupoljka. Prema većini autora bubrezi fetusa počinju funkcionisati od trećeg mjeseca gestacije, a do tog zaključka se došlo na osnovu postojanja urina u mokraćnom mjehuru ploda. Do kraja 18 sedmice razvijaju se polni organi.