Udbina

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Удбина (Лика))
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Druga značenja su popisana u članku Udbina (višeznačna odrednica).
Udbina

Crkva hrvatskih mučenika u Udbini
Crkva hrvatskih mučenika u Udbini

Osnovni podaci
Država Zastava Hrvatske Hrvatska
Oblast Lika
Županija Ličko-senjska
Opština Opština Udbina
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 960
Položaj
Koordinate 44°31′52″N 15°45′57″E / 44.53098681164591, 15.76595183128248
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1 (leti UTC+2)
Nadmorska visina 828 m
Udbina na mapi Hrvatske
{{{alt}}}
Udbina
Udbina na mapi Hrvatske
Udbina na mapi Ličko-senjske županije
{{{alt}}}
Udbina
Udbina na mapi Ličko-senjske županije
Ostali podaci
Poštanski broj 53234 Udbina
Pozivni broj +385 53


Koordinate: 44° 31′ 52" SGŠ, 15° 45′ 57" IGD

Udbina je gradić u istočnoj Lici i sedište novoformirane opštine, koja je do rata pripadala velikoj opštini Korenica, Republika Hrvatska. Nedaleko od njega se za vreme SFRJ nalazila velika vojna baza JNA.

Geografija[uredi]

Nalazi se južnom rubu Krbavskog polja. Leži na 830 metara apssolutne visine, 180 metara iznad polja. Velika je drumska raskrsnica prema Gospiću, Korenici, Gračacu, Obrovcu i Bihaću.

Istorija[uredi]

Udbina je u srednjem veku bila utvrđeno sedište (kastrm) Krbavske županije. Još ranije nazvana je (civititas Coribavie) Krbavski grad iu kojem je sedio i krbavski biskup. Pod imenom Udbina prvi put se spominje 1491. godine. Krajem 15, veka, kad se Turci počeli sve češće provaljivati u ove krajeve, preko Udbine je vodio jedan od njihovih pravaca nadiranja, koji je polazio od Ključa, a završavao se u Primorju. Oko 10.000 turskih vojnika iz Bosne, pod bosanskim namesnikom, prodrlo je u jesen 1491. u donju Kranjsku, radi pustošenja. Vraćajući se u Bosnu sa bogatim plenom i robljem, bili su u oktobru iznenada napadnuti kod Vrpila, danas blizu Udbine, od hrvatske vojske pod komandom bana Ladislava Egervarija i knezova Frankopana — Cetinskih, Slunjskih i Modruških i Karla Gusića. U kratkom boju Turcima su naneti teški gubici i oslobođeno mnogo roblja. Ispod grada Udbine uz potok Krbavu drugi turski odred dočeka la je vojska pod komnadom bana Emerika Derenčina. Dve godine kasnije 9. septembra 1493, vojska hrvatskog plemstva bila je poražena u poznatoj Krbavskoj bici na Krbavskom polju kod Udbine.

Turci su osvojili Udbinu 1527, opravili tvrđavu i pretvorili je u jak oslonac daljim osvajanjima, prema unutrašnjosti, a naročito prema Senju. Za vreme turske vladavine Udbina je pripadala Ličkom sandžaku i bila jedna od 29 kapetanija, kojoj su pripadali Ribnik, Bunić, Perušić i Ploča. U Udbini se 1577. nalazila posada od 300 konjanika i 500 pešaka, a grad je bio sedište kapetana, kadije, a i više aga. Kad je u leto 1689. gotovo cela Lika bila oslobođena, turske snage iz ličkih gradova povukle su se u Udbinu sa namerom da je odlučno brane. Opsednute 3. jula od krajiških trupa pod karlovačkim generalom - Heberštajnom, predale su se 21. jula, pošto su ostale bez vode i pomoći. Od tada Udbina postaje jako uporište u borbi protiv Turaka.

Udbina u NOR-U[uredi]

Krajem jula 1941. ustanak u Lici obuhvatio je u udbinski kotar. Oružanom borbom je rukovodio Kotarski komitet KPH Udbine. Od manjih gerilskih odreda s područja udbinskog kotara formiran je krajem decembra udbinski bataljon Krbava, koji je u aprilu 1942, ušao u 2. lički NOPO, septembra u 9. brigadu Hrvatske, a kasnije istog meseca u Treću ličku brigadu (Treća lička proleterska udarna brigada).

Samu Udbinu, pretvorenu u ustaško i domobransko uporište, u kojem su povremeno boravile i slabije italijanske snage, oslobodile su ličke jedinice NOV-a. sredinom decembra 1942 i od tada je ona, uz kraće prekide, ostala slobodna. Tako su početkom marta 1945. u mesto ušli delovi nemačke legionarske divizije, ali su već 20. marta delovi Četvrte jugoslovenske armije konačno oslobodili Udbinu, koja je tokom rata bila potpuno porušena.

Republika Srpska Krajina[uredi]

Udbina se od raspada Jugoslavije do avgusta 1995. godine nalazila u Republici Srpskoj Krajini.

Stanovništvo[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Popis stanovništva u SFRJ 1991: Korenica

Udbina je prema popisu iz 2011. godine imala 960 stanovnika.[1]

godina popisa ukupno Srbi Hrvati Jugosloveni ostali
2001 735 327 (44,50%) 375 (51,00%) 0 (0,0%) 33 (4,49%)
Nacionalnost[2] 1991. 1981. 1971. 1961.
Srbi 934 608 469 416
Jugosloveni 71 175 44
Hrvati 73 35 87 77
Muslimani 51 23 54 24
Albanci 3 6
Makedonci 3
Crnogorci 1
Mađari 1
ostali i nepoznato 33 12 13 1
Ukupno 1.162 853 675 518
Demografija
Godina Stanovnika
[2]
1961. 518
1971. 675
1981. 853
1991. 1.162
2001. 735
2011. 960
Izvod iz popisa stanovništva 1910. godine

Prema popisu stanovništva iz 1910. godine Udbina je imala 1475 stanovnika od čega 1237 govornika hrvatskog jezika i 231 srpskog jezika. Većina stanovništva su bila katolici 1244 dok je pravoslavaca bilo 231.[3]

Popis 1991.[uredi]

Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mesto Udbina je imalo 1.162 stanovnika, sledećeg nacionalnog sastava:

Popis 1991.
Srbi
  
934 80,37%
Hrvati
  
73 6,28%
Jugosloveni
  
71 6,11%
Muslimani
  
51 4,38%
Albanci
  
1 0,08%
Grci
  
1 0,08%
Mađari
  
1 0,08%
Makedonci
  
1 0,08%
Crnogorci
  
1 0,08%
ostali
  
2 0,17%
neopredeljeni
  
15 1,29%
region. opr.
  
1 0,08%
nepoznato
  
10 0,86%
ukupno: 1.162

Reference[uredi]

  1. ^ „Попис становништва 2011.“. Државни завод за статистику РХ. 2011. Приступљено 15. 4. 2013.. 
  2. ^ a b Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.
  3. ^ [Knjiga: Popis stanovništva Kraljevine Ugarske/Kraljevina Hrvatska i Slavonija strana 659], Pristupljeno 27. 4. 2013.

Literatura[uredi]

  • V. Klajić, Građa za topografiju ličko-krbavske županije u srednje veku, Vjesnik Hrvatskog arheološkog društva N. S., 1902;
  • V. Klajić, Povijest Hrvata IV, Zagreb 1904;
  • Đ. Sabo: Sredovječni gradovi u Hrvatskoj i Slavoniji, Zagreb 1920;
  • H,. Kreševljaković: Kapetanije u Bosni i Hercegovini, Sarajevo 1954.
  • E. Čelebija: Putopis — odlomci o jugoslovenskim zemljama, I Sarajevo 1957;
  • Oslobodilački rat naroda Jugoslanije, I и II Beograd 1957—58.
  • Enciklopedija Jugoslavije JLZ Zagreb 1971, tom 8 str. 413/14.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Udbina