Umetnost stare Grčke

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Detalj sa vaze oko 500. p. n. e.- najstariji potpis na umetničkom delu u Evropi

Umetnost stare Grčke je umetnost koja je nastala na mestu koje su nastanjivali Grci u periodu od 9. veka p. n. e. Do 1. veka.

Kultura Drevne Grčke[uredi]

Rasprostiranje Stare Grčke oko 550. p. n. e.

Oko 550. p. n. e. Grci ili “Heleni” kako su sami sebe nazivali, nisu bili jedan veliki narod nego niz plemena, vezanih Egejskim morem, koja su imala sličan jezik i religiju (svemoćne bogove koji su bili prepuni vrlina, ali i ljudskih mana). Između drugog i prvog milenijuma p. n. e. ta su se plemena nastanila na krajnjem jugu Balkana. To su najpre bili: Mikenci i Dorci (naseljeni uglavnom na grčkom kopnu), i Jonci (samo na obali i ostrvima Egejskog mora), a kasnije i Spartanci, Tebetanci, Atinjani i Korinćani. Vremenom im je na jugu Balkana postalo tesno i osnivali su u 8. veku p. n. e. kolonije širom Sredozemlja (Sicilija, Italija, Španija, Mala Azija pa i Dalmacija). Na prostorima svojih kolonija nastavio se procvat, ponekad uspešniji nego u samoj Grčkoj.

Uobičajena je podela grčke umetnosti je na:

Geometrijski piksis 850. p. n. e. Minhen, Nemačka

Geometrijski stil[uredi]

Tokom 12. pa sve do 7. veka p. n. e. (tzv. mračno doba grčke) traje raspadanje kritske i mikenske umetničke baštine i skoro da se gase umetničke delatnosti. U isto vreme Grčka civilizacija se formirala i polako oblikovala. Svaka zajednica razvijala je svoj centar koji je prerastao u grad-državu (polis) kojim je upravljalo veće bogatijih staraca.

Detalj geometrijske amfore sa prikazom pogreba iz Dipilona pored Atine 8. vek p. n. e. Atena

Umetnost vekovima ne nalazi značajniji izraz, izuzimajući keramiku koja je vezana za praktičnu upotrebu. Nastale su vaze koje su služile za odlaganje pepela pokojnika. U 9. veku p. n. e. Grci su počeli da oslikavaju vaze geometrijskim oblicima: spiralama, rozetama, prepletima, meandrima, trouglovima, krugovima, svastikama- koje su raspoređene u horizontalne trake kao kod Mikenaca. Takvo ukrašavanje se naziva „geometriski stil“. Kasnije se odustaje od same geometrije i javlja se ljudska figura, ali još uvek geometrizirana (kao kod vaze iz Dipilona). Keramika iz 6. veka p. n. e. Ima organske linije i likove koji podsećaju na istočnjačku umetnost te je nazvana „orijentalni stil“ i najzastupljenija je u arhajskom periodu.

Dionisov brod 530. p. n. e. Minhen

Arhajsko razdoblje[uredi]

Protokorintski aribalos u obliku sove, orijentalni stil 620. p. n. e. Minhen

Arhitektura[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Arhajski stil
Model hrama Aphaija u Egini Minhen

Glavni oblik grčke arhitekture jeste hram koji se razvija iz mikenskog megarona - središnjeg pravougaonog prostora na stubovima. Od drvene kuće, gde se sklanjala skulptura božanstva, postepeno je nastala monumentalna kamena građevina na stepenastoj platformi (stilobat), na pravougaonoj osnovi. Naos ili svetilište je glavni centralni prostor grčkog hrama uokviren kamenim zidovima; ispred naosa stoje stupovi (najpre dva, a kasnije četiri) koji nose arhitrav pretprostora (anta), na arhitravu počiva drveni krov na dve vode, popločan crepom od opeke koji se i danas koristi na kućama. Kasnije hramovi postaju sve bogatiji, tj. dodaju se pretprostori sa stubovima i iza naosa, a kasnije i oko celog hrama.

S tesnim i mračnim svetlištem, i jasnim i otvorenim pročeljem s ritmom brojnih stupova, grčki hram je više spoljašnja nego unutrašnja arhitektura i deluje kao skulptura, za razliku od rimske arhitekture koja će dobiti svoj unutrašnji prostor. Hramovi mogu varirati prema veličini građevine ili regionalnim sklonostima, ali njihove osnovne crte toliko su slične da se mogu sagledati u jednoj tipičnoj osnovi. To jedinstvo grčkih hramova nazivamo stilom, a stilovi se razlikuju po svojoj kombinaciji elemenata osnove (stilobata), nosača (zidova i stubova) i tereta (arhitrava I krova). Najstariji grčki stil je dorski koji se postepeno razvija tek u klasičnom razdoblju

Kuros iz Atike 600. p. n. e. Njujork
Kora iz Farosa 530. p. n. e. Atina

Skulptura[uredi]

Osim što su isticali delove arhitekture jasnim bojama (Grci su bojili i svoje skulpture), smeštali su i brojne reljefe i skulpture, a vremenom je ukrašavanje bilo sve bogatije. Timpanon je deo trouglastog dela hrama iznad arhitrava na pročelju koji je potpuno ispunjen plastikom. Već u najstarijim zabatnim trouglovima pojedinačne skulpture se slažu jedna uz drugu tako da stvaraju jedinstvenu priču, a svaka skulptura je oblikovana u položaju koji odgovara mestu u kojem će biti smeštena.

U arhajsko doba egipatska umetnost vrši direktan uticaj na skulpturu Grčke: ruke priljubljene uz telo, stilizovane frizure, pripijena odjeća istaknuta plitkim reljefom. Zbog straha skulptora da ne polome kamen, plitko klesane skulpture su izgledale izrazito ukočeno. Ali, za razliku od Egipćana, Grci tela svojih „božanstava“ ne stilizuju, i što stvarnije žele prikazati ljudske mišiće i kosti. Napredak postižu i odvažnim šupljinama između udova – na egipatskim figurama nikad nema šupljina.

Karakteristične skulpture ovog razdoblja su kourosi i kore. Kouros je prototip nagog mladića u stojećem stavu potpuno ispruženih ruku i smatra se da predstavlja boga Apolona. Kora je ženski par kourosu, uvek mlada i obučena, u stojećem stavu i ponekad u ruci drži voće ili neki poklon. Zamišljeni su na granici, ni ljudi ni bogovi i verovatno je to ideja fizičkog savršenstva i životnosti. Usne su im razvučene u lažni osmeh (kriva linija usana, ali bez podizanja jagodica na obrazima) – tzv. arhajski osmeh.

Slikarstvo[uredi]

U oslikavanju keramike geometrijska ornamentika se polako gubi, a osnovna tematika postaje mitologija, legende i prizori iz svakodnevnog života. Javljaju se dva stila:

  • crne figure na crvenoj podlozi (7. vek p. n. e.) i
  • crvene figure na tamnoj podlozi (6. vek p. n. e.).

Likovi su obavezno u profilu i uspešna su mešavina starogrčke geometrije i orijentalnih organskih likova.

Rekonstrukcija izgleda Akropolja iz klasičnog doba

Klasično doba[uredi]

Posle Persijskih ratova (490. - 479. p. n. e.) u Grčkoj prednjači Atina koja je imala nadaleko najveću flotu i na njoj je počivala odbrana Grčke. Flota je doprinela i privrednom razvoju, što je opet omogućilo veliki graditeljski program u Atini. Pored razvijene političke misli (demokratija) u Atini se očuvao robovlasnički poredak.

5. vek p. n. e. predstavalja vreme najdugotrajnijeg književnog stvaralaštva (Sofokle, Euripid i Aristofan), prvog istoričara Herodota, i mnogih filozofa (sofisti) i retoričara. Države Peleponeza, pogotovu Sparta, videle su pretnju u sve većoj moći Atine. Rivalstvo gradova podsticalo je razvoj ideja, ali je nakon nekoliko otvorenih sukoba 431. p. n. e. Sparta objavila rat Atini. Peloponeski rat se okončao tek 27 godina kasnije porazom Atine i predstavljao je katastrofu od koje se Grčka nikada nije oporavila.

Arhitektura[uredi]

Partenon - danas

Grčki gradovi obično su bili utvrđeni i imali su odvojeno društveno središte grada oko glavnog trga u dolini (agora) od verskog centra koji se razvija iz nekadašnje citadele na brežuljku (akropolju). Agora u Atini je nepravilan četvorougaoni trg okružen nizom zgrada različitih funkcija (stoa za skupljanje građana, većnica u obliku pozorišta, tržnice, sudnice i hramova) koji slede po terenu.

Akropolj se nalazi na brežuljku gde je još u Mikensko doba bio utvrđeni grad. Sve građevine izgrađene na Akropolju datiraju iz 5. veka p. n. e. a najočuvaniji su Partenon, Erehteon, hram boginje Nike i svečani ulaz. Akropolju se pristupalo kroz monumentalni ulaz – Propileje. Arhitekta Mnesikle uspešno je rešio problem na strmom terenu sagradivši široko stepenište između dva zida modifikovano kao dorski hram.

Na Atinskom Akropolju danas se nalazi Partenon (448.-432. p. n. e.) arhitekti Iktinosa i Kalikratesa, najveći i najraskošniji dorski hram na području današnje Grčke. Partenon je najbolji primer dorskog hrama: uzdužna građevina od dve prostorije i spoljnjeg pravougaonog omotača od stupova; sa podnožja sa stepenicama uzdižu se stubovi sastavljeni od valjkastih tambura sa žlebovima (kanelure), i kapitelom sastavljenim od ehinusa (kružni jastučić) i abakusa (kvadratne ploče); stupovi nose gredu (arhitrav), a iznad arhitrava je friz sastavljen od triglifa (kamena ploča sa kanelurama) i metopa (reljefno obrađene ploče); iznad friza je venac koji na pročelju hrama uokviruje timpanon.

Osnova Partenona

Celi hram napravljen je od kamenih blokova koji naležu jedan na drugi bez veziva; gde je bilo potrebno, blokovi su vezani metalnim klinovima. Krov je bio na dve vode i bio je pokriven crepom napravljenim od crvenih rožnjača (gredica), a drvene grede korištene su i za tavanice što je otvaralo veliku mogućnost pravaca.

Posvećen boginji Ateni, Partenon dominira atinskim Akropoljem i po mnogim autorima predstavlja jednu od najskladnijih građevina svih vremena. Odnosi visine njegovih delova na pročelju - stupova (A-B) i venca (B-C) jeste u istom odnosu u kojem se odnose stupovi prema celini (A-C). BC : AB = AB : AC – savršena razmera, tzv. zlatni presek.

Partenon je skladan i zbog toga što su Grci za merenje koristili mere preuzete iz veličine delova ljudskog tela: palacdlanpedaljlakatrukakorak. Antičko načelo: „Čovek je merilo stvari postojećih da jesu i nepostojećih da nisu." (Protagora), doživljava svoje uobličenje u grčkom hramu. Šta više, na Partenonu je ispravljena i optička iluzija sužavanja dugih građevina po sredini tako što su stubovi na sredini malo približeni i izvučeni u prostor.

U isto vreme kada dorski stil doživljava svoj vrhunac, počinje da se razvija jonski stil. Kod jonskog stila stup je viši i tanji, kanelure su dublje, ima bazu od niza prstenova (najčešće tri), dok je njegov kapitel ukrašen volutama (spiralni krajevi ehinusa); arhitrav je napravljen od tri horizontalne grede od kojih je svaka sledeća gornja malo izbačena u odnosu na prethodnu donju; friz je išao oko celog hrama i bio je potpuno ispunjen reljefima.

Erechteon

Najlepši primer jonskog hrama jeste Erehteon preko puta Partenona. Kosi nagib terena i zahtev za postojanjem nekoliko svetilišta odredili su različita rešenja unutrašnjih prostorija i različito oblikovanje volumena. Erehteon ima dva trema (jedan okrenut ka severu, a drugi ka jugu), s tim da južni umesto jonskih stubova ima karijatide (slobodno stojeći nosači u obliku ženskih figura). Razvođen volumen i raznolikost delova stvaraju mnogolikost pogleda, znatno življi ritam, i znatno veću prostornost nego kod bilo kog drugog grčkog hrama.

U klasično doba javlja se još nekoliko vrsta hramova, kao što su:

  • Peripteros - najomiljeniji tip hrama, broj stubova na dužoj strani jednak je dvostrukom broju stupova na frontalnom delu (Partenon);
  • Pseudoperipteros (lažni peripteros) - bočni stubovi nisu slobodni, vežu se za zid;
  • Dipteros - kao i peripteros ima predvorje sa stubovima oko cele građevine, ali u 2 reda;
  • Pseudodipteros - sličan pseudodipterosu, sem što na dužim stranama ima jedan slobodan red stubova, a drugi red vezan za zid;
  • Monopteros (tolos) - okrugli hram - jednostavnost prostora.

Grčke kuće grade se kao megaroni, s tim da se javlja podela na dve prostorije: glavna za domaćina kuće i goste, i sporedna za ženu i decu (što nam govori o patrijarhalnoj strukturi porodice). U nekim kućama javlja se i otvoreno dvorište, omeđeno stupovima koji stvaraju peristil.

Svoju jedinstvenost Heleni su potvrdili i pronalaskom arhitekture pozorišta. Razumljivo je da je njihovo shvatanje arhitekture dalo rešenje isključivo na otvorenom prostoru. Izabrala bi se padina brega u koju su usecani pravilni stepenici koji su činili sedišta za gledaoce (kaveje). Sedišta su pravljena polukružno u ravni terena, a u centru sedišta izgrađivana je kružna ili polukružna orkestra namenjena glumcima. Na nju se nastavljao treći deo – skena. Ona je u početku bila zaklon u obliku šatora koji je služio glumcima, da bi se kasnije razvila u pravougaoni oblik okružen stupovima i koristila isključivo za potrebe scenske radnje. Akustika je u grčkim pozorištima bila tako dobra da se u poslednjem redu čulo isto tako dobro kao i u prvom. Najpoznatije je Atinsko pozorište, a najveće je ono u Epidaurusu.

Skulptura[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Klasično starogrčko vajarstvo

Do druge polovine 5. veka p. n. e. grčki skulptori su uspeli postići savršeno majstorstvo u obradi kamena. Opšta težnja grčke skulpture bila je idealizacija koja je dostigla svoj vrhunac u klasično doba. Ta potpuna idealizacija dovela je do toga da su sve grčke skulpture visoke, vitke i savršeno proporcionalne.

Miron, Bacač diska- rimska kopija, Rim

Najznačajniji skulptor ovog doba je Poliklet koji je izradio brončanu skulpturu mladića s kopljem - Kopljonoša (Dorifora). Težina skulpture počiva na jednom stopalu dok drugo jedva dotiče tlo vrhovima prstiju. Taj stav je poznat pod nazivom kontraposto (prirodni stav na jednoj nozi koji uravnotežava mirovanje i pokret), bio veliki napredak u odnosu na skulpture kourosa iz arhajskog doba. Osim razmaknutih stopala figura ima različitu visinu kolena, bokova, poluprofil glave, anatomsku obradu tela i po prvi put u skulpturi – ruka slobodno visi. Tom skulpturom stvorio je vrstu uzora za grčku skulpturu (tzv. grčki kanon) koji je detaljno opisao u svojoj teorijskoj knjizi o umetnosti. Poliklet je smatrao da je ljepota razmerni odnos delova tela i tih delova prema celini. Taj savršeni odnos bio je u tome da se glava sadrži 7 puta u visini tela, visina je odgovarala 10 šaka, a stopalo je veličine 3 širine dlana … Poliklet je svojim skulpturama dao i osnove idealizacije portreta grčkih skulptura koje uvek imaju karakterističan grčki nos i blage linije usana.

U isto vreme kada Poliklet ustanovljava svoj kanon, u Atini nastaju prve skulpture u slobodnom pokretu. Takav je Brončani Posejdon koji baca koplje (nepoznatog autora) i Mironov Diskobolos (Bacač diska) nastao nekoliko godina posle. Diskobolos je uzoran primer „odlučujućeg trenutka“, tj. kratkog zastoja između snažnog zamaha koji ruku s diskom dovodi u najviši položaj i pokreta kojim će ga naglo ispustiti i baciti u daljinu. Autor je uspeo da zgusne niz kretanja u jedinstvenu pozu koja je najkarakterističnija u složenoj radnji bacanja diska.

Posejdon oko 450. p. n. e. Atena

Bitna karakteristika grčke umetnosti je veza arhitekture i skulpture. Osim reljefa koji su se nalazili na frizu, najdominantnije su bile skulpture u timpanonu koje su, iako rađene kao slobodno stojeće figure, shvaćene za gledanje samo s prednje strane. Još jedna otežavajuća stvar bio je oblik niskog trougla, što je dovelo da figure s leve i desne strane budu oblikovane u brojnim, pa i nezgodnim, pozama. Veliko priznanje zaslužuju grčki skulptori koji su vešto izbegli velike razlike u proporcijama figura tako šta su im prirodno oblikovali poze - od stojeće u sredini, preko klečećih, do ležećih u uglovima timpanona. Tako je ostvarena neponovljiva ravnoteža arhitekture i skulpture.

Fidija -detalj iz Partenona, London

Najveštiji u svladavanju ograničenja arhitekture bio je Fidija koji je uradio svu dekoraciju za Partenon između 440. -437. p. n. e. Skulpture zabata su uglavnom propale, a predstavljale su različita božanstva u prirodnom sedećem ili polu ležećem položaju koji posmatraju rođenje Atine iz Zevsove glave. Ispred hrama stajala je kolosalna brončana figura naoružane Atine, a unutar hrama dvanaest metarska kultna skulptura Atene Parthenos od zlata (legenda kaže 1000 kg) i slonovaće pretrpan figuralnim ukrasima. Fidijev Partenonski friz (reljefni deo) dug je 160 m i prikazivao je povorku u čast boginje Atene. Radilo se o povorci figura u tri plana, čime se poništila površina pozadine; likovi se nižu u talasastoj kompoziciji, i svi su individualni.

Praksitel, Hermes i dečak, Olimpija

.

Apolon Belvederski Vatikan

Doba velike skulpture i finog kamena koji je karakteristična Fidijina umetnost završilo se oko 410. p. n. e. Tada nastupa vreme recesije i kopiranja do pojave posljednjeg velikog kipara klasike – Praksitela, i njegovog „lepog stila“ (oko 395.-326. p. n. e. ). Praksitel je potpuno usavršio položaj tela u „S“ liniji. Njegova skulptura Hermesa stoji prirodno opuštena bez odeće kao i skulptura Knidžanske Afrodite koja se smatra simbolom savršenstva ženskog tela (prva naga skulptura žene). U Praksitelovom duhu je i Apolon Belvederski (nepoznatog autora), poznat samo iz rimskih kopija, koji ostvaruje savršenu ravnotežu pokreta i odvažnog držanja. Skulptura je visoka preko 2 m, jedva dodiruje tlo, a u rukama su mu luk (simbol strelca) i maslinova grana (simbol plemenitog sunčevog vladara). Pronađen u 15. veku. bio je uzor neoklasicizmau 19. veku.

Slikarstvo[uredi]

U slikarstvu na keramici se pored površinskih, stilizovanih, crvenih likova na crnoj podlozi, javljaju i potpuno beli pogrebni lekiti s fluidnim crtežima krepkih linija.

Helenističko doba[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Helenistička umetnost
Mapa Helenističkog carstva Aleksandra Velikog 333.-324. p. n. e.
Model Mauzoleja u Halikarnasu, 350. p. n. e.

Helenističko doba počinje 336. p. n. e. kad Filipa Makedonskog, koji je ujedinio Grčku pod žezlom monarhije, nasleđuje njegov sin Aleksandar Veliki koji će opet u kratko vreme, do 323. p. n. e. proširiti svoje carstvo, a tako i grčku kulturu, preko Persijskog carstva prema istoku sve do Indije. Nakon njegove smrti 323. p. n. e. carstvo se deli na Antigonidsku Makedoniju, Seleukidsku Aziju i Ptolemejski Egipat koji od tada ratuju dok na tim prostorima ne zavlada Rim (Egipat pada pod Oktavijanovu vlast Bitkom kod Akcija 31. p. n. e.). Grčki istočni gradovi države Pergam, Efes, Halikarnas, Rodos i novoosnovani gradovi Antiohija, Seleukija i Aleksandrija postaju centri helenističke kulture.

Završnu fazu grčke kulture - helenizam (grč. hellenismos = priklanjanje grčkom jeziku i običajima) mnogi nazivaju i dekadentnim završetkom grčkog ciklusa zbog predimenzioniranja u arhitekturi i preambicioznosti u skulpturi. No, to je usko gledište na bogatu i raznoliku umetnost.

Arhitektura[uredi]

Arhitekturu glomaznih objekata prepunih stupova, ornamenata i raskoši, najavljuje već grobni hram kralja Karije, grčke kolonije u Maloj Aziji, Mauzolej u Halikarnasu. Visok preko trideset metara, ukrašen korintskim stupovima i brojnim reljefima i velikim skulpturama, te sa stepenastom piramidom umesto zabatnog timpanona, bio je jedno od sedam svjetskih čuda toga vremena (Plinije stariji). Danas je očuvana samo visoka skulptura kralja Mauzola koji je izvorno stajao za uzdama kočije na vrhu Mauzoleja.

Još jedno od svjetskih čuda koje odgovara razmetljivoj raskoši i grandioznosti Mauzoleja bio je Aleksandrijski svetionik s ostrva Farosa ispred grada Aleksandrije na delti Nila, visok 134 m, koji nije očuvan.

Bogatstvo se pokazuje raskošnom dekoracijom, na građevinama umesto dorskog i jonskog stila počeo se koristiti uglađeniji korintski. Korintski stil vrlo je sličan Jonskom samo nešto dekorativniji; stupovi imaju bogatije ukrašenu bazu, a kapiteli su ukrašeni kratkim, ali plastično bogatim volutama koje imitiraju lišće akantusa. Grci često kombinuju na građevinama stupove sva tri stila, ali ih koriste po strogim pravilima rasporeda. Kada Rimljani počnu primenjivati grčke stilove u svojoj arhitekturi preovlađivaće korintski.

O raširenosti helenističke arhitekture govori nam i hram u samom središtu sirijske pustinje – Petra koji je isklesan u živoj steni.

Slikarstvo[uredi]

Usred krize klasične umetnosti, slikar Apel koji je radio na dvoru Filipa II i Aleksandra, pa potom za Ptolemeja I stvara jezik koji će s helenizmom dobiti opštu vrednost. Njegove se teme, kompozicije i motivi mogu rekonstruisati zahvaljujući prikazima na keramici i brojnim kopijama. Apel meša boje i senči, koristeći pritom kolorističke kontraste te dobija iluzionistički efekat dubine. Takav način slikarstva će se proširiti celim carstvom, a poprimivši istočnjačke primese slike će dobiti nebrojane kombinacije oblika. Karakteristični su i brojni mozaici od raznobojnog šljunka u malteru koji često kopiraju slike i skulpture toga doba.

Skulptura[uredi]

Helenistička skulptura se prepoznaje, bilo po slojevitoj i nepreglednoj kompoziciji, bilo po pokretu koji je jako naglašen, ili po dubokoj obradi površine kojom se dobiva veliki kontrast osvetljenih delova i senki što pojačava nemir sadržan u skulpturi i uzbuđenje koje prenosi na posmatrača.

Nike sa Samotrake 190. p. n. e. Luvr Pariz

Lisip je posljednji veliki skulptor grčke umetnosti. Radio je još za Aleksandra i delovao je na najvećem području na kojemu je ikad delovao jedan antički skulptor – od Peloponeza, Makedonije do Akarnanije. Okružen brojnim sinovima i učenicima svuda je nametnuo svoj izraz. Koristio je Polikletov kanon, Praksitelov stav kontraposto i S” liniju, ali se oslanjao i na prirodu i tako izradio elemente realizma. Zalagao se za slobodu umetnika i njegovog izraza, protiv slepog oponašanja starih kanona.

Njegova poznata skulptura Strugač (Apoksiomen) veliki je korak u osvajanju prostora jer atleta ruke drži potpuno ispružene ispred tela. U to vreme pojaviti će se i prvi skulpturalni portreti koji više ne teže idealizmu, već krajnjoj karakterizaciji.

Odmah nakon Lisipove smrti njegovi sledbenici otvaraju školu na Rodosu gde teže nadmašiti svog učitelja, ako ne veštinom, onda veličinom. Haret iz Linda stvara brončanu skulpturu Kolosa na ulazu u pristanište, visoku 32 m – još jedno svetsko čudo.

Tim umetnicima odgovaralo je utrkivanje novih kraljevstava u Anadoliji i Egiptu koje će imati monumentalniji spomenik. Takav je i Zevsov žrtvenik u Pergamu, podignut u slavu zajedničke pobede Pergama, Rimljana i Rodosa nad sirijskim vladarom Antiohom III (189.-182. p. n. e.). Celi hram je pobeda skulpture nad arhitekturom. Građevina je podređena skulpturalnim ukrasima slobodnih skulptura dotad neviđene pokretljivosti i reljefa dramatičnih situacija borbe bogova i giganata.

U čast ove pobede podignuto je najveće i najuspješnije delo ovog doba — Nika sa Samotrake ili Pobeda. Skulptura je prvobitno stajala na ostrvu Samotraci i to na postolju izvedenom u obliku brodskog pramca. Boginja je prikazana s krilima koje drži potpuno raširenim iza njenog tela tako da izgleda kao da u njih duva vetar, ima i izrazito složeno rađenu draperiju koja nam izgleda jako tanka da otkriva delove tela ispod nje.

Laokonova grupa 1. vek p. n. e. Vatikan

Jedna od retkih kasnih primera skulpture u grupi je Laokonova grupa koja predstavlja trojanskog sveštenika Laokona i njegova dva sina u trenutku dok se bore s Posejdonovom morskom zmijom. Mada neverovatnog majstorstva izrade, kompozicija ove slobodno stojeće grupe je piramidalna i napravljena za gledanje samo od napred. Takav način izvođenja skulpture je u skladu s novim helenističkim interesovanjem za pojedinačno, trenutno i specifičan pokret, i za naraciju koja se vrlo često vezuje za groteskno, ružno itd. Zbog takvog odnosa prema umetnosti istoričari govore o dekadentnom propadanju grčke umetnosti, dok „pravi naslednici“ grčke kulture koji je nastavljaju širiti i bogatiti u tradiciji najboljih klasičnih dela- postaju Rimljani.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]