Departmani Francuske
Iz projekta Википедија
Departmani su administrativne jedinice Francuske i mnogih bivših francuskih kolonija. 100 francuskih departmana grupisano je u 22 matična i 4 prekomorska regiona.
Sadržaj |
[uredi] Osnovne osobine
U kontinentalnoj Francuskoj (matična Francuska izuzimajući Korziku), prosečna površina departmana je 5.965 kvadratnih kilometara. Prema popisu iz 1999. departman u kontinentalnoj Francuskoj imao je u proseku 511.012 stanovnika.
[uredi] Administrativna uloga
Svakim departmanom upravlja skupština izabrana na šest godina, a njeno izvršni organ je predsednik skupštine (do 1982. na čelu je bio prefekt)
Francusku vladu u departmanu predstavlja prefekt kojeg imenuje predsednik. Prefektu pomažu jedan ili više potprefekata koji se nalaze u sedištima distrikta izvan sedišta departmana.
Grad koji je središte departmana nazova se prefektura. Svaki departman može imati od jedan do sedam okruga. Glavni grad okruga naziva se potprefektura. Na čelu potprefekture nalazi se potprefekt.
Okruzi su dalje podeljeni na opštine a svakom opštinom upravlja gradska skupština. Francuska (u 1999.) je imala 36.779 opština.
Većina departmana ima površinu između 4.000-8.000 kvadratnih kilometara i između 250.000 i milion stanovnika. Površinom najveći departman je Žironda (10.000 km2), a najmanji je grad Pariz (105 km2 , ne računajući predgrađa, koja su danas uključena u susedne departmane). Najviše stanovnika ima Nord (departman) (2.550.000), a najmanje Lozer (74.000)
Departmani su označeni: sa svojim dvocifrenim brojevima na poštanski broj, u INSEE brojevima (uključujući i brojeve društvene sigurnosti) i na registarskim oznakama automobila, iako je zadnja primena nestala sa novim registarskim tablicama od 2006. Obratiti pažnju da ne postoji broj 20, već 2A i 2B. Takođe obratiti pažnju da dvocifren broj 98 koristi Monako. Zajedno sa ISO 3166-1 državnim kodom FR, brojevi formiraju ISO 3166-2 kodove za matične departmane. Prekomorski departmani dobijaju dva slova za ISO 3166-2 kod.
[uredi] Istorija
Departmani su formirani 4. januara 1790. odlukom konstitutivne skupštine kao racionalnija zamena za bivše provincije. Formiranjem departmana vlast je nameravala da ukine francuske istorijske regione i da na taj način izbriše kulturalne razlike i homogenizuje naciju. Većina departmana je po glavnim rekama područja ili po drugim fizičkim pojavama.
Broj departmana je, uporedo sa teritorijalnim proširenjem republike i carstva), porastao sa prvobitnih 83 na 130 do 1810, ali je taj broj opet smanjen na 86 nakon Napoleonovih poraza 1814-1815. Još tri departmana su dodata nakon pripojenja Nice i Savoje 1860.
Tri departmana u Alzasu-Loreni koji su ustupljeni Nemačkoj 1871. (Gornja Rajna, Donja Rajna i Mozel) vraćeni su Francuskoj 1919. Kada su Alzaz i Lorena ustupljeni 1871, mali deo departmana Gornja Rajna odvojio se od ostatka Alzasa-Lorene i ostao je u Francuskoj. Ova teritorija, nazvana Teritorija Belfor, nije reintegrisana u povraćeni departman Gornja Rajna 1919, a umesto toga dobila je status departmana 1922, postavši 90. departman Francuske.
Reorganizacija Pariskog regiona (1968.) i podela Korzike (1975.) povećali su broj departmana sa 94 na 100, uključujući i četiri prekomorska departmana Gijanu u Južnoj Americi, Gvadelup i Martinik u Karipskom moru i Reinion u Indijskom okeanu.
[uredi] Mapa i spisak departmana
Note:
- Prefektura Dolina Oaze je uspostavljena u Pontoazu kada je osnovan departman, ali je de fakto preseljena u obližnju komunu Serži; trenutno, obe su ville nouvelle Serži-Pontoaz.
- Prekomorski departmani su bivše kolonije koje uživaju sada status sličan matičnoj Francuskoj. Oni su deo Francuske i Evropske unije, iako su primenjena specijalna pravila. U isto vreme one čine jedan region.
[uredi] Bivši departmani
[uredi] Na sadašnjoj teritoriji Francuske
| departman | prefektura | period postojanja |
|---|---|---|
| Rona i Loara | Lion | (1790–1793) |
| Kor | Bastija | (1790–1793) |
| Golo | Bastija | (1793–1811) |
| Lijamon | Ažaksio | (1793–1811) |
| Mon-Blan | Šamberi | (1792–1815) |
| Leman | Ženeva | (1798–1814) |
| Nert | Nansi | (1790–1871) |
| Sena | Pariz | (1790–1967) |
| Sena i Oaza | Versaj | (1790–1967) |
| Kor | Ažaksio | (1811–1975) |
| Sen Pjer i Mikelon | Sen Pjer | (1976–1985) |
[uredi] Promene imena
Nekoliko departmana je promenilo ime, obično izbacivši gornji ili donji iz svog imena.
| Staro ime | Današnje ime | Godina promene |
|---|---|---|
| Majen i Loara | Men i Loara | 1791 |
| Bek d'Ambe | Žironda | 1795 |
| Donji Šarant | Primorski Šarant | 1941 |
| Donja Sena | Primorska Sena | 1955 |
| Donja Loara | Atlantska Loara | 1957 |
| Donji Pirineji | Atlantski Pirineji | 1969 |
| Donji Alpi | Gornjoprovansalski Alpi | 1970 |
| Severna obala | Primorje | 1990 |
[uredi] Francuski Alžir
[uredi] Pre 1957.
| Redni broj | Departman | Prefektura | Vreme postojanja |
|---|---|---|---|
| 91 | Alžir | Alžir | (1848–1957) |
| 92 | Oran | Oran | (1848–1957) |
| 93 | Konstanten | Konstanten | (1848–1957) |
| – | Bon | Anaba | (1955–1957) |
[uredi] 1957.-1962.
| Redni broj | Departman | Prefektura | Vreme postojanja |
|---|---|---|---|
| 8A | Oazi | Uargla | (1957–1962) |
| 8B | Saura | Bešar | (1957–1962) |
| 9A | Alžir | Alžir | (1957–1962) |
| 9B | Batna | Batna | (1957–1962) |
| 9C | Bon | Anaba | (1955–1962) |
| 9D | Konstanten | Konstanten | (1957–1962) |
| 9E | Medea | Medea | (1957–1962) |
| 9F | Mostaganem | Mostaganem | (1957–1962) |
| 9G | Oran | Oran | (1957–1962) |
| 9H | Orleanvil | Klef | (1957–1962) |
| 9J | Setif | Setif | (1957–1962) |
| 9K | Tijare | Tijare | (1957–1962) |
| 9L | Tizi Uzu | Titi Uzu | (1957–1962) |
| 9M | Tlemsan | Tlemsan | (1957–1962) |
| 9N | Omal | Sur el Gozlan | (1958–1959) |
| 9P | Buži | Bežaja | (1958–1962) |
| 9R | Saida | Saida | (1958–1962) |
[uredi] U bivšim kolonijama Francuske
| Departman | Današnja lokacija | Vreme postojanja |
|---|---|---|
| Južni departman | Dominikanska republika/Haiti | (1795–1800) |
| Departman de l'Engan | Dominikanska republika/Haiti | (1795–1800) |
| Severni departman | Dominikanska republika/Haiti | (1795–1800) |
| Istočni departman | Dominikanska republika/Haiti | (1795–1800) |
| Departman de Samana | Dominikanska republika/Haiti | (1795–1800) |
| Sveta Lucija | Sveta Lucija, Tobago | (1795–1800) |
| Il de Frans | Mauricijus, Rodrigez, Sejšeli | (1795–1800) |
| Istočna Indija | Pondišeri, Karikal, Janaon, Mahe iČandernagore | (1795–1800) |
[uredi] Napoleonovo carstvo
Postojalo je nekoliko departmana na teritorijama koje je osvojila Francuska tokom Francuske revolucije i Napoleonovog carstva koji danas nisu deo Francuske:
|
|
