Administrativna podela Francuske

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga

Departmani su administrativne jedinice Francuske i mnogih bivših francuskih kolonija. Sto francuskih departmana su grupisani u 22 matična i 4 prekomorska regiona. Departman Majot (ovaj status je dobio 2011) ne pripada nijednom regionu.

Osnovne osobine[uredi]

U kontinentalnoj Francuskoj (matična Francuska izuzimajući Korziku), prosečna površina departmana je 5.965 km². Prema popisu iz 1999. godine departman u kontinentalnoj Francuskoj imao je u proseku 511.012 stanovnika.[1]

Administrativna uloga[uredi]

Svakim departmanom upravlja skupština izabrana na šest godina, a njen izvršni organ je predsednik skupštine (do 1982. na čelu je bio prefekt).

Francusku vladu u departmanu predstavlja prefekt kojeg imenuje predsednik. Prefektu pomažu jedan ili više potprefekata koji se nalaze u sedištima distrikta izvan sedišta departmana.

Grad koji je središte departmana naziva se prefektura. Svaki departman može imati od jedan do sedam okruga. Glavni grad okruga naziva se potprefektura. Na čelu potprefekture nalazi se potprefekt.

Okruzi su dalje podeljeni na opštine a svakom opštinom upravlja gradska skupština. Francuska (u 1999.) je imala 36.779 opština.

Većina departmana ima površinu između 4.000-8.000 km² i između 250.000 i milion stanovnika. Površinom najveći departman je Žironda (10.000 km2), a najmanji je grad Pariz (105 km2, ne računajući predgrađa, koja su danas uključena u susedne departmane). Najviše stanovnika ima Nord (departman) (2.550.000), a najmanje Lozer (74.000)

Departmani su označeni: sa svojim dvocifrenim brojevima na poštanski broj, u INSEE brojevima (uključujući i brojeve društvene sigurnosti) i na registarskim oznakama automobila, iako je zadnja primena nestala sa novim registarskim tablicama od 2006. Obratiti pažnju da ne postoji broj 20, već 2A i 2B. Takođe obratiti pažnju da dvocifren broj 98 koristi Monako. Zajedno sa ISO 3166-1 državnim kodom FR, brojevi formiraju ISO 3166-2 kodove za matične departmane. Prekomorski departmani dobijaju dva slova za ISO 3166-2 kod.

Istorija[uredi]

Departmani su formirani 4. januara 1790. godine odlukom konstitutivne skupštine kao racionalnija zamena za bivše provincije. Formiranjem departmana vlast je nameravala da ukine francuske istorijske regione i da na taj način izbriše kulturalne razlike i homogenizuje naciju. Većina departmana je po glavnim rekama područja ili po drugim fizičkim pojavama.

Broj departmana je, uporedo sa teritorijalnim proširenjem republike i carstva), porastao sa prvobitnih 83 na 130 do 1810. godine, ali je taj broj opet smanjen na 86 nakon Napoleonovih poraza 1814-1815. Još tri departmana su dodata nakon pripajanja Nice i Savoje 1860. godine.

Tri departmana u Alzasu-Loreni koji su ustupljeni Nemačkoj 1871. (Gornja Rajna, Donja Rajna i Mozel) vraćeni su Francuskoj 1919. Kada su Alzas i Lorena ustupljeni 1871. godine, mali deo departmana Gornja Rajna odvojio se od ostatka Alzasa-Lorene i ostao je u Francuskoj. Ova teritorija, nazvana Teritorija Belfor, nije reintegrisana u povraćeni departman Gornja Rajna 1919., a umesto toga dobila je status departmana 1922. godine, postavši 90. departman Francuske.

Reorganizacija Pariskog regiona (1968.) i podela Korzike (1975.) povećali su broj departmana sa 94 na 100, uključujući i četiri prekomorska departmana Gijanu u Južnoj Americi, Gvadelup i Martinik u Karipskom moru i Reinion i Majot u Indijskom okeanu. Majot je stekao ovaj status 2011.

Mapa i spisak departmana[uredi]

Redni broj Departman Prefektura
01 En (Ain) Bur an Bres
02 En (Aisne) Laon
03 Alije (departman) Mulen
04 Gornjoprovansalski Alpi Dinj le Ben
05 Gornji Alpi Gap
06 Primorski Alpi Nica
07 Ardeš Priva
08 Ardeni Šarlevil Mezjer
09 Arjež Foa
10 Ob Troa
11 Od Karkason
12 Averon Rodez
13 Ušće Rone Marselj
14 Kalvados Kan
15 Kantal Orijak
16 Šarant Angulem
17 Primorski Šarant La Rošel
18 Šer Burž
19 Korez Til
2A Južna Korzika Ajačo
2B Gornja Korzika Bastija
21 Zlatna obala Dižon
22 Primorje Sen Brije
23 Krez Gere
24 Dordonja Perige
25 Du Bezanson
26 Drom Valans
27 Er Evre
28 Er i Loar Šartr
29 Finister Kemper
30 Gar Nim
31 Gornja Garona Tuluz
32 Žers
33 Žironda Bordo
34 Ero Monpelije
35 Il i Vijen Ren
36 Endr Šatoru
37 Endr i Loara Tur
38 Izer Grenobl
39 Jura Lons le Sonije
40 Lānd Mon de Marsan
41 Loar i Šer Bloa
42 Loara Sent Etjen
43 Gornja Loara Le Pij an Vele
44 Atlantska Loara Nant
45 Loare Orlean
46 Lot Kaor
47 Lot i Garona Ažen
48 Lozer Mend
49 Men i Loara Anže
50 Manš Sen Lo
Redni broj Departman Prefektura
51 Marna Šalon an Šampanj
52 Gornja Marna Šomon
53 Majen Laval
54 Mert i Mozel Nansi
55 Meza Bar le Dik
56 Morbijan Van
57 Mozel Mec
58 Nijevr Never
59 Sever Lil
60 Oaz Bove
61 Orn Alanson
62 Pa de Kale Aras
63 Pij de Dom Klermon Feran
64 Atlantski Pirineji Po
65 Visoki Pirineji Tarb
66 Istočni Pirineji Perpinjan
67 Donja Rajna Strazbur
68 Gornja Rajna Kolmar
69 Rona Lion
70 Gornja Saona Vezul
71 Saona i Loara Makon
72 Sart Le Man
73 Savoja Šamberi
74 Gornja Savoja Anesi
75 Pariz
Broj nekada dodeljen Sena
Pariz
76 Primorska Sena Ruan
77 Sena i Marna Melan
78 IvlinBroj nekada dodeljen Sena i Oaza Versaj
79 De Sevr Nior
80 Som Amjen
81 Tarn Albi
82 Tarn i Garona Montoban
83 Var Tulon
84 Vokliz Avinjon
85 Vandeja La Roš sir Jon
86 Vijena Puatje
87 Gornja Vijena Limož
88 Vogezi Epinal
89 Jon Okser
90 Teritorija Belfor Belfor
91 Eson Evri
92 Gornja Sena Nanter
93 Sena - Sen Deni Bobinji
94 Dolina Marne Kretej
95 Dolina Oaze Serži/Pontoaz¹
971 Gvadelup² Bas Ter
972 Martinik² For de Frans
973 Gijana² Kajen
974 Reinion² Sen Deni
976 Majot² Mamudzu
Departmani i regioni Francuske

Note:

  1. Prefektura Dolina Oaze je uspostavljena u Pontoazu kada je osnovan departman, ali je de fakto preseljena u obližnju komunu Serži; trenutno, obe su ville nouvelle Serži-Pontoaz.
  2. Prekomorski departmani su bivše kolonije koje uživaju sada status sličan matičnoj Francuskoj. Oni su deo Francuske i Evropske unije, iako su primenjena specijalna pravila. U isto vreme one čine jedan region.

Bivši departmani[uredi]

Na sadašnjoj teritoriji Francuske[uredi]

departman prefektura period postojanja
Rona i Loara Lion (17901793)
Kor Bastija (17901793)
Golo Bastija (17931811)
Lijamon Ažaksio (17931811)
Mon-Blan Šamberi (17921815)
Leman Ženeva (17981814)
Nert Nansi (17901871)
Sena Pariz (17901967)
Sena i Oaza Versaj (17901967)
Kor Ažaksio (18111975)
Sen Pjer i Mikelon Sen Pjer (19761985)

Promene imena[uredi]

Nekoliko departmana je promenilo ime, obično izbacivši gornji ili donji iz svog imena.

Staro ime Današnje ime Godina promene
Majen i Loara Men i Loara 1791
Bek d'Ambe Žironda 1795
Donji Šarant Primorski Šarant 1941
Donja Sena Primorska Sena 1955
Donja Loara Atlantska Loara 1957
Donji Pirineji Atlantski Pirineji 1969
Donji Alpi Gornjoprovansalski Alpi 1970
Severna obala Primorje 1990

Francuski Alžir[uredi]

Pre 1957.[uredi]

Redni broj Departman Prefektura Vreme postojanja
91 Alžir Alžir (18481957)
92 Oran Oran (18481957)
93 Konstantin Konstanten (18481957)
Bon Anaba (19551957)

1957—1962.[uredi]

Redni broj Departman Prefektura Vreme postojanja
8A Oazi Uargla (19571962)
8B Saura Bešar (19571962)
9A Alžir Alžir (19571962)
9B Batna Batna (19571962)
9C Bon Anaba (19551962)
9D Konstantin Konstantin (19571962)
9E Medea Medea (19571962)
9F Mostaganem Mostaganem (19571962)
9G Oran Oran (19571962)
9H Orleanvil Klef (19571962)
9J Setif Setif (19571962)
9K Tijare Tijare (19571962)
9L Tizi Uzu Titi Uzu (19571962)
9M Tlemsan Tlemsan (19571962)
9N Omal Sur el Gozlan (19581959)
9P Buži Bežaja (19581962)
9R Saida Saida (19581962)

U bivšim kolonijama Francuske[uredi]

Departman Današnja lokacija Vreme postojanja
Južni departman Dominikanska republika/Haiti (17951800)
Departman de l'Engan Dominikanska republika/Haiti (17951800)
Severni departman Dominikanska republika/Haiti (17951800)
Istočni departman Dominikanska republika/Haiti (17951800)
Departman de Samana Dominikanska republika/Haiti (17951800)
Sveta Lucija Sveta Lucija, Tobago (17951800)
Il de Frans Mauricijus, Rodrigez, Sejšeli (17951800)
Istočna Indija Pondišeri, Karikal, Janaon, Mahe iČandernagore (17951800)

Napoleonovo carstvo[uredi]

Postojalo je nekoliko departmana na teritorijama koje je osvojila Francuska tokom Francuske revolucije i Napoleonovog carstva koji danas nisu deo Francuske:


Departman Prefektura Vreme postojanja
Mon Teribl Porentrij (17931800)
Korkir Korfi (17971799)
Itaka Argostoli (17971798)
Mer Eže Zan (17971798)
Dil Brisel (17951814)
Esko Gan (17951814)
Fore Luksemburg (17951814)
Žemap Mons (17951814)
Lis Briž (17951814)
Donja Meza Mastriht (17951814)
De Net Antverpen (17951814)
Urt Lijež (17951814)
Sambr i Meza Namir (17951814)
Mon Toner Majnc (18011814)
Rajna i Mozel Koblenc (18011814)
Roer Ahen (18011814)
Sar Trir (18011814)
Doar Ivrea (18021814)
Marengo Alesandrija (18021814)
Po Torino (18021814)
Sesija Versejil (18021814)
Stura Kuneo (18021814)
Tanaro Asti (18021805)
Apenini Kijavari (18051814)
Žene Đenova (18051814)
Montenote Savona (18051814)
Arno Firenca (18081814)
Departman Prefektura Vreme postojanja
Mediteran Livorno (18081814)
Ombrone Sijena (18081814)
Taro Parma (18081814)
Rim Rim (18091814)
Trazimene Spoleto (18091814)
Buš di Ren Hertogenbos (18101814)
Buš de l Esko Midelburg (18101814)
Simplon Sion (18101814)
Buš de la Mez Hag (18111814)
Buš de l Isel Zvole (18111814)
Zapadni Ems Groningen (18111814)
Istočni Ems Aurih (18111814)
Frize Leuvarden (18111814)
Gornji Isel Arnem (18111814)
Zojderze Amsterdam (18111814)
Buš de l Elb Hamburg (18111814)
Buš di Vezer Bremen (18111814)
Gornji Ems Osnabrik (18111814)
Lipe Minster (18111814)
Buš de l Ebre Ljeida (18121813)
Monserat Barselona (18121813)
Segre Puđserda (18121813)
Tera Žirona (18121813)
Buš de l'Ebre-Monserat Barselona (18131814)
Segre-Tera Žirona (18131814)

Reference[uredi]

Vidi još[uredi]