Fruška gora

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu


Koordinate: 45° 08′ 60" SGŠ, 19° 43′ 00" IGD

Fruška gora
Fruška gora
Fruška gora
Nadmorska visina 539 m Crveni Čot
Države Zastava Srbije Srbija
Pokrajine Vojvodina
Regije Srem
Oblasti Gornji Srem
Grupa ostrvska planina
Fruška gora na mapi Srbije

Fruška gora (hrv. Fruška gora, mađ. Tarczal, lat. Alma Mons) je ostrvska planina i nacionalni park u Sremu. Najveći deo Fruške gore se nalazi u Vojvodini, Srbija, dok mali deo zalazi u istočnu Hrvatsku, u Vukovarsko-srijemsku županiju.

Fruška gora se prostire dužinom od oko 75 km i širinom od 12 do 15 km i zahvata površinu od 255 km². Fruška gora je 1960. godine proglašena nacionalnim parkom[1] i time je postala prvi nacionalni park u Srbiji. Najviši vrh je Crveni Čot (539 m).

Poreklo naziva[uredi]

Naziv „Fruška“ potiče od reči starog slovenskog etnonima Frug, sinonima za Franke što daje značenje imenu planine kao „planina Franaka“.

Prirodne odlike[uredi]

Fruška gora je ostrvska, stara gromadna planina. Najviši vrh je Crveni Čot (539 m), a ostali značajni vrhovi su Stražilovo (321 m), Iriški Venac (451 m) i Veliki Gradac (471 m).

Biljni i životinjski svet[uredi]

Doline i padine Fruške gore su prekrivene livadama, pašnjacima i žitnim poljima, na padinama su voćnjaci i vinogradi sa čuvenim vinskim podrumima, a delovi viši od 300 m su obrasli gustom listopadnom šumom. Na Fruškoj gori je najveća koncentracija lipove šume u Evropi. Oko 700 vrsta lekovitog bilja raste na ovoj planini. Neke od brojnih životinjskih vrsta su: srna, jelen, muflon, lasica, divlja svinja, kuna, divlja mačka, šakal, zec, itd.

Kultura[uredi]

Najznačajniji spomenik kulture predstavlja 16 manastira Srpske pravoslavne crkve raspoređenih po celoj planini. Podignuti su kao zadužbine srpskih vladarskih porodica, nakon što je, u kasnom srednjem veku pod pritiskom Turaka, težište srpske duhovne i kulturne baštine pomereno na sever.

Fruškogorski manastiri su:

Dva manastira koja imaju blisku istorijsku vezu sa fruškogorskim manastirima su:

Manastir Novo Hopovo

Fruška gora je bila inspiracija mnogim velikanima poezije, od Branka Radičevića, Jovana Jovanovića Zmaja, Milice Stojadinović Srpkinje; u manastirima su boravili Vuk Stefanović Karadžić, Dositej Obradović, Filip Višnjić, Karađorđe i mnogi drugi.

Na planini se nalaze nekoliko utvrđenja, među kojima su Petrovaradinska tvrđava i Vrdnička kula koja je u ruševinama. Nedaleko od Čortanovaca se nalazi luksuzna vila Stanković, koju je 1930. godine podigao Radenko Stanković, a danas se nalazi u državnom vlasništvu.

Naselja[uredi]

Veći gradovi kojima je okružena Fruška gora su Šid, Sremska Mitrovica, Ruma i Inđija na južnom delu, dok su severno od planine Sremski Karlovci, Novi Sad, Beočin i Bačka Palanka kao i Ilok u Hrvatskoj. Mnogi stanovnici ovih, ali i drugih gradova odmore i praznike provode u brojnim vikend-naseljima na padinama ove planine.

Privreda[uredi]

Danas veliki problem predstavljaju prometni regionalni putevi koji povezuju Srem, Banat i Bačku. Njima saobraća veliki broj vozila, posebno kamiona, koji zagađuju i uništavaju najlepše delove planine.

Nekada je na Fruškoj gori bila razvijena i rudarska proizvodnja uglja u Vrdniku, ali je rudnik napušten pre više decenija. Na planini se nalaze više površinskih kopova, što napuštenih, što aktivnih.

Na Fruškoj gori izgrađeno je 14 veštačkih jezera uglavnom na južnoj strani planine (sva osim Popovičkog i jezera kod Testere) u potočnim dolinama u cilju navodnjavanja, odbrane od bujica, ali i turizma i ribolova. Jezera od istoka ka zapadu su:

Dva jezera su nastala nakon popunjavanja vodom dva napuštena površinska kopa:

Turizam[uredi]

Na Fruškoj gori postoje više poznatih turističkih odredišta. Letenka je poznato izletište i dečje odmaralište, na Brankovcu se nalazi napušteno odmaralište Pošte. Testera je dečje odmaralište, a nedaleko od nje na Andrevlju se nalazi odmaralište i konferencijski centar u državnom vlasništvu. Kod TV tornja na Iriškom vencu se nalazi hotel „Norcev“, kao i na Iriškom vencu koji je ujedno i poznato izletište. Na Stražilovu, izletištu iznad Sremskih Karlovaca, se nalazi grob Branka Radičevića. U Vrdniku se nalazi banja „Termal“ sa termalnom vodom i Vrdnička kula, koja je sagrađena na mestu utvrđenja iz rimskog doba.

Pored pomenutih poznatih odredišta, značajnija su sledeća izletišta: Čortanovačka šuma, Partizanski put, Iriški venac, Glavica, Popovica, Zmajevac, Hajdučki breg, Ciganski logor, Rohalj baze, Lipovača i dr. Na svim ovim izletištima stvoreni su uslovi za jednodnevni boravak u šumi, šumskim proplancima i na livadama.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Fruška gora nacionalni park

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]