Futog

Futog
Glavna futoška ulica
Administrativni podaci
Država	Srbija
Pokrajina	Vojvodina
Upravni okrug	Južnobački
Grad	Novi Sad
Gradska opština	Novi Sad
Geografski podaci
Geografske koordinate	45° 14′ 17" SGŠ 19° 42′ 22" IGD
Vremenska zona	srednjoevropska: UTC+1
Površina	80,3 km²
Nadmorska visina	85 m
Stanovništvo (2002)
broj stanovnika	18582
gustina naseljenosti	231 st./km²
Ostali podaci
Poštanski broj	21410
Pozivni broj	021
Registarska oznaka	NS
Futog  Futog na mapi Srbije

Futog je gradsko naselje u opštini Novi Sad u Južnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 18582 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 16048 stanovnika).

Geografski položaj

Varoš na levoj obali Dunava, na aluvijalnoj terasi, na 82 m nadmorske visine, 6-7 km udaljen od Novog Sada, Bačka (Srbija). Pošto je bio smešten između dva potoka, utoke, nazvan je Futtak, Futog. Nalazi se na sredini toka reke Dunav. Graniči se sa gradom Novim Sadom i Veternikom na istoku, Rumenkom na severoistoku, Kisačom i Stepanovićevom na severu, Gložanom i Begečom na zapadu, a na južnoj strani sa Dunavom. Dugačak je 8 km. Površina teritorije iznosi 8.561 ha. Broj stanovnika je 18,582. Naselje čini Stari i Novi Futog.

Reljef

Atar Futoga se prostire na lesnoj terasi, aluvijalnoj ravni i inundacionoj ravni. Kraj Futoga se nalaze dve ade, dok je jedan rukavac pretvoren u ribnjak. Klima: umerenokontinentalna, uslovljena blizinom Fruške gore i Dunava. Vetrovi su: košava, zapadni i povetarac. Količina padavina: 700 mm godišnje.

Biljne kulture

Kukuruz, pšenica, industrijsko bilje, povrtarske biljke i kupus, po čemu je i najpoznatiji; 10% Futožana se bavi poljoprivredom. Životinje: zečevi, lisice, fazani, jerebice; šarani.

Hidrografija

Reka Dunav i ribnjak.

Istorija

• Stari vek. Arheološka nalazišta – Sesije, Gornje šume, Vodice, Bokternica i Pašnjak. Iako su Sloveni u Bačkoj prisutni od kasnoantičkog perioda, nalazi datiraju iz IX veka. Staromađarski materijal potiče iz X veka.
• Srednji vek.
  • Posedstvo Futoga. Porodica Futaki XIV vek. Job Gorjanski sredina XV veka. Osmansko carstvo 1528/9-1686/7. Kraljevina Ugarska 1686/7. Od 1696. bira se futoški knez do 1868. Imao je simboličnu ulogu, biran je obično jedanput godišnje. Kraljevska Komora 1686/7-1703. General baron Jozef Nehem 1703-1721. Potom je u posedu grofa Batlera, potom grofa Cernhausa. 1726. je pod Komorom. Jozef Odvajer 1727-1731. Grof Frifrih Lorenc Kavrijan 1731-1744. Mihailo Čarnojević 1744-1769. Grof Andrija Hadik 1769-1801. Grof Brunsvik 1801-1852.
• Novi vek. Grof Kotek 1852-1921. 25.11.1918. Futog je zajedno sa Bačkom, Banatom i Baranjom deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca odlukom Velike Narodne skupštine u Novom Sadu. 1921. izvršena agrarna reforma.

Prva zvanična škola u Futogu, po zabeleženim podacima, počela je da radi već 1707. godine. Prvi učitelj tada otvorene škole bio je pop Janko, koji je pored učenja crkvenog pojanja podučavao svoje učenike i osnovama pismenosti. Škola je okupljala manji broj mladića iz mesta, a po zabeleženim podacima pop Janko je imao upisanog i jednog učenika iz sremskog mesta Čerević sa druge strane Dunava.

U drugoj polovini 18. veka počela je kolonizacija Nemaca u Futog, koja je završena 1774. godine. Bečki dvor je svojom politikom nastojao da u ovim krajevima ojača svoj uticaj te je pored ostalih značajnih vojvođanskih mesta odabrao i naše mesto u koje bi ubacio svoje verne podanike. Kako su pridošlice - koje su starosedeoci primali sa otporom i nepoverenjem - što čvršće vezali za novi kraj, austrougarska vlast im je činila mnoge povlastice i davala svakovrsne pomoći. Sprovodeći ovakvu politiku u delo, futoški vlastelin grof Hadik je 1778. godine doseljenim Nemcima sagradio školu.

Da bi se suprotstavili sve većem uticaju Nemaca, Srbi koji su živeli u Futogu počeli su da vode računa o kulturno-prosvetnom uzdizanju svog življa. Mala škola, koja je okupljala nekoliko mladića, proširena je i na taj način je stvorena mogućnost elementarnog opismenjavanja većeg dela lokalnog stanovništva. Započelo je i postupno odvajanje škole i njenog rada od crkve. Učiteljskim pozivom i radom u školi počinju se baviti ljudi kojima je to životni poziv, dok se uticaj crkve i sveštenika zadržao u domenu pouke o veri. Proširenje škole podrazumevalo je povećanje školskog prostora te je podignuto nekoliko školskih zgrada. Veći deo doseljenih Nemaca živeo je u naselju koje je nazvano Novi Futog, dok su Srbi pretežno živeli u Starom Futogu. Zato su, počev od kolonizacije pa sve do kraja Drugog svetskog rata, u mestu radile dve škole.

Prema podacima iz 1940. godine u mestu je radilo 12 učitelja sa 12 odeljenja u kojima je bilo oko 400 dece. Prvi slobodni dani krajem oktobra 1944. godine zatekli su Futog više nego poluprazan. U januarskim danima 1945. godine, još dok su trajale borbe na Sremskom frontu, formirana su nova školska odeljenja i tako je počela da radi nova škola. U tim danima škola je imala mali broj dece, ali se radilo mnogo i za kratko vreme ostvareni su značajni rezultati. Tokom 1945. i 1946. godine, novom kolonizacijom, u Futog su stigle porodice iz srema i Bosne, tako da se brojno stanje učenika u odeljenjima na predratno stanje. Tih dana u Futogu osnovana je i prva srednja škola. Progimnazija, koja je imala tri razreda.

U posleratnim godinama škola je obavila veliku i značajnu misiju. Pored rada sa decom redovnog uzrasta radilo se i sa velikim brojem dece i omladine čije je školovanje bilo ometeno ratom. Veći broj polupismenih i nepismenih meštana bio je obuhvaćen analfabetskim tečajevima na kojima je savladao osnove pismenosti. Život Futoga je u to vremebio obeležen zamahom obrazovanja i vaspitanja. Pored školskih zadataka učinjeni su napori i ostvareni značajni rezultati na opštem kulturnom polju. Takav razvoj situacije doveo je do stvarnog ostvarivanja građana na osnovno obrazovanje, ali i do povećanog obima zahteva i poslova koje ješkola trebalo da realizuje. Zato je u Futogu 1950. godine od osnovne četvororazredne škole i Progimnazije stvorena jedinstvena osmorazredna škola kojom je obezbeđeno školovanje sve dece u trajanju od osam godina. Zvanično, škola je osnovana aktom Skupštine opštine Novi Sad, br. 9994-22 od 22.08.1950. godine, i upisana je u sudski registar kod Okružnog privrednog suda u Novom Sadu Rešenjem br. 338 od 1979. godine, Registar. list br. 1-237. Do 1954. i 1955. radilo se sa 15 odeljenja i sa oko 600 učenika, a sve do 1956. godine naša škola nije imala ime. Tada je, na predlog kolektiva, Školski odbor odlučio da škola dobije ime narodnog heroja Pinkija.

1968. godine izgrađena je savremena školska zgrada sa fiskulturnom salom na lokaciji na kojoj se škola sada nalazi. U tom periodu, u našoj školi se školovalo gotovo 1700 učenika što je - uprkos novoj zgradi - predstavljalo ozbiljan problem. Ipak, 1985. godine izgrađena je u Futogu još jedna školska zgrada u koju su se preselili deo naših učenika i deo kolektiva. Tako je Futog dobio još jednu osnovnu školu - OŠ "Miroslav Antić".

Demografija

Katolička crkva Isusovog srca

U naselju Futog živi 14667 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 37,7 godina (36,7 kod muškaraca i 38,6 kod žena). U naselju ima 5493 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,34.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija Godina Stanovnika 1948. 5366 1953. 6049 1961. 8256 1971. 10614 1981. 14664 1991. 16048 15569 2002. 19276 18582 2011. 18269 (prvi rez.)

Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Srbi			16.828	90,56%
Mađari			279	1,50%
Jugosloveni			226	1,21%
Hrvati			152	0,81%
Slovaci			147	0,79%
Romi			107	0,57%
Crnogorci			68	0,36%
Rusini			38	0,20%
Makedonci			31	0,16%
Nemci			24	0,12%
Ukrajinci			17	0,09%
Muslimani			15	0,08%
Rusi			11	0,05%
Slovenci			9	0,04%
Rumuni			9	0,04%
Česi			8	0,04%
Bugari			6	0,03%
Goranci			4	0,02%
Bunjevci			4	0,02%
Bošnjaci			1	0,00%
Albanci			1	0,00%
nepoznato			200	1,07%

Stanovništvo prema polu i starosti

	m			ž
?	62			55
80+	88			196
75-79	108			270
70-74	281			359
65-69	390			480
60-64	518			527
55-59	465			422
50-54	783			717
45-49	770			813
40-44	687			723
35-39	589			636
30-34	632			602
25-29	742			712
20-24	708			743
15-19	666			668
10-14	598			577
5-9	555			515
0-4	472			453
prosek	36.7			38.6

Domaćinstva

Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002. Godina popisa 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2002. Broj domaćinstava 1459 1685 2399 3076 4451 4828 5493

Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002. Broj članova 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 i više Prosečan broj članova Broj domaćinstava 687 1062 1092 1644 596 284 81 27 9 11 3.34

Stanovništvo staro 15 i više godina prema bračnom stanju i polu

Pol	Ukupno	Neoženjen/ Neudata	Oženjen/ Udata	Udovac/ Udovica	Razveden/ Razvedena	Nepoznato
Muški	7489	2327	4644	276	235	7
Ženski	7923	1795	4692	1144	286	6

Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja

Pol	Ukupno	Poljoprivreda, lov i šumarstvo	Ribarstvo	Vađenje rude i kamena	Prerađivačka industrija	Proizvodnja i snabdevanje...	Građevinarstvo	Trgovina	Hoteli i restorani	Saobraćaj, skladištenje i veze
Muški	3504	244	13	10	1187	74	324	561	46	429
Ženski	2827	91	1	2	713	14	54	642	100	73
Oba	6331	335	14	12	1900	88	378	1203	146	502
Pol	Finansijsko posredovanje	Nekretnine	Državna uprava i odbrana	Obrazovanje	Zdravstveni i socijalni rad	Ostale uslužne aktivnosti	Privatna domaćinstva	Eksteritorijalne organizacije i tela	Nepoznato
Muški	25	70	124	107	77	121	-	-	92
Ženski	70	101	90	243	523	81	3	-	26
Oba	95	171	214	350	600	202	3	-	118

Industrija

«Milan Vidak», fabrika žice i žičanih proizvoda, «Aroma», fabrika začina, «Garant», fabrika delova za motore, «Futožanka», fabrika stočne hrane, «Vagar», izrada i servis vaga.

Saobraćaj

Put Novi Sad – Bačka Palanka, železnička pruga Novi Sad – Sombor, reka Dunav.

Futog je sa Novi Sadom povezan linijama javnog prevoza br. 53, 53E, 54, 55 i 56.

Obrazovanje

OŠ «Desanka Maksimović», OŠ «Miroslav Antić» i Poljoprivredna škola sa domom učenika.

Mediji

Radio Futog 99,5 MHz FM. Kultura: KIC «Mladost», galerije, gradska biblioteka. Radio Srna - Internet radio - www.radiosrna.net - Zmaj Jovina 16

Ustanove

Mesna zajednica Futog, Dom zdravlja, policijska stanica, Vatrogasni dom, Starački dom (Marianum), Dom učenika (Rudolfinum).

Sport

OFK «Futog» i FK «Metalac», Rukometni klub "Metalac Asko Vidak", borilački klub i drugi.

Znamenitosti

• Srpska pravoslavna crkva «Sveti Vrači Kozma i Damjan» iz 1776. Barokni stil.
• Futoški dvorac, danas Poljoprivredna škola. Barokno-klasicistički stil. Sagradio ga grof Andrija Hadik 1777. U njemu su nekoliko dana pre Sarajevskog atentata boravili nadvojvoda Franc Ferdinand i njegova supruga Sofija Kotek.
• Stari župni dvor iz 1777. Pripada građanskoj arhitekturi XVIII veka.
• Srpska pravoslavna crkva Svetog Blagoveštenja 1781-1947. Stil seoskog baroka.
• «Rudolfinum» ili «Bastilja» iz 1893. Stil eklektika. Danas Dom učenika.
• «Marianum» iz 1894. Stil istoricizam. Danas Gerontološki centar.
• Rimokatolička crkva «Sveto Srce Isusovo» iz 1908. Neogotička katedrala.
• Vatrogasni Dom iz 1909 sa tornjem iz 1932.
• Rimokatolička crkva «Sveto Trojstvo» iz 1940. Ne vrši duhovnu ulogu.

Znameniti Futožani

Marko Jelesić, Miloš Jezdimirović, Đorđe Đorđević, Vasilije Nikolić, Lazar Knežević, Stevan Šijački, Mladen Šovljakov, dr Svetislav Stefanović, Dezider Salai, dr Milan Kostić, dr Borislav Kostić, dr Svetislav Kostić, dr Milan Nikolić, Stevan Dunđerov, dr Milan Dunđerov, Hana Dunđerov, ing Dušan Dunđerov, dr Dušan Jelesić, dr Zdravko Jelesić, dr Đorđe Topalov, Sreten J. Bogdanović, Stevan i Nestor Bošnjak, Milan Vidak Vidakov, Franc Huterer, Miloš Bugarin, Borivoje Mirosavljević, dr Bjegović, dr Ljuba Šovljakov, prof. Marinko Pašić Hadžija, dr Ognjen Hađi-Zuluf Mandić, Velimir Brletić, Srđan Spaić, Žarko Škorić, Đorđe Kockarević, mr Nikola Kabić, potpukovnik Radovan Babić Babura, kapetan Dragan Kraljevski, dipl. ing. Dušan Nićiforović, prof dr. Đorđe Nićiforović, Vida Pavlović.

Literatura

• Sreten Bogdanović: Selo Futog;
• Miloš Bugarin: Crkva Svetih Vračeva u Futogu 1980.;
• Mara Šovljakov: Varoš Futog 2004.

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Futog

• Informativni portal Futoga (Futog.info)
• Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
• Satelitska mapa (Wikimapia)
• Gugl satelitska mapa (Maplandia)
• Plan naselja na mapi (Mapquest)
• Dvorac u Futogu
• Janko Ramač: Prilog istoriji futoškog vlastelinstva 60-70-ih godina 18. veka, Istraživanja, broj 15, 2004. godine

Gradske četvrti i prigradska naselja Novog Sada

Bački deo grada (južno od kanala DTD)
Avijatičarsko naselje • Adamovićevo naselje • Adice • Almaški kraj • Banatić • Bulevar • Veternička rampa¹ • Grbavica • Depresija • Detelinara • Jugovićevo • Kampus novosadskog univerziteta • Liman • Novo Naselje (Bistrica) • Pervazovo naselje • Podbara • Ribarsko ostrvo • Rotkvarija (Žitni trg) • Sajlovo¹ • Sajmište • Salajka (Slavija) • Satelit • Stari Grad (Centar) •

Telep

Napomene: (1) Veternička rampa i Sajlovo su delom gradska, a delom prigradska naselja.

---

Bački deo grada (severno od kanala DTD)
Veliki Rit • Vidovdansko naselje • Gornje Livade • Klisa • Mali Beograd • Mišin Salaš • Rimski Šančevi² • Slana bara •

Šangaj

Napomene: (2) Rimski Šančevi su delom gradsko, a delom prigradsko naselje.

---

Sremski deo grada
Petrovaradin³ (Alibegovac • Bukovački plato • Vezirac • Karagača • Mišeluk • Novi Majur • Petrovaradinska tvrđava • Podgrađe tvrđave • Ribnjak • Sadovi • Stari Majur • Tekije • Trandžament • Širine • Široka Dolina)

Sremska Kamenica³ (Artinjeva • Bocke • Donja Kamenica • Glavica • Gornja Kamenica • Grigovac • Mala Kamenica • Paragovo • Popovica • Staroiriški put • Tatarsko brdo • Čardak)

Napomene: (3) Petrovaradin i Sremska Kamenica su statistički posebna naselja, ali se smatraju delom užeg gradskog područja Novog Sada.

---

Prigradska naselja
Bangladeš • Begeč • Budisava • Bukovac • Veternik • Kamenjar • Kać • Kisač • Kovilj • Ledinci • Lipov Gaj • Nemanovci • Pejićevi Salaši • Rumenka • Stari Ledinci • Stepanovićevo • Tankosićevo • Futog • Čenej

---

Industrijske zone
Industrijske zone u Novom Sadu