Hercegovački korpus Vojske Republike Srpske

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Hercegovački korpus
Deo Vojske Republike Srpske
Mesto osnivanja Bileća
Brojno stanje po formaciji 23.012[1]
Prosečno brojno stanje 10.000-20.000 [2]
Formacija korpus
Komandanti
Komandant Radovan Grubač


Angažovanje

Hercegovački korpus je bio korpus Vojske Republike Srpske. Osnovan je u maju 1992. godine. Komandant korpusa je bio general major Radovan Grubač.

Tokom rata u Bosni pokrivao je front od tromeđe sa Crnom Gorom i Hrvatskom iznad Prevlake preko Popova polja, Stoca, Mostara, Boračkog jezera, Treskavice pa do Goražda, preko 300 kilometara fronta. Korpus je brojao 21.000 vojnika; tokom 1995. godine korpus je imao 10.000 vojnika. Tokom rata ukupno je poginulo oko 2.000 boraca a tačan broj ranjenih boraca nije poznat.

Sastav korpusa[uredi]

Komanda korpusa je bila u Bileći, a kraći period u Lastvi (istočno od Trebinja), a korpus su sačinjavali:

  • 1. Motorizovana brigada (Trebinje)
  • 15. Pješadijska brigada (Bileća)
  • 18. Laka pješadijska brigada (Gacko)
  • 8. Motorizovana brigada (Nevesinje)
  • 2. Laka pješadijska brigada (Borci - Konjic)
  • 11. Pješadijska brigada (Foča)
  • 14. Laka pješadijska brigada (Čajniče)
  • 89. Samostalni mješoviti artiljerijski divizon
  • 284. Samostalni oklopni bataljon
  • 529. Samostalni motorizovani bataljon
  • 7. Bataljon vojne policije
  • 7. Bataljon veze
  • 7. Izviđačko-diverzantski odred
  • 7. Mješoviti artiljerijski puk
  • 7. Laki artiljerijski puk PVO
  • 7. Inžinjerijski puk
  • 7. Mješoviti protivoklopni artiljerijski puk
  • 7. Sanitetska bataljon
  • 7. Autotransportna bataljon

Uz ove jedinice korpusu je bila povremeno pridružena i 1. gardijska motorizovana brigada GŠ VRS.

Trebinjska brigada[uredi]

Trebinjska brigada je pokrivala podrupčje od Jablan dola do raskrsnice za Ravno na putu Trebinje-Ljubinje. Sastojala se od šest bataljona. Pripadnici Trebinjske brigade bili su uglavnom iz Trebinjske opštine, jedino položaje iznad Konavala (Jablan Do) držali su Bilećani. Brigada je imala 4.000-5.000 vojnika. Komandanti brigade su bili pukovnik Obrad Vičić, pukovnik Radoslav Zubac, pukovnik Stanić, pukovnik Miladin Prstojević i pukovnik Bogdan Kovač.

U okviru obilježavanja dana Trebinjske brigade, u Trebinju je 13. jula 2001. u čast 258 poginulih boraca podignut spomenik.[3]

Bilećka brigada[uredi]

Bilećka brigada od raskrsnice za Ravno do Šćepan Krsta. Imala je tri bataljona. Pripadnici ove brigade su bili iz Bileće, Ljubinja i Berkovića. Brigada je brojala između 3.500 i 4.000 vojnika, a komandant brigade je bio pukovnik Obrad Vučković.

Nevesinjska brigada[uredi]

Nevesinjska brigada je pokrivala teren od Šćepan Krsta do padina planine Prenj na sjeveru. Sastavljena od vojnika iz Nevesinja i izbjeglih Srba iz doline Neretve, i nekoliko jedinica iz Bileće. Nevesinjska brigada imala je oko 4.000 vojnika, a komandant brigade je bio pukovnik Novica Gušić do 1993-će, a od 1993-će do kraja rata major Zoran Purković.

Gatačka brigada[uredi]

Gatačka brigadu su činili isključivo Gačani. U ljeto 1992. godine učestvuje u čišćenju Tjentišta i Zelengore od muslimanskih snaga. Posle toga nisu imali stalne položaje koje su držali sve do kraja 1994. godine kada su angažovani na planini Prenj i Boračkom jezeru. Brigada je brojala oko 2.000 vojnika.

Konjička brigada (Borci)[uredi]

Druga laka pješadijska brigada je držala položaje iznad Boračkog jezera prema Konjicu i Glavatičevu. Bila je sastvljena od boraca iz Konjičke i Nevesinjske opštine. Brojala je oko 1.000-1.500 vojnika, a komandant brigade je bio Boro Antelj.

Dejtonskim sporazumom ovo područje je pripalo muslimansko-hrvatskoj federaciji. Snage Vojske Republike Srpske su se povukle u februaru 1996. godine.


Fočanska brigada[uredi]

Fočanska brigada je sastavljena od vojnika sa teritorije Fočanske opštine. Posle ovladanja Fočom u aprilu 1992. godine držali su položaje od Foče prema Goraždu i prema komunikaciji koja je Goražde povezivala sa Bjelašnicom i Igmanom. Posle akcije Lukavac 93 kada je zauzeto Trnovo i planine Bjelašnica i Igman, Goražde se našlo u okruženju pa je brigada bila angažovana na blokadi Goražda. Brojala je oko 4.000 vojnika.

Čajnička brigada[uredi]

Čajnička brigada je držala položaje istočno od Goražda. Brojala je oko 2.000 boraca.

Hronologija[uredi]

1991[uredi]

  • oktobar
Početak mobilizacije stanovništva Hercegovine u redove JNA na Dubrovačko područje.
  • novembar
Početak mobilizacije stanovništva Hercegovine u redove JNA na Mostarsko područje.

1992[uredi]

  • januar
Rezervisti iz Istočne Hercegovine zauzimaju položaje kod Stona (Mali Ston-Doli-Ošlje-Visočani-Smokovljani).
  • maj
17.5. Povlačenje JNA sa Dubrovačkog područja do Cavtata.
Ostatak rezervista iz Hercegovine povlači se unutar granica RBiH, ostavljajući velike nepokrivene prostore.
28.5. zbog pada kote Lisac kod Ravnog, jedinice II bataljona T. B. napuštaju položaje iznad Slanog i povlače se prema Popovom Polju. Nova linija se protezala od vrhova Zečje glave, Oštrog vrha te dalje prema Zavali, selu Češljari i koti Ostrog iznad Zavale.
30.5. Hrvatska vojska ulazi u Ravno.
30.5. Hrvatska vojska ulazi u Kijev Do i nastavlja dalje prema Bobanima.
Formiranje Hercegovackog korpusa.
  • jun
Pad doline Neretve
06.6. Hrvatska vojska okupirala i spalila Prebilovce i Klepce.
07.6. Hrvatska vojska, 1. A brigada Tigrovi i 4. brigada Pauci zauzimaju Zavalu.
Ofanziva VRS u Podveležju
09.6. Bilećki T. O. po naredbi iz Marave Ljuti prebacuju na Stolačko ratište, ostaju napušteni položaji na kotama Zečja glava, Oštri vrh.
11.6. Hrvatska vojska zauzima Zečju glavu.
11.6. Hrvatska vojska zauzima selo Domanovići na Stolačkom ratištu.
12.6. Hrvatska vojska zauzima Ošri Vrh.
13.6. Hrvatska vojska zauzela Stolac.
15.6. civili Bošnjaci iz sela Podveležje napadaju na komandu Mostarske brigade i artiljerijske položaje na Merdžan glavi i Svetoj gori. Prilikom napada gine komandant brigade puk. Pušara. VRS iz rejona Čobanovog polja kreće u akciju zauzimanja Podveležja.
21.6. Hrvatska vojska zauzela cjeli Mostar.
  • jul
04.7. Počela operacija HV pod nazivom Tigar. Ova akcija je trajala sve do 13.07.
05.7. Hrvatska vojska zauzima pogranično selo Ivanicu 6 km od Dubrovnika, Veliki problemi sa mobilizacijom u Trebinju, iako je grad skoro neposredno ugrožen.
09.7. 2 mtb. Nevesinjske brigade zauzima kompletan plato Podveležja i izbija na položaje na Svetoj gori i Merdžan glavi. Bitka u Podveležju je vođena od 15.06 - 09.07 i predstavlja (po ljudskim gubicima) najveći poraz HVO-a u Hercegovini.
12 i 13.7. specijalne jedinice H. V. (crne Mambe) iz sastava II. brigade Gromovi zajedno sa IV. brigadom Pauci napadaju dominatne vrhove na koti Vlaštica. Vojska R. S. uspješno odbila svaki napad.
13.7. HV zauzima Čulu brdo u blizini sela Hum.
Pokušaj zauzimanja Stoca od strane VRS.
  • avgust
26.8. počela operacija HV Barbara. Napadnuti položaji vojske Republike Srpske, Zelenikovac, Kelino osoje, Strmička brda. Sve napade uspješno odbila vojska Republike Srpske.
  • septembar
07.9. Napadnuti položaji vojske Republike Srpske u rejonu Strmičkih brda, Kelino osoje. Svi napadi HV uspješno odbijeni uz velike gubitke Hrvatske pješadije.
15.9. Poslednji pokušaj HV da se razbiju jedinice II bataljona na pravcu Poljice-Sedlari. U rejonu Žitnog dola iznad sela Sedlari otkrivena veća grupa HV gdje je razbijena i uništena. Poslije punih mjesec dana HV odustaje od napada u pravcu Poljica i prelazi u odbranu na dostignutim linijama.
24.9. Potpisan sporazum o povlačenju Jugoslovenske vojske iz Cavtata. Sporazum su potpisali general VJ Pavle Strugar, general HV Janko Bobetko i ispred Evropske misije general David Chranston.
30.9. Potpisan dogovor u Ženevi, Ćosić - Tuđman o povlačenju VJ iz Cavtata.
  • oktobar
Muslimanske snage potisnute sa Tjentišta i okoline, komunikacija Gacko-Foča pod kontrolom VRS.
20.10. JNA se povlači iz Cavtata.
22.10. Počela operacija HV pod nazivom Vlaštica I. A brigada HV pod nazivom Tigrovi napada položaje Trebinjske brigade iz pravca Cavtata prema selu Glavska. 163 brigada Dubrovnik pomognuta sa tenkovima iz II gardijske brigade (Gromovi ) napada položaje vojske RS iz pravca Dubrovačke Župe i Ivanjice prema položajima vojske RS Malaštica, Poprž do, Drijen, Ilijina glava. IV brigada Pauci zajedno sa III bojnom iz Imotskog napada od pravca Ivanjice, kote Vukoša i sela Oraha položaje vojske RS u pravcu kote Vlaštica i sela Bobovišti. Sve pravce napada brani III bataljon Trebinjske brigade.
23.10. Hrvatska vojska zauzima selo Glavska, zauzima kotu Malaštica i napreduje prema selu Rupni do.
23.10. Hrvatska vojska pokušala proboj oklopnim transporterima i tenkovima od pravca Ivanjice magistralnim putem prema Poprž dolu i Drijenu (rejon Vlaštica). Sve napade uspješno odbila Vojska RS.
24.10. Hrvatska vojska zauzima selo Rupni do. Razbijen bok Voske RS se povlači u pravcu Buvavca, male ali vrlo bitne kote u rejonu Vlaštica.
24.10. Na Vlaštici vojska RS uspješno odbija svaki napad Hrvatske pješadije. Hrvatska vojska treći dan zaredom trpi velike gubitke u pješadiji.
24.10. Gatačka brigada zauzima položaje prema Ivanovom Krstu kod sela Poljice i tu ostaje do kompletiranja V. bataljon T. B.
24.10.u 23.00. časova po naredbi glavnog stožera HV prekidaju se svi napadi u rejonu brda Vlaštica.
25.10.u 05.00.časova po naredbi komande vojske RS napuštaju se položaji na Vlaštici. Istog dana u popodnevnim satima poslednje grupe napuštaju položaje na Drijenu i Buovcu.
26.10. Hrvatska vojska zauzima Vlašticu.
Dolazak Gatačke brigade do Tjentišta gdje se susreće sa fočanskom brigadom stabilizujє i Trebinjsko ratište.
  • novembar
Operacija Bura(Mitrovdanska ofanziva 1992) HV, HVO i Armije RBiH na položaje Nevesinjske i Bilećke brigade.
Napad uspješno odbijen poslije pet dana žestokih borbi. Jedna je od najvećih bitaka Hercegovačkog korpusa. Odnos snaga je bio deset prema jedan, artiljerijska priprema je bila žestoka, trajala je punih šest sati. Međutim, upravo to što je bio Mitrovdan i što su redovi nevesinjske brigade bili prorijeđeni se pokazalo kako srećna okolnost jer su izbjegnuti veliki gubici u tom prvom udaru. Poginula su 42 borca nevesinjske brigade i preko 300 je ranjeno. Neprijatelj je, prema njihovim informacijama, imao 580 poginulih i preko 1000 ranjenih.

1993[uredi]

  • jul
Operacija Lukavac 93, Hercegovački i Sarajevsko-romanijski korpus VRS zauzimaju Rogoj, Trnovo, Igman i Bjelašnicu.
Snage Hercegovačkog korpusa zauzimaju Glavatičevo, opština Konjic.

1994[uredi]

  • januar
Anagazovanje snaga Hercegovačkog korpusa kod Olova i na Nišićkoj visoravni.
  • april
Operacija Goražde, Hercegovački i Sarajevsko-romanijski korpus VRS ulaze u predgrađa Goražda i zauzimaju kompletnu desnu obalu Drine. Pod pritiskom međunarodne zajednice i vazdušnih udara NATO pakta, srpske snage odustaju od ulaska u grad. PVO Hercegovačkog korpusa obara britanski avion Harijer. Pilot pao na muslimansku teritoriju.
  • septembar
Snage Armije RBiH zauzimaju selo Bijela u opštini Konjic.
  • novembar
Operacija Jesen 94 (Mitrovdan 94) snaga Armije RBiH na položaje VRS u Podveležju i planini Velež.
Armija BiH ubacuje preko 1000 diverzanata u srpsku pozadinu, dolazi do borbi diverzanata i vojnika VRS u pozadini (artiljerija, komanda, kuvari). Diverzanti na nekim mjestima zauzimaju artiljerijske polozaje VRS. Međutim, Armija RBiH ne uspjeva probiti prve linije, tako da diverzanti ostaju okruženi, i dolaskom pojačanja VRS potpuno uništeni u naredna dva dana. Rezultat 250 poginulih diverzanata armije RBiH, 12 poginulih pripadnika VRS, linije VRS ne pomaknute.

1995[uredi]

  • jun
Neuspio pokušaj deblokade Sarajeva od strane Armije RBiH na polozaje Sarajevsko-romanijskog korpusa i dijelom Hercegovačkog na planini Treskavici.
  • avgust
12.8. Borbe VRS i HV na Trebinjsko-Dubrovačkom ratištu. Ograničen napad VRS na položaje HV u Bobanima i rejone Glavske, bez značajnog uspjeha.
30.8. Prestaju borbe na Trebinjsko-Dubrovackom ratištu. Vojska RS imala oko 16 poginulih i blizu 50 ranjenih boraca. Jedan civil stradao u selu Grab.
  • septembar
Hrvatskim snagama stižu pojačanja na Trebinjskom ratištu.
Vazdušni udari NATO pakta na položaje VRS
Ofanziva Armije RBiH na Treskavici.

Nakon Dejtona[uredi]

Dejtonskim sporazumom smanjena je teritorija koju je kontrolisao Hercegovački korpus. U Popovu polju kod Manastira Zavala polje je cijelom širinom pripalo Federaciji BiH, a tokom rata je to bila teritorija koja je bila između linija VRS i HV, i tako sada je put Trebinje-Ljubinje prekinut međuentitetskom linijom u dužini od 600 metara. Kod Stoca su manji dijelovi planine Hrgud pripali Federaciji, tokom rata cio Hrgud je bio pod kontrolom VRS.

Iznad Mostara cijelo Podveležje i zapadne padine planine Velež i sam Relej na vrhu Veleža (Brašina), te sela Rabina, Zulje, u Nevesinjskoj opštini, dijelovi planine Rujišta iznad sjevernih predgrađa Mostara.

Cijela ratna Srpska opština Konjic (područja oko Boračkog jezera) je pripala Federaciji. U Fočanskoj opštini: Ustikolina i dalje magistralom do mosta na Osanici. Sa ovih područja VRS se povukla do 6. februara 1996.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Srbi u Bosni i Hercegovini, str.223
  2. ^ Bulatović, Ljiljana: Raport Komandantu. Beograd : Udruženje pisaca Poeta : Lj. Bulatović, 2010
  3. ^ Radio televizija Republike Srpske: Otkriven spomenik poginulim borcima Trebinja, 13.07.2011. ((sr))

Literatura[uredi]

  • Pandurević, Vinko:Srbi u Bosni i Hercegovini. IGAM: Beograd, 2012.

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]