Hrvatska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Koordinate: 42°-47° SG Š, 13°-19° IGD

Republika Hrvatska (hrv. Republika Hrvatska) je srednjeevropska, mediteranska i balkanska država. Hrvatska zauzima površinu od 56.542km² i u njoj živi oko 4,5 miliona stanovnika. Na severu se graniči sa Slovenijom i Mađarskom, na istoku sa Srbijom, Bosnom i Hercegovinom i Crnom Gorom, a na zapadu na Jadranskom moru sa Italijom. Obala Hrvatske zauzima veći deo istočne obale Jadranskog mora.

Teritorija Republike Hrvatske je podeljena na 21 županiju. Glavni grad Hrvatske je Zagreb. Sa oko 780 hiljada stanovnika^[1] on je administrativno, ekonomsko i kulturno središte Hrvatske.

Hrvatska kao nezavisna država postoji od raspada SFRJ, a u Ujedinjene nacije je primljena 1992. Hrvatska je članica Svetske trgovinske organizacije, Cefte, Nato-a i zvaničan kandidat za članstvo u Evropskoj uniji od 2004.

Sadržaj 1 Geografija 1.1 Klima 1.2 Nacionalni parkovi 2 Istorija 2.1 Praistorija 2.2 Grci, Iliri i Rimljani 2.3 Doseljavanje Hrvata 2.4 Kraljevstvo Hrvatska 2.5 Hrvatska i Ugarska 2.6 Dubrovačka republika 2.7 Hrvatska u Habzbuškoj Monarhiji 2.8 20. vek 3 Županije 4 Demografija 5 Politika 6 Ekonomija 7 Turizam 8 Saobraćaj 9 Kultura 9.1 Muzika 9.2 Film 10 Sport 11 Praznici 12 Vidi još 13 Izvori 14 Spoljašnje veze

[uredi] Geografija

Za više informacija pogledajte Geografija Hrvatske

Hrvatska se nalazi u jugoistočnoj Evropi na Balkanskom poluostrvu. Teritorija Hrvatske zauzima približno 87.700 km², od kojih je 56.592 km² na kopnu i oko 31.067 na moru. Njen oblik podseća na potkovicu, a graniči se sa Slovenijom na severozapadu, Mađarskom na severu, Srbijom na istoku, Crnom Gorom na jugu, Bosnom i Hercegovinom duž reke Save i Dinarskog planinskog masiva i Italijom preko Jadranskog mora. Mali deo teritorije oko grada Dubrovnika Hrvatske je odvojen od matice delom kojim Bosna i Hercegovina izlazi na Jadran, gde je grad Neum.

Ukupna dužina kopnenih granica Hrvatske je 2197 km, od toga je granica sa Bosnom i Hercegovinom 932 km, 670 km sa Slovenijom, 329 km sa Mađarskom, 241 km sa Srbijom i 25 km sa Crnom Gorom. Na severnom Jadranu dodiruju se teritorijalne vode Hrvatske i Italije. Dužina jadranske obale je 1778 km (računajući ostrva 6176 km).

Prema klimi i reljefu, Hrvatska se može podeliti u tri celine: kontinentalnu, dinarsku i jadransku.

Panonska Hrvatska zauzima jugozapadni deo Panonske nizije, prošaran niskim planinama i rekama Savom, Dravom i Dunavom. U ovom delu zemlje vlada umerena konitinentalna klima. Ova oblast se može dalje podeliti na severnu Hrvatsku i Slavoniju. Severna Hrvatska zauzima deo oko reke Kupe do mađarske granice i čine ga: deo oko reka Save i Kupe sa gradovima Zagreb, Karlovac i Sisak koji je ekonomski i demografski centar države, Hrvatsko Zagorje i Prekomurje između reka Drave i Mure. Slavonija je ravnica između Save, Drave i Dunava, a često se u nju ubrajaju Baranja (oko donjeg toka Drave) i Zapadni Srem.

Dinarske planine spadaju u red srednjih planina po visini i granica su između Jadranskog i Crnomorskog sliva. Ovaj deo uključuje brdski deo Gorskog Kotara od Rijeke do Karlovca, doline Liku i Krbavu između planine Velebit i bosansko-hercegovačke granice, kao i planine Dalmacije (Dinara, Kamešnica, Biokovo i Svilaja) Dinara ( 1831m n/v ), Kamešnica ( 1809m n/v ), Biokovo ( 1762m n/v ), Svilaja ( 1508m n/v Jadranski obalni deo se sastoji uglavnom od kraških predela i ima mediteransku klimu. Jadranska obala Hrvatske je izuzetno razuđena. Hrvatskoj pripada 1246 ostrva, od kojih je 47 naseljeno. Širina obalskog dela značajno varira. Dok je na nakim mestima široka tek nekoliko kilometara (ispod Velebita i Biokova), na nekim mestima zalazi dublje u kopno. Veliki deo hrvatskih reka koje se ulivaju u Jadransko more je kratko, a jedini izuzetak je Neretva.

Istorijski se obalni deo može podeliti u tri regiona:

• Istra - poluostrvo na severozapadu Hrvatske
• Hrvatsko Primorje - između Rijeke i Senja sa Kvarnerskim ostrvima.
• Dalmacija - razuđena obala Jadranskog mora južno od okoline Zadra, sa brojnim ostrvima i brdskim zaleđem i istorijski važnim gradovima kao što su Šibenik , Split i Dubrovnik.

Reke Hrvatske pripadaju Jadranskom i Crnomorskom slivu. Najduže reke su Sava (562 km), Drava (305 km), Kupa (296 km).

[uredi] Klima

Hrvatska ima raznoliku klimu. Na severnom i i istočnom delu je kontinentalna, mediteranska na obalama, a umereno kontinentalna klima preovlađuje u severno-centralnom regionu. Prosečna temperatura u unutrašnjosti u januaru je 0 do 2°C, a u avgustu 19 do 23°C, dok je prosečna temperatura u primorju od 6 do 11°C u januaru i 21 do 27°C avgustu.

S prosečno 2.600 sunčanih sati u godini jadranska obala je jedna od najsunčanijih u Sredozemlju, a temperatura mora leti je od 25°C do 27°C. Na Jadranskog obali Hrvatske duvaju tri vetra: jugo (sa mora na kopno), bura (sa kopna na more) i maestral.

Tokom leta 2007. godine, dalmatinsko primorje je zahvatio čitav niz požara u kojima je živote izgubilo dvanaest vatrogasaca na Kornatima.

[uredi] Nacionalni parkovi

U Hrvatskoj postoji 8 nacionalnih parkova:

Ime	Osnovan	Veličina (ha)	Slika
Plitvička jezera	1949.
Nacionalni park Paklenica	1949.	8.500
Nacionalni park Risnjak	1953.	3.041
Nacionalni park Mljet	1960.	5.375
Nacionalni park Kornati	1980.	22.000
Nacionalni park Brioni	1983.
Nacionalni park Krka	1985.
Severni Velebit	1999.	10.900

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Hrvatske

Ovaj članak je deo serije o istoriji Hrvatske

Glavni članci

Srednjovekovna Hrvatska Unija sa Mađarskom Hrvatska pod Austrijom Hrvatska pod Mlecima Otomanska Hrvatska Hrvatska pod Napoleonom Kraljevina Jugoslavija Banovina Hrvatska NDH SFR Jugoslavija Republika Hrvatska

Kategorija: Istorija Hrvatske

[uredi] Praistorija

Na prostoru Hrvatske je otkriveno pedesetak nalazišta čoveka kamenog doba. U pećini Šandalja I u blizini Pule pronađeni su najstariji predmeti oblikovani rukom na tlu Hrvatske. Izrađeni su od kamena, a obrađeni okresivanjem. Najvažnije nalazište otkrio je Dragutin Gorjanović Kramberger 1899. godine u špilji na Hušnjakovom brdu kod Krapine gde je našao ostatke neandertalskog čoveka i njegovog oruđa. Nalazišta krapinskog pračoveka jedno je od najvažnijih u Evropi. Krapinski pračovek je živeo je oko 130 hiljada godina pre nove ere.

Ljudi mlađeg kamenog doba na prostoru Hrvatske su živjeli u plodnim nizinama reka i uz Jadransko more. Prema prostoru najvažnijih nalazišta razlikuju se četiri kulture. Starčevačka kultura se prostirala delom severne Hrvatske, a nositelji su ratari i stočari koji su živeli u sojenicama i proizvodili keramiku koju su bojili crvenom bojom. Sopotska kultura prostirala se na prostoru Slavonije. Danilska kultura se prostirala uz obale Jadrana. Hvarska kultura se prostirala na južnim dalmatinskim ostrvima. Danilska i Hvarska kultura pripadaju krugu impreso keramike koja se odlikuje posudama crveno-smeđe boje ukrašenima otiscima školjaka, morskim puževa i zarezima učinjenim oštrim predmetima.

Na prelazu iz mlađeg kamenog u metalno doba na prostoru Srema i Slavonije prostirala se Vučedolska kultura. Na prostoru pored Dunava pronađena su kuće pravougaonog oblika, oružje od glačanog kamena i kalupi za livenje bakarnih sekira. Poznat je nalaz posude u obliku ptce poznat pod nazivom Vučedolska golubica. Najvažnija kultura bronzanog doba je vinkovačka kultura koja nastavlja tradiciju vučedolske. Ostala važnija nalazišta su Nezakcij u Istri, Donja Dolina na Savi i Ripač na Uni. U kasnom bronzanom dobu proširila se u severnom Hrvatskom kultura polja sa urnama, nazvane prema glinenim posudama u koje se spremao pepeo pokojnika, sa nalazištima blizu Zagreba i Velike Gorice.

U metalnom dobu pojavili su se prvi poznati narodi na hrvatskom tlu. Keltski narodi pojavili su se u 4. veku p. n. e., a živeli su na području severno od Save i Kupe. Sa sobom su doneli lončarsko kolo i veštinu kovanja novca. Od keltskih plemena na panonskom tlu treba spomenuti Skordiske i Tauriske. Iliri su živeli na prostoru južno od Save, a najvažniji narodi su Histri, Liburni, Japodi, Delmati i Ardijejci. Oni su gradili kamena utvrđenja koje se nazivaju gradine. Stanovnici priobalja su bili poznati po brodograditeljskom i pomorskom umeću. Poznati po gradnji brodova i gusarenju bili su Liburni. Male i brze lađe kojima su plovili zvale su se lembi. Rimljani su po liburnskom uzoru izgrađivali vlastite ratne brodove koje su nazvali liburne.

[uredi] Grci, Iliri i Rimljani

Grci su počeli osnivati svoje kolonije na istočnim jadranskim obalama krajem 4. veka p. n. e. Prva naseobina je bila Korkira Melajna na Korčuli koji su osnovali stanovnici ostrva Krf. Sirakuški tiranin Dionizije Stariji osnovao je koloniju Isu na ostrvu Vis. U blizini Lumbarde na Korčuli je osnovana kolonija o čijem osnivanju svedoči zapis Lumbardska psefizma. Stanovnici ostrva Paros osnovali su Far u Starom Gradu na Hvaru, a važne kolonije su i Tragurij u Trogiru i Epetij u Stobreču. Između kolonija i matičnog polisa razvijale su se snažne kulturne i trgovačke veze.

Gusarenje ilirskih naroda dovelo ih je u sukob s Rimljanima koji su od kraljice Teute tražili da svojim podanicima zabrani gusarenje, ali ona je to odbila. Rimljani su pokrenuli tri ilirska rata kojima uništavaju Ilirsko kraljevstvo koje je 167. godine p. n. e. podeljeno na tri oblasti pod vrhovnom rimskom vlašću. Konačno osvajanje završeno tek početkom prvog veka.

Tada je uspostavljena granica na Dunavu, a jedinstveni Ilirik je podeljen na dve rimske provincije Panoniju i Dalmaciju. Ilirske provincije zbog geografskog položaja i prirodnih bogatstava ubrajale su se u važnije pokrajine Carstva. Najstarije kolonije u Dalmaciji bile su Salona, sedište rimskog namesnika i privredno središte, Narona kao trgovačko i lučko središte i Jadera i Pola. U Panonija najvažniji su bili Siscija. Jedan od najvažnijih rimskih spomenika uopšte je palata cara Dioklecijana podignuta nedaleko od Salone. Pulski amfiteatar bio je jedan od najvećih u Carstvu.

Podelom Rimskog carstva, teritorija Hrvatske je pripala Zapadnom rimskom carstvu. Tokom 5. veka poslednji zapadnorimski car Julije Nepot je vladao svojim malim carstvom iz Dioklecijanove palate sve do svoje smrti 480. godine. Za vreme Justinijana Istočno rimsko carstvo je zavladalo tim prostorima. U avarskoj invaziji u prvoj polovini 7. veka porušeni su skoro svi rimski gradovi. Romansko stanovništvo se povuklo u bolje branjene položaje na obali, ostrvima i planinama. Današnji Dubrovnik je osnovalo romansko stanovništvo iz porušenog Cavtata.

[uredi] Doseljavanje Hrvata

Hrvati su se doselili na područje današnje Hrvatske tokom 7. veka. Nakon dolaska i dugotrajnih borbi Hrvati su pobedili Avare i zavladali njihovom zemljom. Prostor koji su naselili nalazio se između reke Drave i obala Jadranskog mora. Kad su došli u novu domovinu Hrvati su bili mnogobošci, a Hrvati hrišćanstvo će primiti iz romanskih gradova u Dalmaciji i od franačkih misionara. Tokom 8. i 9. veka osnovane su kneževine Panonska Hrvatska i Primorska Hrvatska, koje su u početku bile franački vazali. Prvi vladar koji je u svoj vladarski naslov stavio hrvatsko ime i koji sebe u darovnici iz 852. sebe naziva„ milošću Božjom knez Hrvata“ je Trpimir, osnivač narodne dinastije Trpimirovića. Knez Branimir o svom dolasku na vlast u pismu obavestio je papu Jovana VIII. U povratnom pismu papa obavještava Branimira da je blagoslovio njega, njegov narod i državu, što je ustvari prvo međunarodno priznanje nezavisnosti Hrvatske. Kameni ulomak iz šopota kraj Benkovca spominje Branimira kao kneza Hrvata, i to je najstariji kameni zapis hrvatskog imena.

[uredi] Kraljevstvo Hrvatska

Dolaskom dinastije Trpimirovića na čelo Primorske Hrvatske počinje njen uspon, a prvi hrvatski kralj Tomislav je istisnuo Mađare iz Panonske Hrvatske i ujedinio je sa Primorskom Hrvatskom. Na upravu je dobio i vizantijsku Dalmaciju. Stjepan Držislav je postao prvi hrvatski kralj s titulom kralj Hrvatske i Dalmacije. Srednjevekovno hrvatsko kraljevstvo je najveću moć steklo za vreme kraljeva Petra Krešimira IV Trpimirovića i Dmitra Zvonimira. Petar Krešimir je pod svoju upravu stavio dalmatinske gradove, Slavoniju i pripojio Neretvansku kneževinu i delove Bosne. Zvonimir je od legata tadašnjeg pape Grgura VII Gebizona 1075. u crkvi u Solinu krunisan za kralja Hrvatske i Dalmacije. Iz tog vremena potiče Baščanska ploča, prvi dokument zapisan na hrvatskom jeziku na glagoljici.

Poslednji hrvatski kralj Petar Svačić je poginuo u bici sa ugarskim kraljem Kolomanom 1097, a hrvatska vlastela je izabrala Kolomana za kralja Hrvatske i ušla u uniju sa Ugarskom.

[uredi] Hrvatska i Ugarska

Teritorija oko grada Dubrovnika je bilo organizovano u posebnu slovensku državu. Glavne prihode Dubrovačka republika je ubirala od trgovine, a postojala je sve do 1808.

Hrvatske teritorije su u 15. veku ugrožavali Turci, koji su naneli težak poraz vojsci hrvatskih velikaša na Krbavskom polju 1492. Nakon poraza Ugarske u Mohačkoj bici 1526. i pogibije kralja Lajoša II, hrvatsko plemstvo je 1527. izabralo Ferdidanda Habzburškog za kralja Ugarske nasuprot Jovanu Zapolji.

[uredi] Dubrovačka republika

Za više informacija pogledajte Dubrovačka republika

Grad Dubrovnik je osnovan u 7. veku nakon što su avarski i slovenski napadači uništili romanski grad Epidaurus (Cavtat). Preživelo romansko stanovništvo je pobeglo na obližnje malo ostrvo, gde su osnovali naselje Raguza. Sloveni su na drugoj strani obale osnovali svoje naselje. Kasnije je prostor između ostrva i kopna zatrpan, a dva naselja su se spojila u jedno, a romansko stanovništvo se asimilovalo među Slovene.

Tokom Četvrtog krstaškog rata grad je dospeo pod kontrolu Mletačke republike sve do Zadarskog mira 1358. kada je Mletačku republiku savladalo Ugarsko-hrvatsko kraljevstvo, pa je Dubrovačka republika postala vazal tog kraljevstva. U narednih 450 godina Dubrovačka republika je bila prvo otomanski, a zatim i habzburški vazal. Tokom ovog perioda republika se obogatila zahvljajujući trgovini.

Dubrovačka republika je tokom renesanse i baroka bila značajan kulturni centar Južnih Slovena. Pored pesnika i pisaca poput Marina Držića i Ivana Gundulića, najpoznatija osoba iz Dubrovačke republike je bio naučnik Ruđer Bošković, član Kraljevskog društva i Ruske akademije nauka. Dubrovačka republika je postojala sve do 1808. kada ju je pokorila Napoleonova Francuska.

[uredi] Hrvatska u Habzbuškoj Monarhiji

Nizom ratova Habzburška monarhija i Mletačka republika su preotimale teritorije od Osmanlijskog carstva, a na naseljavali su se Srbi koji su bili voljni da se bore protiv Turaka. Tako je u Habzburškoj monarhiji formirana Vojna Krajina koja će doprineti odbrani Monarhije od Turaka. Napoleon Bonaparta je početkom 19. veka pokorio Mletačku republiku i Dubrovnik, a njihove teritorije je uključio u Ilirske provincije, koje su nakon njegovog poraza i Bečkog kongresa pripale Habzburškoj monarhiji.

[uredi] 20. vek

Nakon Prvog svetskog rata (1914-1918) i raspad Austro-Ugarske, Hrvatska je ušla u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, dok su Istra, Rijeka i Zadar potpali pod italijansku vlast. Veći deo područja današnje Hrvatske je u Kraljevini SHS (od 1929. preimenovana u Kraljevina Jugoslavija) je 1939. organizovan u Banovinu Hrvatsku.

Tokom Drugog svetskog rata (1941-1945), ustaše su uz pomoć Nemačke osnovale Nezavisnu Državu Hrvatsku. Ustaše su tokom svoje vladavine izvršile zločine i genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima, kao i na političkim protivnicima kvisliškom režimu nezavisno od njihove nacionalnosti. Nakon poraza NDH, Hrvatska je organizovana u jednu od 6 republika nove socijalističke Jugoslavije.

Hrvatska je 1991, nakon pada komunizma u SFRJ, proglasila nezavinost od SFRJ, što je dovelom do rata u Hrvatskoj (1991-1995) između Hrvatske i Srba, organizovanih u Republiku Srpsku Krajinu. Hrvatska je tokom rata postala članica Ujedinjenih nacija. Rat je okončan pobedom Hrvatske i iseljavanjem velikog broja srpskog stanovništva iz Hrvatske.

[uredi] Županije

Za više informacija pogledajte Hrvatske županije

Pogledajte: Spisak gradova u Hrvatskoj, Spisak opština u Hrvatskoj, Spisak opština u Hrvatskoj po županijama

Hrvatska se sastoji od 20 županija i jednog grada kao posebne teritorijalne jedinice:

	Županije	Glavni grad	Na hrvatskom
1	Zagrebačka županija	Zagreb	Zagrebačka županija	Zagreb
2	Krapinsko-zagorska županija	Krapina	Krapinsko-zagorska županija	Krapina
3	Sisačko-moslavačka županija	Sisak	Sisačko-moslavačka županija	Sisak
4	Karlovačka županija	Karlovac	Karlovačka županija	Karlovac
5	Varaždinska županija	Varaždin	Varaždinska županija	Varaždin
6	Koprivničko-križevačka županija	Koprivnica	Koprivničko-križevačka županija	Koprivnica
7	Bjelovarsko-bilogorska županija	Bjelovar	Bjelovarsko-bilogorska županija	Bjelovar
8	Primorsko-goranska županija	Rijeka	Primorsko-goranska županija	Rijeka
9	Ličko-senjska županija	Gospić	Ličko-senjska županija	Gospić
10	Virovitičko-podravska županija	Virovitica	Virovitičko-podravska županija	Virovitica
11	Požeško-slavonska županija	Požega	Požeško-slavonska županija	Požega
12	Brodsko-posavska županija	Slavonski Brod	Brodsko-posavska županija	Slavonski Brod
13	Zadarska županija	Zadar	Zadarska županija	Zadar
14	Osječko-baranjska županija	Osijek	Osječko-baranjska županija	Osijek
15	Šibensko-kninska županija	Šibenik	Šibensko-kninska županija	Šibenik
16	Vukovarsko-sremska županija	Vukovar	Vukovarsko-srijemska županija	Vukovar
17	Splitsko-dalmatinska županija	Split	Splitsko-dalmatinska županija	Split
18	Istarska županija	Pula	Istarska županija	Pula
19	Dubrovačko-neretvanska županija	Dubrovnik	Dubrovačko-neretvanska županija	Dubrovnik
20	Međimurska županija	Čakovec	Međimurska županija	Čakovec
21	Grad Zagreb		Grad Zagreb

[uredi] Demografija

Za više informacija pogledajte Demografija Hrvatske

Prema popisu 2001. u Hrvatskoj je živelo 4.437.460 stanovnika. Prosečni životni vek u Hrvatskoj je oko 75 godina.^[2] Zbog malog broja rođene dece, broj stanovnika se smanjuje.

Hrvatska je naseljena većinom Hrvatima. U manjine se svrstavaju, Srbi (u poslednjem ratu njihov broj se značajno smanjio), Bošnjaci, Italijani, Mađari i drugi.

Stanovništvo prema nacionalnosti (Popis 2001)
1.	Hrvati	3.977.171	(89,63%)		7.	Slovenci	13.173	(0,30%)
2.	Srbi	201.631	(4,54%)		8.	Česi	10.510	(0,24%)
3.	Bošnjaci	20.755	(0,49%)		9.	Romi	9.463	(0,21%)
4.	Italijani	19.636	(0,44%)		10.	Crnogorci	4.926	(0,11%)
5.	Mađari	16.595	(0,37%)		11.	Slovaci	4.712	(0,11%)
6.	Albanci	15.082	(0,34%)		12.	Makedonci	4.270	(0,10%)

Izvor: http://www.dzs.hr

Prema popisu iz 1991. kao Hrvati se izjasnilo 78,1 % građana, a kao Srbi 12,1 %(581.633). ^[3] Srbi su do rata živeli u Lici, Kordunu, Baniji i Slavoniji. Glavne oblasti naseljene italijanskom manjinom je zapadni deo Istre i Rijeka. Mađari i Slovaci žive u istočnoj Slavoniji, a Česi u zapadnoj Slavoniji. Bošnjaci, Albanci i Makedonci žive po celoj Hrvatskoj, naročito u gradovima.

Najdominantnija religija je hrišćanska (rimokatolička, zatim pravoslavna) i u manjem broju islamska.

[uredi] Politika

Od usvajanja ustava 1990, Hrvatska je parlamentarna demokratija.

Hrvatska je članica:

Ujedinjenih nacija

Saveta Evrope

Nato-a

OEBS-a

Pakta za stabilnost

Predsednik Hrvatske (hrv. Predsjednik Hrvatske) se bira svake pete godine. On je ujedno i vrhovni komandant oružanih snaga. Obaveza mu je da vrši sastanke sa premijerom i predstavnicima parlamenta. Ima i određenu ulogu u definisanju spoljne politike države. Sadašnji predsednik Hrvatske je Stipe Mesić.

Hrvatski Sabor je zakonodavno telo koje čini 160 poslanika izabranih na to mesto na četiri godine. Zasedanja Sabora se održava od 15. januara do 15. jula, i od 15. septembra do 15. decembra. Predsednik Hrvatskog sabora je Luka Bebić iz Hrvatske demokratske zajednice.

Vlada Hrvatske je vođena od strane predsednika Vlade (premijera), koji ima 4 potpredsednika i 15 ministara različitih resora. Vlada je odgovorna za raspolaganje budžetom, primenjivanje zakona i rukovođenje domaće i inostrane politike republike. Sadašnji premijer Hrvatske je Jadranka Kosor iz Hrvatske demokratske zajednice.

Hrvatski pravni sistem se sastoji od Vrhovnog suda, Županijskih sudova i opštinskih sudova. Ustavni sud je odgovoran za regularno sprovođenje ustava.

Prema izveštaju Amnesti Internešnal^[4], Vlada Hrvatske nije učinila dovoljan napor da istraži navode o ratnim zločinima nad Srbima i nestancima Srba. Pod ovim se podrazumeva: ispitivanje ratne odgovornosti, izvođenje pred pravdu odgovornih lica i reparacija porodicama žrtava. U zaključku se navodi da Hrvatska nije uradila dovoljno da se obračuna sa svojom ratnom prošlošću i zločinima nad Srbima počinjenim tokom rata.

Osim diskriminacije, tokom 2006. godine dogodili su se bombaški napadi, kao i ubistva pripadnika srpske manjine.^[5]

[uredi] Ekonomija

Hrvatska ekonomija se temelji na kapitalizmu. Kasnih 80-ih, na početku tranzicije iz socijalističke ekonomije, njena pozicija je bila na zavidnom nivou, ali su rat i privatizacija doveli do stagniranja i propadanja dela industrije.

Hrvatska ekonomija je bazira na raznolikim granama privrede, naročito na lakoj.^{[traži se izvor od 09. 2009.]} Turizam je najznačajniji izvor prihoda. Sa preko 8,5 miliona turista 2005, godine, oko 10 miliona 2006 godine, Hrvatska je osamnaesta najpopularnija turistička destinacija u svetu. Direktna zarada samo od turizma iznosila je 2006. godine, prema zvaničnoj proceni 6,3 milijarde evra ^[6].

Hrvatska je visoko zadužena zemlja sa oko 34 milijardi dolara duga sredinom 2006.^[7] i 33,4 milijarde evra ili 52 milijarde dolara 2008.^[8] Bruto domaći proizvod po kupovnoj moći za 2005. iznosio je 12.158 dolara ili 45,2 odsto proseka Evropske unije, a prosečna neto plata oko 650 evra.

Glavni problem je strukturalna nezaposlenost koja je krajem 2006 iznosila 17%^[9], praćena nedovoljnim ekonomskim reformama.^{[traži se izvor od 09. 2009.]} Problemi privrede se takođe mogu naći i u društvenim preduzećima koja teže za privatizacijom što je glavna karakteristika tranzicione privrede.^{[traži se izvor od 09. 2009.]}

Hrvatska ima ogroman spoljni dug ^[10], i veliki budžetski deficit, koji je uspela značajno da smanji tokom 2006. godine. Privredni rast u Hrvatskoj je prvih šest godina 21. veka stabilizovan na 4-5%, zemlja se priprema za članstvo u Evropskoj uniji koja je najznačajniji trgovinski partner.(Italija je prvi, a Nemačka drugi trgovinski partner Hrvatske ^[11]). Od 1.aprila 2009.-te godine Hrvatska je punopravna članica Nato-a.

[uredi] Turizam

Turizam je u Hrvatskoj je vrlo razvije, delimično zbog njene dugačke morske obale i dobro očuvanih primorskih gradova iz vremena renesanse. Turizam u unutrašnjosti zemlje, osim glavnog grada Zagreba, baroknog grada Varaždina i nekoliko srednjovekovnih zamaka, je slabije razvijen. U državi se nalazi i osam nacionalnih parkova.

[uredi] Saobraćaj

Za više informacija pogledajte Saobraćaj u Hrvatskoj

Hrvatska se nalazi na raskrsnici panevropskih koridora 5 (jadranska obala-Ukrajina) i 10 (srednja Evropa-Turska). Hrvatska ima razvijenu železničku mrežu, kojom upravljaju Hrvatske željeznice.

Glavni aerodromi se nalaze u Zagrebu, Zadru, Splitu, Dubrovniku, Rijeci (na ostrvu Krk), Osijeku i Puli. Kroacija Erlajns je nacionalni avio-prevoznik. Razvijen sistem feribota, kojim upravlja Jadrolinija, opslužuje ostrva Hrvatske i povezuje ih sa primorskim gradovima. Feriboti takođe saobraćaju do Italije.

[uredi] Kultura

Šest gradova u Hrvatskoj (ili određene građevine u njima) uvršteni su u UNESKO-v spisak svetske baštine: Poreč, Zadar, Šibenik, Trogir, Split i Dubrovnik. Hrvatska ima i osam nacionalnih parkova: Brioni, Kornati, Krka, Mljet, Paklenica, Plitvička jezera, Risnjak i Severni Velebit.

Značajni hrvatski vajari su bili Juraj Dalmatinac i Ivan Meštrović. Među slikarima se izdvajaju Vlaho Bukovac i Ivan Generalić. Ivan Mažuranić, August Šenoa i Miroslav Krleža se smatraju klasicima hrvatske književnosti, koja baštini i renesansno-baroknu Dubrovačku književnost.

[uredi] Muzika

Muzika u Hrvatskoj se razvijala pod uticajem mediteranske muzike, muzike iz centralne Evrope i muzike sa Balkanskog poluostrva. U Slavoniji su tamburaši deo tradicije, dok su klape tradicionalne na primorju. Za dinarske krajeve su karakterističane pesme zvane gange i muzički stilovi šijavica i ojkavica, u Istri je popularna pentatonska istarska lestvica, a u okolini Dubrovnika ples linđo.

U Hrvatskoj je popularna rok i pop muzika, dok turbofolk muzika postaje popularnija kod mladih. Grupa Riva je pobedila na Pesmi Evrovizije 1989, a Pesma Evrovizije 1990. je održana u Zagrebu.

Hrvatski grupe i pevači zabavne muzike su tradicionalno popularni u celom regionu. U vreme SFRJ to su bili: Mišo Kovač, Arsen Dedić, Tereza Kesovija, Oliver Dragojević, grupe Magazin i Novi fosili. U noviju generaciju hrvatskih muzičara spadaju: Doris Dragović, Vana, Boris Novković, Giboni i Severina Vučković.

Legende hrvatskog roka su grupe Azra, Prljavo kazalište, Parni valjak i Haustor.

[uredi] Film

Filmska umetnost u Hrvatskoj nema dugačku tradiciju kao u ostalim susednim centralnoevropskim zemljama. Ozbiljan početak filmske umetnosti počeo je sa usponom jugoslovenske filmske industrije krajem 1940ih osnivanjem Jadran filma. Poznata je Zagrebačka škola crtanog filma, a crtani film nastao pod uticajem te škole je „Surogat“ Dušana Vukotića, koji je osvojio Oskara za najbolji kratki animirani film. U pulskoj areni se od 1953. održava Festival igranog filma.

Najpoznatiji reditelji iz Hrvatske su Branko Bauer, Lordan Zafranović i Vinko Brešan.

[uredi] Sport

Popularni sportovi u Hrvatskoj su fudbal, tenis, košarka, vaterpolo i rukomet. Zagreb je bio domaćin Univerzijade 1987, a Split Maditeranskih igara 1979. Hrvatska je zajedno sa Mađarskom konkurisala za domaćina Evropsko prvenstvo u fudbalu 2012, ali ga nije dobila. Zagreb je sa Beogradom bio koorganizator Evropskog prvenstva u fudbalu 1976.

Fudbalska reprezentacija Hrvatske je osvojila treće mesto na Svetskom prvenstvu 1998, a Davor Šuker je bio najbolji strelac tog prvenstva. Košarkaška reprezentacija je osvojila treće mesto na Svetskom prvenstvu 1994, drugo mesto na Olimpijskim igrama 1992. i dva puta je bila treća na Evropskim prvenstvima. Rukometna reprezentacija Hrvatske je dva puta bila olimpijski pobednik (1996. i 2004) i prvak sveta 2003. Vaterpolo reprezentacija Hrvatske je aktuelni svetski prvak. Dejvis kup reprezentacija Hrvatske je osvojila ovaj turnir 2005.

Najpoznatiji fudbalski klubovi iz Hrvatske su NK Dinamo Zagreb i NK Hajduk Split. Košarkaši Cibone su dva puta bili prvaci Evrope, dok je Jugoplastika tri godine u zastopno bila prvak Evrope. Vaterpolo klubovi Mladost i Jug su sedmostruki, odnosno trostruki prvaci Evrope.

Najpoznatiji sportisti iz Hrvatske su teniser Goran Ivanišević, skijašica Janica Kostelić, atletičarka Blanka Vlašić, plivači Gordan Kožulj, Duje Draganja, Sanja Jovanović i Đurđica Bjedov, košarkaši Krešimir Ćosić, Dražen Petrović, Toni Kukoč i Dino Rađa, bokseri Željko Mavrović i Mate Parlov i stonoteniserka Tamara Boroš.

[uredi] Praznici

Praznici i neradni dan u Republici Hrvatskoj su:^[12]

Datum	Naziv
1.	Nova godina
6. januar	Sveta tri kralja
dan nakon Uskrsa	Uskrsni ponedjeljak
1. maj	Praznik rada
60 dana nakon Uskrsa	Tijelovo
22. jun	Dan antifašističke borbe
25. jun	Dan državnosti
5. avgust	Dan pobjede i domovinske zahvalnosti
15. avgust	Velika Gospa
8. oktobar	Dan nezavisnoti
1. novembar	Svi sveti
25. i 26. decembar	Božićni praznici

[uredi] Vidi još

• Hrvatski vladari
• Hrvatski sabor
• Srbi u Hrvatskoj
• Socijalistička Republika Hrvatska

[uredi] Izvori

[uredi] Spoljašnje veze

• Generalne informacije o Hrvatskoj
• Hrvatska nacionalna turistička asocijacija
• Slike Hrvatske
• Karte & vreme
• Slike
• Poštanske marke
• Linkovi o kulturi
• Telefonski imenik Hrvatske
• Zamkovi i utvrđenja
• Novac
• Himna
• Sajt Vlade Hrvatske

Slovenske države i regioni
Države Južnih Slovena
Slovenija • Hrvatska • Bosna i Hercegovina • Srbija • Crna Gora • Makedonija • Bugarska
Države Zapadnih Slovena
Poljska • Češka • Slovačka
Države Istočnih Slovena
Rusija • Belorusija • Ukrajina • Pridnjestrovlje (1)
Autonomne teritorije
Republika Srpska • Federacija Bosne i Hercegovine • Distrikt Brčko • Vojvodina • Kosovo i Metohija • Krim
Etno-geografski regioni
Lužica • Bohemija • Moravska • Šleska • Kašubija • Karpatska Rutenija • Sandžak • Šopluk • Gora
Napomene: (1) Pridnjestrovlje je faktički nezavisna međunarodno nepriznata država