Šajkaška

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Mapa Šajkaške

Šajkaška je geografski region u Srbiji. To je jugoistočni deo Bačke, lociran u središnjem delu Autonomne Pokrajine Vojvodine.

Teritorija Šajkaške je podeljena između četiri opštine: Titel, Žabalj, Novi Sad i Srbobran. Središte Šajkaške je grad Titel.

Naseljena mesta Šajkaške[uredi]

Šajkaška

Opština Titel:

Opština Žabalj:

Opština Novi Sad:

Opština Srbobran:

Napomena: Titel i Žabalj su gradovi i upravni centri opština. Ostala mesta su sela.

Istorija[uredi]

Šajkaški bataljon 1849. godine
Mapa mesta zahvaćenih racijom u januaru 1942. godine u južnoj Bačkoj (Šajkaška), u kojoj su mađarske okupacione snage ubile najmanje 12.763 civila uglavnom srpske, jevrejske i romske narodnosti (Aleksandar Veljić, Memorijalno društvo „Racija 1942.")
Vista-xmag.png Za više informacija videti Šajkaški bataljon, Šajkaši i Šajka

Šajkaška je dobila ime po šajkašima. Šajkaši su bili specifičan rod austrijske vojske, koji se kretao u uskim, dugačkim brodovima, poznatim kao šajke. Ove vojne jedinice su operisale na Dunavu, Tisi, Savi i Morišu.

U Starom veku, područje današnje Šajkaške je bilo pod kontrolom Ilira, Kelta i Dačana. Kasnije se nalazilo uz granicu Rimskog carstva, a nastanjivali su ga Sarmati (Jazigi). U doba seobe naroda, ovaj prostor dolazi pod kontrolu Huna, Gepida, Avara, Bugara, Moravskih Slovena i Mađara. Sloveni su se naselili na ovo područje u vreme avarske prevlasti, tokom 6. i 7. veka. U vreme bugarske vlasti, u 9. veku, Šajkaška a i ostatak Bačke su bili pod upravom vojvode Salana, lokalnog vladara čije se sedište nalazilo u Titelu.

U vreme ugarske vlasti, ovo područje je bilo u sastavu Bačke županije, da bi u 16. veku postalo deo Srpskog carstva Jovana Nenada, a potom deo Osmanskog carstva. U vreme osmanske vlasti, prostor današnje Šajkaške se nalazio u sastavu Segedinskog sandžaka, a na njemu je organizovana Titelska nahija. Krajem 17. veka, ovaj prostor ulazi u sastav Habzburške monarhije, koja ga u administrativnom smislu deli na vojni (Vojna krajina) i civilni deo (Bodroška županija). Ukidanjem ovog dela vojne krajine 1750. godine, u celoj Šajkaškoj se uvodi civilna uprava, a deo regije ulazi u sastav Potiskog okruga, koji je bio deo Bačko-bodroške županije.

Šajkaški bataljon, kao deo Vojne granice, formiran je 1763. godine. U početku, stanovništvo regiona su u potpunosti sačinjavali Srbi, koji su bili hrabri i vešti ratnici. Šajkaši su učestvovali u mnogim bitkama protiv Turaka, a njihovo učešće je bilo od velike važnosti.

Tokom revolucija iz 1848/1849. godine, Šajkaška je bila u sastavu autonomne Srpske Vojvodine, ali je 1849. godine ponovo došla pod nadležnost vojne krajine.

1852. godine, Šajkaški bataljon je transformisan u Titelski pešadijski bataljon. Ova vojna jedinica je ukinuta 1873. godine, a region je priključen Bačko-Bodroškoj županiji. [1] Administrativno, regija je bila podeljena na dva sreza, titelski i žabaljski, a prema popisu iz 1910. godine u oba sreza su većinsko stanovništvo činili Srbi.

1918. godine, Šajkaška ulazi u sastav Kraljevine Srbije, a zatim u sastav Kraljevstva Srba Hrvata i Slovenaca (potonje Jugoslavije). Do 1922. godine, ovo područje se nalazilo u sastavu pokrajine Banat, Bačka i Baranja, od 1922. do 1929. u sastavu Beogradske oblasti, a od 1929. do 1941. u sastavu Dunavske banovine. 1941. godine, Šajkašku, sa ostatkom Bačke, okupira Hortijeva Mađarska i uključuje je u sastav Bačko-bodroške županije.

Za vreme mađarske okupacije u Drugom svetskom ratu, januara 1942. izvršena je racija koja je obuhvatala celu Šajkašku, Novi Sad i Bečej. Okupacione snage su pod izgovorom sprečavanja podizanja ustanka u južnoj Bačkoj izvršile genocid, pobivši najmanje 12.763 Srba, Roma i Jevreja, kao i izvestan broj lokalnih Nemaca i Mađara koji su se suprotstavljali okupaciji. Žrtve su potom bacane pod led Dunava, Tise i Jegričke. [2]

Nakon Drugog svetskog rata, Šajkaška ulazi u sastav autonomne pokrajine Vojvodine i socijalističke Srbije, u okviru nove socijalističke Jugoslavije.

Demografija[uredi]

Prema popisu iz 2002. godine, na području Šajkaške je živelo 67.355 stanovnika, od kojih:

U svim naseljima Šajkaške većinsko stanovništvo čine Srbi. Od drugih etničkih grupa, Mađari čine brojnu manjinu u Budisavi, a Rusini u Đurđevu.

Kultura[uredi]

U regiji postoji srpski pravoslavni manastir Kovilj, koji je, prema predanju, osnovao prvi srpski arhiepiskop Sveti Sava u 13. veku.

Privreda[uredi]

Danas je Šajkaška uglavnom poljoprivredni kraj, sa razvijenom prehrambenom industrijom.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Stevan Slavnić, "Šajkaški bataljon od osnivanja 1763. do razvojačenja 1873. godine", Prometej-ONB "Veljko Petrović", Novi Sad-Žabalj, 2013.
  2. ^ Aleksandar Veljić, "Istina o Novosadskoj raciji", EDEN D.O.O, 2010, ISBN:978-86-85197-20-8.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Šajkaška