Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
1. januar je prvi dan kalendarske godine i u julijanskom i u Gregorijanskom kalendaru. Ovde se kalendarska godina odnosi na redosled kojim su meseci prikazani, od januara do decembra. Prvi dan srednjevekovne julijanske godine je bio obično neki drugi dan, a ne 1. januar. Ovaj dan je usvojen kao prvi dan julijanske godine od strane svih zapadnoevropskih zemalja izuzev Engleske između 1450. i 1600. godine. Gregorijanski kalendar objavljen 1582. godine nije određivao da 1. januar bude Novogodišnji dan, niti prvi dan svoje brojane godine. Iako je Engleska počinjala svoju brojanu godinu 25. marta (Dan dame ili Dan objavljivanja), između 13. veka i 1752, 1. januar se nazivao Novogodišnji dan, i bio je, sa Božićem i povremeno Dvanaestom noći, praznik kada su se razmenjivali pokloni. Ostaje još 364 dana u godini (365 u prestupnim).
[uredi] Događaji
- 45. p. n. e. - Uvodi se Julijanski kalendar.
- 404. - Poslednje poznato takmičenje gladijatora se održava u Rimu.
- 439.- Objavljen Teodosijev zakonik (Codex Theodosianus), najveća zbirka rimskog prava dotada.
- 990. - Kijevska Rusija usvaja Julijanski kalendar.
- 1438. - Albert II Habzburg je krunisan kao kralj Ugarske.
- 1502. - Portugalski moreplovci uplovili su u zaliv Guanabara i nazvali to mesto Rio de Žaneiro (Januarska reka).
- 1526. - Hrvatsko plemstvo je na saboru u gradu Cetinu izabralo za kralja Ferdinanda Habzburga.
- 1600. - Škotska počinje sa upotrebom Julijanskog kalendara.
- 1651. - Čarls II krunisan kao kralj Škotske
- 1673. - Počinje stalna dostava pošte između Njujorka i Bostona.
- 1700. - Rusija počinje da koristi Julijanski kalendar.
- 1707. - Džon V je krunisan kao kralj Portugala
- 1738. - Buve ostrvo otkriva francuski istraživač Žan-Batist Šarl Buve de Lozije.
- 1788. - Objavljuje se prvo izdanje novina Tajms iz Londona, prethodno The Daily Universal Register.
- 1797. - Olbani zamenjuje Njujork kao glavni grad države Njujork.
- 1801. - Zakonodavni akt Kraljevstva Velike Britanije i Irskog Kraljevstva stupa na snagu da bi se oformilo Ujedinjeno Kraljevstvo.
- 1801. - Prvi poznati asteroid 1 Ceres otkriva Đuzepe Piaci.
- 1803. - Danska je zabranila uvoz robova u dansku Zapadnu Indiju i postala prva zemlja koja je zabranila ropstvo.
- 1804. - Francuska vlast nad Haitijem se okončava.
- 1808. - Uvoz robova u Sjedinjene Države se zabranjuje
- 1818. - Prvi put objavljen roman Meri Šeli Frankenštajn, ili moderni Prometej.
- 1826. - Naukalpan postaje opština Meksika.
- 1833. - Velika Britanija je proglasila suverenitet nad Foklandskim ostrvima u Atlantiku, koja su pre toga bila pod španskom kolonijalnom vlašću.
- 1861. - Porfirio Diaz osvaja grad Meksiko.
- 1863. - Američki građanski rat: Zakon o oslobađanju robova (Proklamacija o emancipaciji) stupa na snagu.
- 1863. - Prvu tvrdnju pod Aktom o homstedima pravi Danijel Frimen za farmu u Nebraski.
- 1869. - Sigma Ni bratstvo se zvanično osniva na Vojnom institutu u Virdžiniji
- 1877. - britanska kraljica Viktorija I proglašena je caricom Indije.
- 1880. - u Srbiji su uvedene obavezne metričke mere, merna jedinica za dužinu postao je metar i zvanično su prestale da važe mere poput aršina, lakta, pedlja.
- 1880. - Ferdinand de Leseps počinje francusku konstrukciju Panamskog kanala.
- 1892. - Elis ostrvo se otvara da prima imigrante iz Sjedinjenih Država.
- 1893. - Japan počinje da koristi Gregorijanski kalendar.
- 1898. - Njujork aneksira zemlju okolnih okruga, čineći time Grad Većeg Njujorka. Četirma početnim oblastima, Menhetnu, Bruklinu, Kvinsu i Bronksu, se priključuje 25. januara Stejten Ajlend kako bi se stvorio moderni grad od 5 oblasti.
- 1899. - Španska vlast nad Kubom se završava.
- 1901. -
- 1902. - Prva Rouz boul utakmica se odigrava u Pasadeni, Kalifornija.
- 1908. - Po prvi put, lopta je bačena na Njujorški Tajms Skver da označi početak Nove Godine.
- 1911. - Severna Teritorija se odvaja od Južne Australije i prebacuje se pod upravu Komonvelta.
- 1912. - Uspostavlja se Republika Kina.
- 1925. - naziv glavnog grada Norveške Kristijanija (od 1674), promenjen je u Oslo.
- 1934. - Alkatraz ostrvo postaje američki federalni zatvor.
- 1934. - Nacistička Nemačka donosi „Zakon za prevenciju genetski obolelog potomstva“.
- 1935. - Baknel Univerzitet osvaja prvu Narandžastu kuglu 26-0 nad Univerzitetom Majamija.
- 1937. -
- 1939. - Bečki novogodišnji koncert se prvi put održava.
- 1942. - Deklaraciju Ujedinjenih nacija potpisuje 26 nacija.
- 1945. - Bahavalbur država izdaje svoje prve markice.
- 1948. -
- 1956. - Republika Sudan postiže nezavisnost od Egipatske republike i Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Severne Irske.
- 1958. - stupio je na snagu ugovor o osnivanju Evropske ekonomske zajednice, poznate kao Zajedničko tržište, koji su 25. marta 1957. u Rimu potpisale Belgija, Zapadna Nemačka, Italija, Luksemburg, Francuska i Holandija.
- 1959. - posle dvogodišnjeg gerilskog rata, na Kubi je preuzeo vlast vođa revolucionarnog pokreta „26. jul“ Fidel Kastro, a diktator Fulhensio Batista je pobegao u Dominikansku Republiku.
- 1960. - Republika Kamerun postiže nezavisnost od Republike Francuske i and the Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Severne Irske.
- 1962. - Zapadna Samoa postiže nezavisnost od Novog Zelanda; ime joj se menja u Nezavisna država Zapadne Samoe.
- 1964. - Federacija Rodezije i Njasalanda se deli na nezavisne republike Zambiju i Malavi, i na Rodeziju kojom upravlja Velika Britanija.
- 1965. - pod vođstvom lidera pokreta „Al fatah“ Jasera Arafata formirana je Palestinska oslobodilačka organizacija.
- 1969. - Marien Nguabi zvanično postaje Predsednik Republike Kongo.
- 1970. - Juniks epoha počinje u 00:00:00 UTC.
- 1971. - Reklame za cigarete postaju zabranjene na američkim televizijama.
- 1973. - Kraljevina Danska, Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske i Republika Irska su primljene u Evorpsku ekonomsku zajednicu.
- 1976. - NBC uvodi svoj novi logo: apstraktno N.
- 1978. - Er Indija Let 855 Boing 747 eksplodirao i pao u more u blizini obale Bombaja, usmrtivši 213 osoba.
- 1979. - Zvanične diplomatske veze su uspostavljene između Narodne Republike Kine i Sjedinjenih Američkih Država, 30 godina nakon osnivanja Narodne Republike Kine.
- 1981. -
- 1983. - ARPANET zvanično prelazi da koristi Internet Protokol, praveći Internet.
- 1984. -
- 1985. -
- 1986. - Aruba postaje nezavisna od Kurasaa, mada ostaje u slobodnoj asocijaciji sa Kraljevinom Holandijom.
- 1987. - Grad u Frobišerovom zalivu, u kanadskim Severozapadnim Teritorijama, menja svoje ime u Ikaluit.
- 1988. - Nastaje Evangelistička Luteranska Crkva Amerike, čime se pravi najveća luteranska denominacija u SAD-u.
- 1992. - Džordž H. V. Buš postaje prvi Predsednik Sjedinjenih Američkih Država koji se obratio Australijskom parlamentu.
- 1993. -
- 1994. -
- 1995. -
- 1996. - Kurasao dobija ograničenu samoupravu, mada ostaje u okviru slobodne asocijacije sa Kraljevinom Holandijom.
- 1997. - Republika Zair zvanično pristupa Svetskoj trgovinskoj organizaciji, kao Zair.
- 1998. -
- Pušenje postaje zabranjeno u svim barovima i restoranima u saveznoj državi Kalifornija.
- Islamski fundamentalisti su na zapadu Alžira masakrirali više od 400 ljudi, uključujući žene i decu, u najgorem nasilju tokom šestogodišnjeg terora oružanih islamističkih grupa.
- 1999. - zvanično je puštena u promet jedinstvena evropska valuta evro i oko 300 miliona ljudi u 11 od 15 zemalja Evropske unije dobilo je istu valutu prvi put od vremena Rimskog carstva. Grčka se, kao 12. članica, pridružila 2001, a zamena nacionalnih valuta u evro počela je 2002. godine
- 2000. - Velika Britanija je zvanično ukinula stare imperijalne mere, kao što su funta (453,59 grama) i unca (28,35 grama) i uvela evropski merni sistem.
- 2001. - Prvi dan trećeg milenijuma.
- 2002. -
- 2003. -
- 2004. - Pervez Mušaraf prima glas poverenja da nastavi da bude Predsednik Islamske Republike Pakistana od Parlamenta i provincijalnih skupština.
- 2007. - Bugarska i Rumunija postale članice Evropske unije, a bugarski, rumunski i irski jezik, postali zvanični jezici Evropske unije, uz 20 već postojećih.
- 766. - Ali ar-Rida, Šia Imam († 818.)
- 1431. - Papa Aleksandar VI, papa od 1492 - 1503, prvo ime Rodrigo Bordžija († 1503.)
- 1449. - Lorenco de Mediči, italijanski državnik († 1492.)
- 1484. - Huldrih Cvingli, švajcarski protestantski lider († 1531.)
- 1516. - Margareta Lejonhufvud, švedska kraljica († 1551.)
- 1618. - Bartolomeo Esteban Muriljo, španski slikar († 1682.)
- 1638. - Car Go-Saj japanski († 1685.)
- 1648. - Elkana Setl, engleska spisateljica († 1724.)
- 1655. - Kristian Tomasius, nemački pravnik († 1728.)
- 1735. - Pol Rever, američki patriota i stručnjak za srebro († 1818.)
- 1750. - Frederik Mulenberg, prvi govornik Američke kuće predstavnika († 1801.)
- 1752. - Betsi Ros, američka krojačica († 1836.)
- 1823. - Šandor Petefi, mađarski pesnik i revolucionar († 1849.)
- 1839. - Uida, engleska spisateljica († 1908.)
- 1841. - Jovan Avakumović, srpski političar i pravnik († 1928.)
- 1860. - Džordž Vašington Karver, američki učitelj, pronalazač, botaničar († 1943.)
- 1863. - Pjer de Kuberten, francuski inicijator modernih Olimpijskih igara († 1937.)
- 1864. - Alfred Stajglic, američki fotograf († 1946.)
- 1874. - Gustav Vajthed, nemački-američki pronalazač († 1927.)
- 1876. - Harijet Bruks, kanadska fizičarka († 1933.)
- 1879. - E. M. Forster, engleski romanopisac († 1970.)
- 1887. - Vilhelm Kanaris, nemački admiral († 1945.)
- 1890. - Anton Melik, slovenački geograf († 1966.)
- 1892. - Artur Rodzinski, hrvatski dirigent († 1958.)
- 1894. - Satjendra Nat Bose, indijski matematičar († 1974.)
- 1895. - Dž. Edgar Huver, američki upravnik FBI-ja († 1972.)
- 1896. - Vukić Mićović, srpski hemičar, rektor Beogradskog univeriziteta i akademik SANU
- 1900. - Havijer Kugat, katalonski-kubanski muzičar, frontmen († 1990.)
- 1904. - Fazal Ilahi Čaudri, pakistanski političar († 1982.)
- 1906. - Đovani D'Anci, italijanski tekstopisac († 1974.)
- 1909. - Beri Goldvoter, američki senator iz Arizone i predsednički kandidat († 1998.)
- 1909. - Dejna Endruz, američki glumac († 1992.)
- 1911. - Henk Grinberg, bejzbol igrač († 1986.)
- 1912. - Kim Filbi, britanski špijun († 1988.)
- 1915. - Branko Ćopić, srpski pisac
- 1917. - Džul Gregori Čarni, meteorolog († 1981.)
- 1917. - Albert Mol, holandski glumac († 2004.)
- 1919. - Dž. D. Selindžer, američki romanopisac
- 1920. - Virđilio Savona, italijanski pevač i tekstopisac (Kvarteto Četra)
- 1921. - Isma'il Radži' al-Faruki, palestinski-američki muslimanski mislilac, filozof i komparativni religijski skolastičar († 1986.)
- 1922. - Roki Gracijano, američki bokser († 1990.)
- 1925. - Stajmi Bird, glumac († 1981.)
- 1927. - Douk Voker, američka zvezda američkog fudbala († 1998.)
- 1928. - Ernest Tajdimen, američki pisac († 1984.)
- 1931. - Čun Doo Hvan, Predsednik Južne Koreje
- 1933. - Frederik Loui, kanadski medicinski učitelj, etičar i predsednik univerziteta
- 1933. - Džo Orton, engleski pisac († 1967.)
- 1936. - Vili Vajt, američka atletičarka († 2007.)
- 1940. - Helmut Jan, nemački arhitekta
- 1940. - Frenk Langela, američki glumac
- 1941. - Eva Ras, srpska glumica, slikarka
- 1942. - Martin Frost, američki političar
- 1942. - Kantri Džo MekDonald, američki muzičar, (Kantri Džo i Ribe)
- 1942. - Genadi Sarafanov, kosmonaut
- 1942. - Kornelije Kovač, srpski kompozitor i muzičar
- 1943. - Don Novelo, američki glumac, komičar i pisac
- 1945. - Džeki Iks, belgijski vozač trkačkih automobila
- 1961. - Mark Vinget, britanska glumica
- 1962. - Nikola Brajant, britanska glumica
- 1964. - Didi Fajfer, američka glumica
- 1966. - Alison Dudi, irska glumica
- 1966. - Majkl Imperioli, američki glumac
- 1966. - Embet Davic, američka glumica
- 1968. - Davor Šuker, hrvatski fudbaler
- 1968. - Grandmaster Fleš, pevač iz Barbadosa
- 1969. - Vern Trojer - američki glumac
- 1970. - Pol Tomas Anderson, američki filmski režiser, pisac i producent
- 1970. - Gabrijel Džaret, američki glumac
- 1972. - Niv MekIntoš, glumica
- 1975. - Džo Kenon, američki fudbaler
- 1977. - Hasan Salihamidžić, bosanski fudbaler
- 1979. - Koiči Domoto, japanski umetnik
- 1980. - Elin Nordegren, švedski foto model
- 1981. - Solt Baumgartner, mađarski vozač trkačkih automobila
- 1982. - David Nalbandijan, argentinski teniser
- 1985. - Margarita Levijeva, američka glumica.
- 379. - Sveti Bazil iz Cezareje (* 330.)
- 404. - Sveti Telemah
- 874. - Hasan al-Askari, jedanaesti Šia Imam (* 846.)
- 898. - Odo Pariski, francuski kralj (* 860.)
- 1515. - Kralj Luj XII francuski (* 1462.)
- 1559. - Kristijan III danski i norveški (* 1503.)
- 1560. - Žoakim Di Belaj, francuski pesnik (r. oko 1522)
- 1679. - Jan Sten, holandski slikar
- 1716. - Vilijam Vičerli, engleski dramaturg
- 1730. - Semjuel Seval, engleski sudija (* 1652.)
- 1766. - Džejms Frensis Edvard Stjuart, „Stari pretvarač“ (* 1688.)
- 1782. - Johan Kristijan Bah, nemački kompozitor (* 1735.)
- 1817. - Martin Hajnrih Klaprot, nemački hemičar (* 1743.)
- 1892. - Rozvel B. Mejson, major Čikaga (* 1805.)
- 1894. - Hajnrih Rudolf Herc, nemački fizičar (* 1857.)
- 1933. - Herijet Bruks, kanadska fizičarka (* 1876.)
- 1944. - Čarls Tarner, australijski igrač kriketa (* 1862.)
- 1953. - Henk Vilijams, američki pevač (* 1923.)
- 1958. - Edvard Veston, američki fotograf (* 1886.)
- 1960. - Margaret Salavan, američka glumica (* 1911.)
- 1972. - Moris Ševalije, francuski pevač i glumac. (* 1888.)
- 1981. - Beula Bondi, američka glumica (* 1888.)
- 1986. - Alfredo Binda, italijankski biciklista (* 1902.)
- 1992. - Grejs Hoper, američki računarski pionir (* 1906.)
- 1994. - Cezar Romero, američki glumac (* 1907.)
- 1994. - Lord Artur Espi Porit, britanski atletičak i lekar (* 1900.)
- 1995. - Eugen Vigner, maćarski fizičar, laureat Nobelove nagrade (* 1902.)
- 1995 - Fred Vest, britanski serijski ubica (samoubistvo) (* 1941.)
- 1996. - Arli Berk, američki admiral (* 1901.)
- 1997. - Tauns Vam Zant, američki muzičar (* 1944.)
- 1998. - Helen Vilis Mudi, američka teniserka (* 1905.)
- 2001. - Rej Volston, američki glumac (* 1914.)
- 2001 - Fabijan Šovagović, jedan od najvećih glumaca Hrvatske i bivše Jugoslavije (* 1933.)
- 2003. - Džo Fos, američki politilar i borbeni pilot (* 1915.)
- 2005. - Širli Čisholm, američka političarka, prva tamnoputa američka predstavnica Kongresa (* 1924.)
- 2005. - Hju Džon Frederik Loson, 6. Baron Bernham, britanski novinar i političar (* 1931.)
- 2005 - Bob Macui, američki kongresmen (* 1941.)
[uredi] Praznici i dani sećanja
[uredi] Vidi još
[uredi] Reference
Srpska pravoslavna crkva slavi:
Sedmi dan i osma noć Božića u zapadnom hrišćanstvu.
