10. septembar
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
10. septembar (10.9.) je 253. dan u godini po gregorijanskom kalendaru (254. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 112 dana.
Sadržaj |
[uredi] Događaji
| septembar | ||||||
| P | U | S | Č | P | S | N |
| 1 | ||||||
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | ||||||
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: 10. septembar
- 1526. — Turski sultan Sulejman Veličanstveni je, posle pobede nad Mađarima na Mohačkom polju, zauzeo Budim, koji je postao sedište Budimskog pašaluka, provincije Osmanskog carstva u narednih 150 godina.
- 1721. — Švedska i Rusija su mirom u Nistadu u Finskoj okončale Veliki severni rat, započet 1700, u kojem je ruski car Petar Veliki potukao Šveđane i dobio izlaz na Baltičko more. Rusiji je pripala teritorija od Finskog do Riškog zaliva i gradovi Riga, Revel i Narva.
- 1906. — Izašao je prvi broj humorističko-satiričnog lista „Šabačka čivija“. List je izlazio do 1909.
- 1939. — Kanada je objavila rat Nemačkoj, čime je sukob u Evropi prerastao u svetski rat. Kanadske jedinice su se u Drugom svetskom ratu borile u sastavu britanske armije.
- 1942. — Britansko ratno vazduhoplovstvo je u Drugom svetskom ratu napalo Diseldorf sa 476 aviona, koji su izbacili 100.000 bombi na taj nemački grad.
- 1943. — Posle kapitulacije Italije u Drugom svetskom ratu, Nemci su okupirali Rim i stavili pod protektorat Vatikan.
- 1945. — Vidkun Kvisling šef marionetske norveške vlade (1942-45) proglašen je krivim za izdaju i osuđen na smrt zbog saradnje sa nacističkom Nemačkom u Drugom svetskom ratu.
- 1967. — Građani Gibraltara odbacili su na referendumu pripajanje Gibraltara Španiji i opredelili se da ostanu pod britanskom upravom.
- 1976. — U sudaru putničkih aviona „Trajdent“ britanske kompanije „Britiš ervejz“ i „DC-9“ jugoslovenske kompanije JAT severno od Zagreba, poginulo je svih 176 ljudi u oba aviona.
- 1981. — Slika „Gernika“ Pabla Pikasa vraćena je u Španiju. Naslikana 1937, posle nacističkog bombardovanja baskijskog mesta Gernika u Španskom građanskom ratu, „Gernika“ je od 1939. bila u Njujorku. Prema Pikasovom zavetu, slika nije mogla biti vraćena dok se u Španiji ponovo ne uspostavi demokratska država.
- 1989. — Mađarska je otvorila granicu prema Zapadu i dopustila odlazak oko 7.000 izbeglica iz Istočne Nemačke u Zapadnu Nemačku. Taj masovni egzodus doveo je do pada Berlinskog zida.
- 1994. — Papa Jovan Pavle II stigao je u Hrvatsku, u prvu posetu poglavara rimokatoličke crkve regionu bivše Jugoslavije. Papa se založio za mir na Balkanu.
- 1994. — Počeo šahovski turnir u Tilburgu, Holandija.
- 1995. — Tokom vazdušne operacije protiv Republike Srpske, NATO je, sa američkog broda „Normandija“ u Jadranskom moru, krstarećim raketama „tomahavk“ počeo da gađa protivvazdušne položaje u okolini Banja Luke.
- 2000. — U sukobima pristalica različitih političkih opcija tokom lokalnih izbora u Makedoniji ranjeno je nekoliko desetina ljudi. Napetost između etničkih Albanaca i Makedonaca eskalirala je u proleće 2001. u sukobe koji su zemlju doveli na ivicu građanskog rata.
- 2001. — Savet bezbednosti UN ukinuo je ambargo na prodaju oružja SR Jugoslaviji. Embargo je uveden 31. marta 1998. zbog, kako je obrazloženo, nasilja koji režim Slobodana Miloševića sprovodi na Kosovu.
- 2002. — Švajcarska je posle referenduma, postala članica Ujedinjene nacije.
[uredi] Rođenja
- 1934. — Dejan Čavić glumac, prevodilac, režiser
- 1839. — Čarls Sanders Pirs, američki filozof i logičar.
- 1855. — Robert Koldevej, nemački arheolog.
- 1890. — Franc Verfel, austrijski pisac.
- 1892. — Artur Kompton, američki fizičar. (†1962).
- 1927. — Ima Sumak, peruanska pevačica.
- 1959. — Branko Vidaković, srpski glumac.
- 1976. — Gustavo Kirten, brazilski teniser.
[uredi] Smrti
- 685. — - Konstantin IV, vizantijski car (*oko 650)
- 954. — - Luj IV Prekomorski, francuski kralj (*920)
- 1856. — Jevrem Obrenović bio je najmlađi brat Miloša Obrenovića, dugogodišnji obor-knez Šabačke nahije, mecena i jedan od najznamenitijih Šapčana.
- 1898. — Elizabeta, austrougarska carica, žena Franca Jozefa.
[uredi] Praznici i dani sećanja
- 1919. — U dvorcu Sen Žermen kod Pariza predstavnici Austrije, pobedničkih sila u Prvom svetskom ratu i država naslednica Austrougarske potpisali su mirovni ugovor kojim je formalno prestala da postoji austrougarska monarhija. Priznate su novonastale države među kojima i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca. Mirovnim ugovorom Austriji je zabranjeno da se ujedini sa Nemačkom, a na ime reparacija Saveznicima je predala svoju mornaricu.
- 1974. — Na osnovu sporazuma postignutog u Alžiru, Portugal je priznala nezavisnost Gvineje Bisao pod vođstvom predsednika Luisa Kabrala.
