12. septembar
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
12. septembar (12.9) je 255. dan u godini po gregorijanskom kalendaru (256. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 110 dana.
Sadržaj |
[uredi] Događaji
| septembar | ||||||
| P | U | S | Č | P | S | N |
| 1 | ||||||
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | ||||||
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: 12. septembar
- 1185 — U pobuni u vizantijskom Konstantinopolju svrgnut car Andronik I Komnin dok je se na presto popeo Isak II Anđeo čime je posle nešto više od veka vladavine svrgnuta i dinastija Komnina i zamenjena novom dinastijom Anđela.
- 1683 — Poljski kralj Jan III Sobjeski potukao tursku vojsku i razbio dvomesečnu drugu opsadu Beča, čime je sprečen prodor Turske u srednju Evropu.
- 1772 — Rusija osvojila persijsku oblast uz Kaspijsko more, uključujući grad Baku.
- 1801 — Ruski car Aleksandar I Pavlovič anektirao gruzijsku kraljevinu. Istočna gruzijska kraljevina, stvorena četiri decenije ranije, prihvatila ruski protektorat 1783. Rusija 1810. anektirala i zapadnu Gruziju, koja je do tada bila pod vlašću Otomanskog carstva.
- 1848 — Švajcarska usvojila nov Ustav kojim je postala federalna unija s jakom centralnom vlašću.
- 1878 — Egipatski obelisk poznat kao „Kleopatrina igla“, napravljen od mermera iz Asuana oko 1475. p. n. e., postavljen u Londonu.
- 1890 — Britanska Južnoafrička kompanija osnovala grad Solzberi koji je postao glavni grad Rodezije. Naziv dobio po imenu tadašnjeg britanskog premijera, lorda Solzberija.
- 1916 — Na Kajmakčalanu počela ofanziva srpske vojske protiv Bugara i Nemaca u Prvom svetskom ratu. Završena 3. oktobra 1916, kao prva pobeda srpske vojske posle povlačenja preko Albanije.
- 1919 — Italijanska armija sastavljena od dobrovoljaca pod komandom pesnika Gabrijela D'Anuncija zauzela Rijeku. Grad ostao pod italijanskom vlašću do kraja Drugog svetskog rata.
- 1928 — Počeo je šahovski turnir u Bad Kisingenu, Nemačka.
- 1940 — Tražeći izgubljenog psa, grupa tinejdžera otkrila pećinu Lasko, kod mesta Montinjak u Dordonji u Francuskoj, čuven arheološki lokalitet s crtežima iz paleolita.
- 1943 — Nemački komandosi u Drugom svetskom ratu, na osnovu naredbe Adolfa Hitlera, oteli bivšeg italijanskog diktatora Benita Musolinija, kog su nove italijanske vlasti stavile u zatvor.
- 1953 — Nikita Hruščov izabran za prvog sekretara Centralnog komiteta KP SSSR.
- 1968 — Albanija saopštila da napušta Varšavski pakt.
- 1970 — Palestinski otmičari u Jordanu digli u vazduh tri aviona oteta šest dana ranije, posle poletanja iz Njujorka ka Evropi. Prethodno oslobodili putnike u zamenu za palestinske zatvorenike, među kojima otmičara četvrtog aviona Lejlu Halid.
- 1974 — Vojnim pučem svrgnut sa vlasti etiopski car Hajle Selasije, koji je 1928. posle smrti Menelika II postao kralj, a 1930. car Etiopije.
- 1980 — U vojnom puču pod vođstvom generala Kenana Evrena u Turskoj oborena vlada Sulejmana Demirela.
- 1989 — U poljskom parlamentu prihvaćena vlada jednog od lidera pokreta „Solidarnost“ Tadeuša Mazovjeckog, čime je formalno okončana vladavina komunista u Poljskoj.
- 1994 — U Poljskoj održane prve zajedničke vojne vežbe snaga NATO i bivšeg Varšavskog pakta.
- 1999 — Indonezija prihvatila raspoređivanje mirovnih snaga UN u Istočnom Timoru.
- 2000 — U eksploziji automobila koji je uleteo u podzemnu garažu u zgradi Berze u Džakarti, 15 ljudi poginulo, a više desetina povređeno.
- 2001 — NATO se prvi put u svojoj 52 godine dugoj istoriji pozvao na član 5. Povelje NATO o zajedničkoj odbrani, čime je stvorena mogućnost kolektivnog vojnog odgovora na napade u SAD. U govoru naciji, predsednik SAD Džordž Buš rekao da su SAD napadnuta i da će iskoristiti sva svoja odbrambena sredstva kako bi terorizam bio pobeđen.
- Balijski tigar je posle prekomernog lova izumro. 12. septembra 1937. je i zvanično proglašen izumrlim.
[uredi] Rođenja
- 1494 — Fransoa I, francuski kralj.
- 1583 — Đirolamo Freskobaldi, italijanski orguljaš i kompozitor.
- 1876 — Milan Grol, srpski političar, pozorišni i književni kritičar.
- 1902 — Žuselino Kubiček je bio brazilski političar, predsednik Brazila od 1956 do 1961. godine
- 1913 — Džesi Ovens, američki atletičar.
- 1931 — Ijan Holm, engleski glumac.
- 1962 — Dino Merlin, jugoslovesnki i bosanski muzičar i tekstopisac.
- 1982 — Vanja Udovičić, srpski vaterpolista
- 1986 — Emi Rosum, američka glumica i pevačica.
[uredi] Smrti
- 1185 — Andronik I Komnin, vizantijski car (*oko 1120.)
- 1733 — Fransoa Kupren, francuski kompozitor i orguljaš.
- 1819 — Gebhard fon Bliher, pruski feldmaršal.
- 1980 — Dušan Matić pesnik, mislilac, prevodilac, romansijer, esejista i prozaista, jedan od pokretača nadrealizma u srpskoj književnosti
- 1994 — Tom Juel, američki glumac. (* 1909.)
- 1998 — Azem Hajdari, albanski političar.
- 2004 — Mihailo Ćupović Ćupo, zlatiborski pesnik.
[uredi] Praznici i dani sećanja
- 490. p. n. e. — Na istočnoj obali Atike kod Maratona Atinjani pobedili desetostruko brojniju vojsku persijskog cara Darija. U bici poginula 192 grčka vojnika, a Persijanaci imali oko 6.000 mrtvih. Vest o pobedi u Atinu doneo glasnik Filipid, pretrčavši 40 kilometara, posle čega je umro od premora. Po tom događaju nazvana najduža trka u atletici.
