Prebilovci
| Prebilovci | |
 |
|
| Administrativni podaci | |
| Država |  Bosna i Hercegovina |
| Entitet |  Federacija BiH |
| Kanton | Hercegovačko-neretvanski kanton |
| Opština | Opština Čapljina |
| Geografski podaci | |
| Geografske koordinate |
43° 06′ 36" SGŠ 17° 41′ 60" IGD |
| Vremenska zona | centralnoevropska: UTC+1 |
| Stanovništvo (1991) | |
| broj stanovnika | 174 |
| Ostali podaci | |
| Pozivni broj | 036 |
  Prebilovci
Prebilovci na mapi Bosne i Hercegovine |
|
Koordinate: 43° 06′ 36" SGŠ, 17° 41′ 60" IGD
Prebilovci su naselje u Opštini Čapljina u južnoj Hercegovini, na lijevoj obali rijeke Bregave, tri kilometra od Čapljine i tridesetak kilometara južno od Mostara.
Sadržaj |
[uredi] Istorija
Malo je naselja u Bosni i Hercegovini koja imaju taku bornu istoriju kao Prebilovci u Hercegovini. Naselja ruralnog tipa, kao što su Prebilovci, malo je i u svijetu a da su tako stradali. Samo je veća tragedija sela Ladice u Češkoj. U Drugom svjetskom ratu od preko 1000 stanovnika rat je preživjelo samo 172 čeljadi. U građanskom ratu u BiH 1992. godine stanovništvo iz Prebilovaca je protjerano a selo zapaljeno. Hram posvećen Saboru srpskih svetitelja i prebilovačkih velikomučenika u čijoj su kripti bili sahranjeni posmrtni ostaci žrtava iz Drugog svjetskog rata je miniran. Drugog dana po Vaskrsu (2010.) Svetom arhijerejskom liturgijom koju je služio episkop Zahumsko-hercegovački i primorski G. Grigorije označen je početak obnove hrama na mjestu srušenog.
[uredi] Srednji vijek
U selu se nalazi srednjevjekovno groblje u današnjem pravoslavnom groblju. Na jednom od stećaka se nalazi lijepo izrađen grb na štitu sa mačem. Na štitu su četiri rozete sa unutra urezanim krstićima. Na jednom drugom stećku je izrađen srcoliki štit sa mačem. Taj grob je pripadao, vjerovatno, Pribiloviću ili Pribilu za koje istoričari vezuju nastanak i ime sela. Naime. ime sela Prebilovci (rjeđe je danas u upotrebi i ime Pribilovci) nastalo je u Srednjem vijeku, po staroj srpskoj porodici Pribilović Ova porodica pominje se u istorijskim izvorima, u Povelji bosanskog bana Stefana od 18. septembra 1332. godine, gdje se govori o uređenju međusobnih odnosa sa Dubrovnikom. Pominju se ovi Humljani kao svjedoci na povelji; veliki vojvoda Vladislav Galešić, Radoslav Hlapenović, Milten Draživojević, župani Vukac i Ivan Pribilović po kojima je selo dobilo ime Prebilovci. Stefan Pribilović se 1378. godine spominje kao vojvoda Humske zemlje; od njega je ban Dalmacije tražio da pošalje vojnu pomoć Stonu[1]. Pretpostavlja se da bi ime Prebilovci moglo nastati u XIV vijeku.
Poslije Pribilovića u selu Prebilovcima kao najstarija porodica pominju se Dragićevići. Dragićevići, se pominju u istorijskim izvorima u XIV vijeku [2]. Pominju se u Dečanskoj hrisovulji 1335. godine. Živjeli su na prostoru sela Ljubomira i Popova polja kod Trebinja odakle se pokreću ka Prebilovcima. U periodu od 1419. do 1454. godine pominje se kao svjedok na poveljama knez Đurađ Dragićević. Turska osvajanja u Hercegovini 1481. godine zatekla su Dragićeviće u Prebilovcima.
[uredi] Drugi svjetski rat
U Drugom svjetskom ratu selo je izraslo u simbol stradanja srpskog naroda u takozvanoj Pavelićevoj NDH. Bacanjem žive djece i njihovih majki u jamu Golubinku kod Šurmanaca ubijeno je oko 600 stanovnika ovog sela.[3] Dogodilo se to 6. avgusta 1941. godine. U istom mjesecu na više od 40 mjesta ubijeno je još više od 200 ljudi iz ovog sela koje je pred Drugi svjetski rat imalo oko hiljadu stanovnika. U Prebilovcima su, tada, potpuno uništene 52 porodice a 36 ognjišta je ugašeno. Stradanje su preživjela samo 172 stanovnika Prebilovaca. Svi koji su preživjeli ustaške pokolje u ljeto 1941. godine vratili su se krajem avgusta u svoje selo. Počeli su odmah kupovati i na druge načine pribavljati oružje. Već u septembru većinom su imali puške i po koju bombu. Poslije nekoliko sastanaka dogovoreno je da se u selu formira partizanska četa. Četa u koju su ušli svi borci formirana je 15. oktobra 1941. Ona je u početku pripadala Stolačkom, a poslije Sitničkom partizanskom bataljonu, ali je bila duboko u okupiranoj teritoriji, 30 kilometara daleko od najbliže partizanske jedinice. Pa iako pod vrlo teškim uslovima četa je održavala stalnu vezu sa najbližim jedinicama i Operativnom štabom za Hercegovinu. Pored Prebilovčana, u četi se nalazio izvjestan broj boraca iz susjednih sela, koji su se poslije ustaških pokolja tu sklonili. Odmah poslije formiranja čete ustaše su formirale žandarmerisku stanicu u Loznici i danonoćno održavale stražu prema Prebilovcima.[4]
[uredi] Stanovništvo
| Prebilovci[5] | ||||||
| godina popisa | 1991. | 1981. | 1971. | 1961. | ||
| Srbi | 172 | 217 | 269 | 337 | ||
| Jugosloveni | 6 | |||||
| Hrvati | 1 | 1 | 1 | |||
| Muslimani | 1 | |||||
| ostali i nepoznato | 1 | |||||
| ukupno | 174 | 225 | 269 | 338 | ||
| Demografija | ||
|---|---|---|
| Godina | Stanovnika | |
| [6] | ||
| 1961. | 338 | |
| 1971. | 269 | |
| 1981. | 225 | |
| 1991. | 174 | |
[uredi] Reference
- ^ Gelcich, Mon. Rag., Libri Ref. IV, 172
- ^ Postanje naselja i porijeklo prezimena u Prebilovcima, prof. Nikola Laketa
- ^ Radio televizija Republike Srpske: Prebilovci: Mjesto opomene, uspomene i stradanja, 06.08.2011. ((sr))
- ^ ”Hercegovina u NOB”, Vojnoizdavački zavod JNA „Vojno delo“ Beograd 1961.
- ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.
- ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.
