Tavla

Iz projekta Википедија

Tabla za igranje Tavle

Tavla, ili bekgemon, je igra koja pripada igrama na tabli i u kojoj učestvuju dva igrača. Svaki od igrača ima po petnaest žetona koje se pomeraju preko dvadeset i četiri polja (trouglastog oblika) nakon bacanja kockice. Cilj ove igre je biti prvi čije će se žetone ukloniti sa table.

[uredi] Istorija

Igra Senat iz drevnog Egipta veoma podseća na igru bekgemon, u kojoj se potezi povlače zavisno od kockica koje se dobiju. Izgleda ipak verovatnije da je kraljevska igra Ura, koja se igrala u drevnoj Mesopotamiji, pravi predak savremenih igara na tabli. Iskopavanja u Spaljenom gradu u Iranu su otkrila da je tamo postojala slična igra oko 3.000 godina p.n.e. Pronađene su dve kockice i 60 žetona, i veruje se da je ovaj set 100 ili 200 godina stariji od seta pronađen u Uru.

Drevni Rimljani su igrali puno igara veoma sličnih bekgemonu. Za Igru dvanaest linija (lat. Ludus duodecim scriptorum) se koristila tabla sa tri reda od po 12 polja a žetoni su se premeštali kroz sva tri reda, prema broju dobijenog kockicama. Opstao je i kratak tekst koji govori o tome o ovoj igri. Tabula (Tabula), što znači "tabla", je igra koja se pominje u epigramu vizantijskog cara Zenoa (vladao 476–481). Slična je savremenom bekgemonu u tome što je cilj igre da se što pre svi svoji žetoni uklone sa table. Igrači su bacali po tri kockice i pomerali žetone u smeru suprotnom od table sa 24 polja.

Žuks di table (fr. jeux de tables), prethodnik savremenog bekgemona, prvi put se pojavio u Francuskoj u 11. veku, i ubrzo postao omiljena kockarska igra. 1254. godine, Luj Deveti je izdao dekret koji zabranjuje sudskim zvaničnicima da igraju ovu igru. Igre na tabli su se igrale u Nemačkoj u 12. veku, a tokom 13. veka je došla i na Island. Manuskript Alfonsa Desetog Libro de los juegos, napisan 1283. godine, opisuje pravila za veliki broj igara koje su se igrale sa kockicama i na tabli, kao prilog obimnoj raspravi o šahu. Tokom 17. veka, igra je dospela i u Švedsku. Drvena tabla i žetoni su pronađeni u olupini jednog broda, među stvarima brodskih oficira. Bekgemon se često pojavljuje na slikama iz tog perioda, uglavnom na delima holandskih i nemačkih slikara (Van Ostad, Jan Stin, Boš i drugi). Jedno od sačuvanih dela je i delo Karavađa, "Cardsharps", na kom se pojavljuje tabla za bekgemon, u donjem levom uglu.

U 16. veku, Elizabetanski zakoni i crkvene regulative, zabranili su igranje ove igre. Ipak, u 18. veku, ova igra je bila vrlo popularna među engleskim klerom. Edmund Hojl je 1743. objavio svoj tekst Kratak tekst o igri Bekgemon (engl. A Short Treatise on the Game of Back-Gammon), koji opisuje pravila igre i strategiju za njeno igranje, i bio je povezan zajedno sa sličnim tekstom o igri Vist.

[uredi] Pravila

Cilj bekgemona je da igrač premesti svoje žetone, preko žetona svog protivnika, na drugi kraj table, i ukloni ih sa table pre nego što to protivnik uradi. Na početku su žetoni raspoređeni svuda po tabli i protivnikovi žetoni ih mogu blokirati ili ukloniti sa table. Kako se igra brzo završava, obično se igra na partije.

[uredi] Postavka

Na obe strane table ima po 12 polja, prikazanih kao izduženi trouglovi. Polja sa obe strane se smatraju povezanima tako da stvaraju kontinuiranu traku u obliku konjske potkovice, sa brojevima od 1 do 24. Igrači počinju sa po 2 žetona na svom 24. polju, 3 na 8. polju, i po pet na 6. i 13. polju. Igrači pomeraju svoje žetone u suprotnim pravcima, svaki od svog 24. polja ka prvom.

1. i 6. polje se zovu unutrašnja tabla, a 7. i 12. polje spoljašnjom tablom.

[uredi] Kretanje

Da bi igra počela, svaki od igrača baci po jednu kockicu, i igrač koji dobije veći broj kreće prvi, pomerajući žetone za broj koji je dobio. Zatim drugi igrač baca dve kockice i pomera svoje žetone za broj koji je dobio, i igrači nadalje naizmenično bacaju kockice i pomeraju žetone.

Kada baci kockice, igrač žetone može da pomeri za broj polja koji je dobio na kockicama, upravo za onaj broj koji je dobio na svakoj od kockica. Dakle, ako je igrač dobio 6 i 3, on može pomeriti jedan žeton za 6 polja i drugi za 3, ili sa jednim žetonom ići 6 pa 3 tj. 3 pa 6.

Tokom kretanja, žeton može da se stavi na bilo koje polje koje je slobodno ili na kom se već nalaze žeton ili žetoni istog igrača. Može se, takođe, staviti i na polje na kome se nalazi samo jedan žeton protivničkog igrača (to se zove blot). U tom slučaju se blot sklanja sa tog mesta i vraća na sredinu table.