Adamantan
| Adamantan | |
|---|---|
 |
 |
 |
|
| IUPAC ime |
|
| Drugi nazivi | Triciklo[3.3.1.13,7]dekan |
| Identifikacija | |
| CAS registarski broj | 281-23-2  |
| PubHem | 9238 |
| HemPauk | 8883 |
| ChEBI | 40519 |
| SMILES |
|
| InChI |
|
| Svojstva | |
| Molekulska formula | C10H16 |
| Molarna masa | 136.23 g mol−1 |
| Agregatno stanje | beli do mrkog praha |
| Gustina | 1,08 g/cm3 (20 °C),[2] čvrst |
| Tačka topljenja |
270 °C (543 K) |
| Tačka ključanja |
Sublimira |
| Rastvorljivost u vodi | Slabo je rastvoran |
| Rastvorljivost u drugi rastvarači | Rastvoran u ugljovodonicima |
| Indeks refrakcije (nD) | 1,568[3] |
| Struktura | |
| Kristalna rešetka/struktura | kubna, prostorna grupa Fm3m |
| Geometrija molekula | 4 |
| Dipolni moment | 0 D |
| Opasnost | |
| Opasnost u toku rada | Zapaliv |
| S-oznake | 24/25/28/37/45 |
| Srodna jedinjenja | |
| Srodne materije: | Memantin Rimantadin Amantadin |
|
Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala |
|
| Infobox references | |
Adamantan je bezbojno, kristalno hemijsko jedinjenje sa kamforu sličnim mirisom. Njegova hemijska formula je C10H16. On je cikloalkan, a isto tako najjednostavniji dijamondoid. Molekuli adamantana se sastoje od tri cikloheksanska prstena u konformaciji „stolice“. On je jedinstven po tome što je krut i nepodložan stresu. Adamantan je najstabilniji među izomerima sa formulom C10H16, što obuhvata i donekle slične tvistane. Prostorni aranžman atoma ugljenika je isti kod adamantana i kristala dijamanta. Ime ovog jedinjenja je motivisano tom činjenicom. U grč. adamantinos znači srodan sa čelikom ili dijamantaom.[4]
Otkriće adamantana u nafti 1933 je pokrenulo novo polje hemije usmereno na studiranje sinteze i osobina poliedralnih organskih jedinjenja. Derivati adamantana su našli praktičnu primenu u lekovima, polimernim materijalima i termalno stabilnim lubrikantima.
Reference [уреди]
- ^ According to page 41 of A 2004 IUPAC guide, adamantane is the "preferred IUPAC name."
- ^ Windsor C G, Saunderson D H, Sherwood J N, Taylor D, Pawley G S (1978). „Lattice dynamics of adamantane in the disordered phase“. Journal of Physics C: Solid State Physics 11 (9): 1741. DOI:10.1088/0022-3719/11/9/013.
- ^ Bagrii, E.I. (1989) (на Russian). Adamantanes: synthesis, properties, applications. Nauka. стр. 5–57. ISBN 5-02-001382-x.
- ^ Alexander Senning. Elsevier's Dictionary of Chemoetymology. Elsevier, 2006, p. 6 ISBN 0444522395.
