Hvar (ostrvo)
Из Википедије, слободне енциклопедије
 |
Овом чланку или једном његовом делу је потребно прерађивање.
То подразумева уклапање потпунијег и тачнијег садржаја, уклањање сувишног и неодговарајућег текста, додавање референци и слична уређивања, како би се добио квалитетан и енциклопедијски чланак. |
Hvar je ostrvo u Jadranskom moru, koje pripada Republici Hrvatskoj.
Садржај |
[уреди] Geografski položaj
Nalazi se u Splitsko-dalmatinskoj županiji, u skupu ostrva ove županije. Gledano po neposrednom susedstvu, severno od njega se nalazi ostrvo Brač, a južno od njega se nalaze Šćedro (od kojeg ga deli Šćedorski kanal), Vis (više prema jugozapadu), Paklinska ostrva, Korčula i poluostrvo Pelješac.
[уреди] Ime
Današnje ime ostrva je grčkog porekla (od grč. Pharos – svetionik). Iz tog su naziva Rimljani oblikovali ime Pharia. Dalmatinski Romani pretvorili su ga u Fara, a u ranom Srednjem veku doseljeni Sloveni suglasnik f zamenjuju grupom suglasnika hv, te menjaju naziv u Hvar.
[уреди] Istorija
Ostrvo je naseljeno još u praistorijsko doba, još pre 6000 godina. Iz tog razdoblja na ostrvu postoje nalazi bujne Hvarske kulture (3500.--2500. pne.), poznate po bojenoj keramici.
Poznati su nalazi iz Markove i Grapčeve špilje, u kojoj je pronađen najstariji prikaz broda u Evropi na komadu keramičke vaze, te lokalitet Purkin kuk sa megalitima.
Kasnije, ostrvo naseljavaju Iliri.
Hvar je bio mesto starogrčke kolonizacije u IV veku pne. Na njemu je u to doba, 385. pne. osnovan Faros, na mestu današnjeg Starog Grada. Rečeni Faros je bio polis. Od ostalih starogrčkih naseobina, vredi spomenuti Dimos, na mestu današnjeg Hvara.
Padom Sirakuze, bitne zaštitnice ovog ostrva, dolazi kraj vlasti starih Grka. Ostrvo pada pod vlast starog Rima 219. pne, a Faros dobija ime Pharia.
Nakon pada starorimske vlasti, dolazi pod vlast Vizantije. U tom razdoblju postoji praznina, jedno nerasvetljeno razdoblje, sve do doseljivanja Slovena. Prvi stanovnici toga područja nakon dolaska Slovena su prema Konstantinu Porfirogenitu nekršteni Srbi koji su osnovali Neretljansku oblast zvanu i Paganija.
Srbi su tim područjem vladali tri veka kao Neretvljanskom kneževinom.
U XI veku postaje delom srednjovekovne hrvatske kraljevine Petra Krešimira IV.
Posle se u vlasti smenjuju Mletačka Republika, Vizantija, Ugarska kraljevina.
1331. se komuna konačno stavlja pod mletačku zaštitu od omiških gusara. 1420. godine ga Mlečani u potpunosti nadziru. Mletačka vlast je bila sve do pada Mletaka, 1797. godine. U tom razdoblju je grad Hvar bio glavna mletačka luka na istočnoj jadranskoj obali. Ostrvo Hvar je bilo delom iste upravne jedinice, kao i ostrvo Vis, Hvarsko-viške komune. Trag te podele je današnja bračko-hvarsko-viška biskupija.
Nakon 1797., dolazi pod vlast Habzburške Monarhije. 1806. dolazi pod Napoleonovu Francusku, Habzburšku Monarhiju odnosno reorganizovanjem iste, pod austrijski deo Austro-Ugarske. Tada dolazi "malo zlatno razdoblje" za ovo ostrvo : uređene su sve ostrvske luke, napravljen je katastar, događa se mala industrijalizacija, a uzlazni krug na poljoprivrednom tržištu (vinova loza, buhač, lavanda) jača srednji sloj stanovništva, a zaostajanje nižih slojeva se ublažilo. Do pojave parobroda, ostrvo je imalo svoju trgovačku mornaricu.
U gradu Hvaru su tada otvorili konzulate Grčka, Parma, Papska država i Napuljsko Kraljevstvo.
1858. je otvorena prva meteorološka stanica na prostoru današnje Hrvatske.
1868. je osnovano prvo turističko društvo ("Higijeničko društvo").
Posle raspada Austro-Ugarske, Kraljevina Italija zaposeda ostrvo iste 1918. godine, i ostaje na njemu sve do 1921., kada konačno postaje deo Kraljevine SHS/Kraljevine Jugoslavije.
1941., padom Kraljevine, ulazi u sastav Nezavisne Države Hrvatske, gde je bilo delom velike župe Cetina.
Padom vlasti NDH, deo je NR Hrvatske/SR Hrvatske. Ostrvo je bilo jedna upravna jedinica, opština Hvar sa sedištem u gradu Hvaru.
Kasnije, osamostaljenje Hrvatske, u današnjoj Republici Hrvatskoj, Hvar se deli na četiri opštine: Grad Hvar, Stari Grad, Jelsa i Sućuraj.
Početkom rata u Hrvatskoj, ostrvsko stanovništvo i gospodarstvo je trpelo posledice pomorske blokade Hrvatske 1991., koju je uspostavila JRM, da bi sprečila šverc oružja.
[уреди] Klima
Klima je sredozemna. Zapadni deo ostrva je izrazito sušniji, čak je među krajevima sa najmanje padavina u Hrvatskoj.
[уреди] Stanovništvo
Apsolutno većinsko stanovništvo ovog ostrva su Hrvati.
Najveća naselja na ostrvu su Hvar, Stari Grad, Jelsa i Sućuraj, koji su ujedino i četiri ostrvske opštine koje pokrivaju područje ovog ostrva.
Ostala naselja na Hvaru su:
Naseljena:
