Kolumbov dan

Из Википедије, слободне енциклопедије

Mnoge američke države slave godišnjicu Kolumbovog otkrića Amerike kao zvanični državni praznik. Otkriće se desilo 12. oktobra 1492., te se ponekad nezvanično slavilo od kasnog 18. vijeka, a zvanično se u nekim državama počinje da slavi u ranom 20. vijeku. Godine 1992. Ujedinjene nacije su imale namjeru da proslave 500. godišnjicu otkrića Amerike, ali se od toga odustalo radi zahtjeva domorodaca koji tvrde da je Kolumbovo otkriće početak genocida ogromnih razmjera koji je počinjen nad njima. Otkriće Amerike se slavi u SAD-u pod imenom Kolumbov dan (Columbus Day), širom Latinske Amerike pod imenom Dan rase (Día de la Raza), u Bahamima pod imenom Dan otkrića (Discovery Day), u Španiji kao Dan španstva (Día de la Hispanidad) i Nacionalno slavlje (Fiesta Nacional), u Argentini kao Dan poštovanja kulturalne raznolikosti (Día del Respeto a la Diversidad Cultural) i kao Dan Amerike ili Panamerički dan u Belizeu (Day of the Americas/Pan-American Day)[1][2] i Urugvaju (Día de las Américas).

Sjedinjene Američke Države[уреди]

Kolumbov dan je postao zvanični praznik u Koloradu 1906, a na čitavoj teritoriji SAD-a 1934, godine.[3] Međutim, tradicija proslavljanja godišnjice otkrića Amerike postojala je još u kolonijalnom periodu. Godine 1792. Njujork i ostali američki gradovi upriličili su proslavu povodom 300. godišnjice. Povodom 400. godišnjice 1892. predsjednik Bendžamin Harison pozvao je ljude da slave. Tokom 400. godišnjice nastavnici, propovjednici, pjesnici i političari organizovali su mnoge ceremonije izražavajući tako svoj patriotizam. Slavilo se državljanstvo, podrška ratovanju iz patriotskih pobuda, podrška čuvanju granica, važnost odanosti naciji i društveni napredak.[4][5][6]

Katolička imigracija se sredinom 19. vijeka borila protiv diskriminacije katoličkih imigranata. Tako su se irski imigranti prozvali Kolumbovim vitezovima želeći da se obrati pažnja na to da su katolici otkrili Ameriku. Mnogi imigranti iz Italije posmatrali su slavljenje Kolumbovog dana kao slavljenje svog naslijeđa. Od 1971. godišnjica otkrića Amerike i stvaranja američke mornarice (13. oktobra 1775.) slave se drugog ponedjeljka u oktobru. Banke, poštanska služba, većina škola i velikih saveznih agencija ne radi na Kolumbov dan.

Proslavljanje je drugačije u različitim saveznim državama. Negdje je popraćeno velikim povorkama. San Francisco ima najdugotrajniju kontinuisanu tradiciju. Paradu povodom Kolumbova dana organizuje zajednica Amerikanaca italijanskog porijekla još od 1869., a osnovao ju je Nikola Larko.[7] Njujork organizuje najraskošniju proslavu.[8][9][10] Kolumbov dan slavi se i u Portoriku, a na Američkim Djevičanskim Ostrvima se Kolumbov dan slavi uporedo sa Danom portorikanskog prijateljstva. U Virdžiniji se uporedo sa Kolumbovim danom slavi i Dan jorktaunske pobjede, u spomen na opsadu Jorktauna u Američkom ratu za nezavisnost 1781. godine.[11] Havaji, Aljaska[12] i Južna Dakota ne slave Kolumbov dan. Havaji istovremeno slave Dan istraživača u spomen na polinežansko otkriće Havaja.[13] Preimenovanje nezvaničnog praznika nije zadovoljilo demonstrante protiv proslavljanja otkrića. Južna Dakota slavi umjesto Kolumbovog dana Domorodački dan (Native American Day).[14] U Ajovi i Nevadi Kolumbov dan nije zvanični praznik. Jedan od razloga je što je nedugo zatim Dan Nevade. Kalifornija i Teksas su ukinuli plaćeni odmor državnim činovnicima povodom Kolumbova dana.[15][16][17] Grad Berkli (Kalifornija) preimenovao je 1992. Kolumbov dan u Domorodački dan (Indigenous People's Day).[18] Isto su učinili i Sebastopol (Kalifornija) i Okrug Dejn (Viskonsin).[19] Neke domorodačke grupe umjesto Kolumbova dana slave Domorodački dan ili dan svoga plemena. Navaho su zamijenili Kolumbov dan Danom suvereniteta Navaho naroda 4. aprila.

Latinska Amerika[уреди]

U mnogim latinoameričkim državama godišnjica Kolumbova otkrića slavi se kao Dan rase (Día de la Raza), u spomen na prvi kontakt Evropljana i američkih domorodaca. Počeo se slaviti u Argentini 1917. godine, u Venezueli i Kolumbiji 1921, u Čileu 1922. i u Meksiku 1928. Godišnjica je pod ovim imenom slavljena i u Španiji do godine 1957. U Venezueli je 2002. Dan rase preimenovan u Dan domorodačkog otpora (Día de la Resistencia Indígena). Hispanoamerikanci, državljani SAD-a, također običavaju da slave Dan rase. Godine 1994. u Kostarici je Dan rase preimenovan u Dan kultura (Día de las Culturas) kako bi se dalo do znanja da je stapanje domorodačkih, evropskih, afričkih i azijskih kultura doprinijelo stvaranju kostaričke i latinoameričke kulture.

Od 1921. do 2002. Venezuela je poput ostalih latinoameričkih država slavila Dan rase koji je ustanovio predsjednik Huan Visente Gomez. Godine 2002. pod predsjednikom Ugom Čavezom praznik je preimenovan u Dan domorodačkog otpora u spomen na opiranje domorodaca nasilju europskih novajlija. Ugo Čavez, predsjednik Venezuele, pozvao je 2003. stanovnike Latinske Amerike da ne slave Kolumbov dan s obzirom da je otkrićem Amerike 1492. počeo genocid stranih, europskih, osvajača, koji su se ponašali gore od Hitlera. „Kolumbo je bio na čelu najvećeg osvajanja i genocida u istoriji čovječanstva“, izjavio je predsjednik Čavez u Karakasu na sastanku predstavnika domorodaca iz svih dijelova zemlje. „Mi, građani Venezuele i Latinske Amerike nemamo razloga da slavimo Kolumba“, utvrdio je Čavez te ocijenio da su španski, portugalski i drugi osvajači svakih deset minuta masakrirali jednog domoroca. Za španske osvajače, kao što su Ernan Kortes i Francisko Pizaro, rekao je da su gori od Hitlera.[20] 12. oktobra 2004. provladini aktivisti prevrnuli su Kolumbov kip u Karakasu i išarali ga grafitima. Na pročaveškom vebsajtu Aporrea napisano je: „Baš kao i kip Sadama u Bagdadu, tako je pao i kip Kolumba tiranina 12. oktobra 2004. u Karakasu.“ Poznato rušenje kipa Sadama Huseina u Bagdadu desilo se prethodne godine.[21]

Španija[уреди]

Od 1987. u Španiji se godišnjica Kolumbova otkrića slavi kao Nacionalno slavlje (Fiesta Nacional) ili Nacionalni dan. Prije toga slavilo se Dan španstva (Día de la Hispanidad), u spomen na osnivanje internacionalne hispanske zajednice. Kraljevskim dekretom 1981. godine Dan španstva proglašen je nacionalnim praznikom. Od 2000, 12. oktobar je ujedno i Dan oružanih snaga, te se proslavlja vojnom paradom u Madridu. Godišnjica Kolumbova otkrića u Španiji se sa entuzijazmom slavi paradama, marševima i sličnim događanjima.

Reference[уреди]

  1. ^ Public and Bank Holidays
  2. ^ San Pedro to celebrate Belize’s rich culture on Pan-American Day, objavljeno 7. oktobra 2013., pristupljeno 19. decembra 2013.
  3. ^ "Columbus Day", objavljeno 19. oktobra 2012, pristupljeno 19. decembra 2013.
  4. ^ Kubal, Timothy. 2008. Cultural Movements and Collective Memory: Christopher Columbus and the Rewriting of the National Origin Myth. New York: Palgrave Macmillan.
  5. ^ theamericanscholar.org "What Columbus Day Really Means"
  6. ^ www.theatlantic.com "How Columbus Day Fell Victim to Its Own Success", objavljeno 8. oktobra 2012., pristupljeno 19. decembra 2013.
  7. ^ "History"
  8. ^ www.columbuscitizensfd.org
  9. ^ "The Annual Columbus Daz Parade", objavljeno 7. oktobra 2010., pristupljeno 19. decembra 2013.
  10. ^ "Performers, Bands, and Red, White and Green on Fifth Avenue in NYC Columbus Day Parade", objavljeno 10. oktobra 2010., pristupljeno 19. decembra 2013.
  11. ^ Legal holidays.
  12. ^ Holidays, Agency Office Hours, and Official Language
  13. ^ Discoverers' Day
  14. ^ Native Americans' Day
  15. ^ California Government Code Section 6700
  16. ^ "Is Columbus Day Sailing Off the Calendar?", objavljeno 10. oktobra 2009., pristupljeno 19. decembra 2013.
  17. ^ "Schwarzenegger's dropping two state holidays is legal, California judge rules", objavljeno 4. februara 2010., pristupljeno 19. decembra 2013.
  18. ^ "Native Americans say Berkeley is no place for their ancestors", objavljeno 13. januara 2008., pristupljeno 19. decembra 2013.
  19. ^ "UW group offers alternative to Columbus", objavljeno 9. oktobra 2007., pristupljeno 19. decembra 2013.
  20. ^ www.nacional.hr, "Chavez: Kolumbo započeo genocid", objavljeno 13. oktobra 2003., pristupljeno 19. decembra 2013.
  21. ^ "Columbus Statue Toppled in Venezuela on Day of Indigenous Resistance", objavljeno 13. oktobra 2004., pristupljeno 19. decembra 2013.