Natrijum karbonat
| Natrijum karbonat | |
|---|---|
 |
|
 |
|
 |
|
| Drugi nazivi | Soda pepeo Soda za pranje Soda cristali |
| Identifikacija | |
| CAS registarski broj | 497-19-8  , 5968-11-6 (monohidrat) 6132-02-1 (dekahidrate) |
| PubHem | 10340 |
| HemPauk | 9916 |
| EINECS broj | |
| RTECS | VZ4050000 |
| Svojstva | |
| Molekulska formula | Na2CO3 |
| Molarna masa | 105.9884 g/mol (anhidrat) 124.00 g/mol (monohidrat) 286.14 g/mol (dekahidrat) |
| Agregatno stanje | beli prah, higroskopan |
| Miris | bez mirisa |
| Gustina | 2.54 g/cm3 (anhidrat) 2.25 g/cm3 (monohidrat) 1.46 g/cm3 (dekahidrat) |
| Tačka topljenja |
851 °C (anhidrat) |
| Tačka ključanja |
1600 °C (anhidrat) |
| Rastvorljivost u vodi | 22 g/100 ml (20 °C) 7 g/100 g (0 °C) 21.6 g/100 g (20 °C) 45 g/100 g (100 °C)[1] |
| Rastvorljivost | nerastvoran u alkoholu, etanolu |
| Baznost (pKb) | 3.67 |
| Indeks refrakcije (nD) | 1.495 (anhidrat) 1.420 (monohidrat) |
| Struktura | |
| Geometrija molekula | trigonalna bipiramidalna |
| Opasnost | |
| Podaci o bezbednosti prilikom rukovanja (MSDS) | Safety Data Sheet External MSDS |
| ЕU-klasifikacija | Iritant (Xi) |
| EU-indeks | 011-005-00-2 |
| NFPA 704 |
 0
1
1
|
| R-oznake | R36 |
| S-oznake | (S2), S22, S26 |
| Tačka paljenja | ne-zapaljiv |
| Srodna jedinjenja | |
| Drugi anjoni | Natrijum bikarbonat |
| Drugi katjoni | Litijum karbonat Kalijum karbonat Rubidijum karbonat Cezijum karbonat |
| Srodna jedinjenja | Amonijum karbonat Natron Natrijum perkarbonat |
|
Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala |
|
| Infobox references | |
Natrijum karbonat (Na2CO3), često pogrešno nazvan soda, je so natrijuma i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim proizvodima nosi oznaku E500.
Садржај |
Modifikacije [уреди]
Natrijum karbonat je polimorfna supstanca, koja kristalizira u različitim kristalnim sistemima, u zavisnosti od pritiska i temperature. Može biti bezvodna ili sadržavati kristalnu vodu (hidrat).
- Bezvodni natrijum karbonat: Poznat i kao mineral natrit ili kao kalcinisana soda. To je beli prah koji se topi na 853 °C i ima gustoću od 2,51 g/cm3. Stvara se na temperaturama višim od 107 °C.
- Monohidrat, Na2CO3•H2O: Poznat i kao mineral termonatrit, stvara se na temperaturama višim od 35,4 °C iz heptahidrata.
- Dihidrat, Na2Ca(CO3)2•2H2O: poznat i kao mineral pirsonit
- Pentahidrat, Na2Ca(CO3)2•5H2O: mineral Gailusit ili natrokalcit.
- Heptahidrat, Na2Ca(CO3)2•7H2O: Stvara se na temperaturama iznad 32,5°C iz dekahidrata.
- Dekahidrat, Na2Ca(CO3)2•10H2O: poznat i kao mineral soda ili kristalna soda, kristalizira se na temperaturama ispod 32,5 °C iz zasičenog rastvora natrijum karbonata.
Osobine [уреди]
Kao so slabe ugljične kiseline reagira sa jakim kiselinama koje iz njega istiskuju ugljen-dioksid. U vodi se rastvara oslobađajući toplotu te uslijed hidrolize daje bazičan rastvor.
Nalazišta [уреди]
Veća nalazišta natrijum karbonata se nalaze u Egiptu (jezero Natron), istočnoj Africi (mnoga isušena jezera i vodotoci), Kaliforniji, Meksiku i južnoj Sahari.
Upotreba [уреди]
Natrijum karbonat se koristi još od antičkog doba. U starom Egiptu se koristio za mumificiranje, kao i za proizvodnju keramike, stakla te kao sredstvo za čišćenje. Danas se koristi u razne industrijske svrhe, te se smatra jednim od važnih hemijskih proizvoda. U svetu se godišnje proizvede oko 39 miliona tona sode (1997), a najveći dio se upotrebi u industriji stakla, proizvodnji sredstava za čišćenje i izbeljivanje, industriji papira i drugim.
Vidi još [уреди]
Vikimedija ostava ima još multimedijalnih fajlova vezanih za: Natrijum karbonat
Literatura [уреди]
|
|||||
