Rak dojke

Из Википедије, слободне енциклопедије
Rak dojke
Класификација и спољашњи ресурси

Mamogrami pokazuju normalnu dojku (levo) i rak dojke (desno).
ICD-10 C50.
ICD-9 174-175,V10.3
OMIM 114480
DiseasesDB 1598
MedlinePlus 000913
eMedicine med/2808 med/3287 radio/115 plastic/521
MeSH D001943

Rak dojke je najčešći zloćudni tumor kod žena. Retko se javlja pre 20. godine života, a najčešći je između 55. i 70. godine života. Ova bolest preti sve većem broju žena, a najveći uzrok je mala informisanost, i ne redovni pregledi. Od raka dojke mogu oboleti i muškarci, ali je rak dojke stotinu puta češći kod žena, nego u muškaraca. Dojka se sastoji od žlezdanog i potpornog tkiva. Žlezdano tkivo čine mlečne žlezde i mlečni kanali, a potporno čine masno i vezivno tkivo. Najveći broj karcinoma dojke javlja se u gornjem spoljnjem kvadrantu i izdancima žlezdanog tkiva usmerenim prema aksili (pazušnoj jami). Zloćudni tumori dojke najčešće su epitelnog porekla. Mogu nastati iz epitela kanalića (90%) ili epitela režnjića (10%), a oba se dele na one koji nisu probili bazalnu membranu (neinfiltrirajući in situ) i na one koji su se probili (infiltrirajući).


Opasnost od raka dojke je povećana u žena:

- koje su imale prvu menstruaciju pre 12. godine

- koje su imale menopauzu pre 50. godine

- koje nisu rodile ili su rodile posle 30. godine

- u kojih je kod biopsije dojke nađen poremećaj normalnih struktura ćelija

- koje su operisane zbog raka jedne dojke (verovatna učestalost raka u drugoj dojci je oko 6%)

- ako je u porodici neko od bliskih srodnika imao rak dojke

- posle 50. godine života opasnost se povećava s gojaznosti i odnosom telesne težine prema visini. Žene s vlažnim cerumenom (cerumen = usna mast) sklonije su raku dojke.


Simptomi raka dojke[уреди]

- Bezbolni čvor u dojci je glavni znak. Većina žena sama napipa čvor. Ponekad je čvor bolan na dodir ili praćen spontanim bolovima.

- Iscedak iz bradavice koji je najčešće sukrvav ili krvav, a rjeđe proziran ili zamućen

- Nedavno uvučena bradavica koja se ne može izvući. Kod nekih je žena bradavica prirodno uvučena, ali nije pričvrsćena u tom položaju kao kod raka dojke i može se delomično izvući.

- Osip, rane na koži dojki i kraste na bradavici

- Ograničena uvučenost kože iznad tumora

- Koža dojke koja sliči kori od narandže

- Crvenilo, oteklina, toplina i bolna osetljivost tipični su znakovi upalnog oblika karcinoma dojke.

- Povećani limfni čvorovi u pazušnoj jami, bolovi u leđima ili "patološki" prelomi kostiju (prelomi koji nastaju usled minimalnog opterećenja kosti) koji nastaju zbog presadnica (metastaza) u nekih žena mogu biti prvi znakovi raka dojke.

Dijagnostika[уреди]

Za dijagnostikovanje raka dojke potrebne su sledeće pretrage:

- pregled i pipanje promena na dojci, u pazušnoj jami, području iznad ključne kosti, trbuhu, pregled jetre i osetljivost kičme na bol i lagani udarac (sukusija)

- mamografija i eventualno galaktografija (snimanje izvodnih kanala dojke)

- punkcija (probadanje iglom i izvlačenje uzorka ćelija) čvora na dojci i operacijska biopsija (uzimanje komada tkiva za analizu)

- krvna slika i količina enzima alkalne fosfataze (ovaj je enzim povećan u stanjima pojačane razgradnje kosti, a upravo se to događa kad presadnice raka dojke nalazimo u kostima)

- rentgenska snimka pluća i kostura

- scintigrafija (snimanje pomoću rastvora izotopa) jetre i kosti koja služi za otkrivanje presadnica

Histološka klasifikacija[уреди]

Tumore dojke je Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) histološki klasifikovala na sljedeći način:

Lečenje raka dojke[уреди]

Lečenje raka dojke sastoji se od više metoda, a zavisi o stadijumu bolesti, vrsti tumorskih ćelija i njihovoj zloćudnosti, osetljivosti tumora na hormone, opštem stanju organizma i o dobi bolesnice s obzirom na menstrualni ciklus.

Brojna naučna istraživanja poslednjih dvadesetak godina doprinela su sve ranijem otkrivanju zloćudnih promjena na dojci i s time promenila i način lečenja raka dojke.

Metode lečenja su:

- hirurško lečenje

- zračenjem

- hormonsko

- lekovima (hemoterapija)

- imunoterapija


Esculaap4.svg     Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje
u vezi sa temama iz oblasti medicine (zdravlja).