Rak dojke
Из Википедије, слободне енциклопедије
Rak dojke je najčešći zloćudni tumor u žena. Retko se javlja pre 20. godine života, a najčešći je izmedju 55. i 70. godine života. Ova bolest preti sve većem broju žena, a najveći uzrok je mala informisanost, i ne redovni pregledi. Od raka dojke mogu oboleti i muškarci, ali je rak dojke stotinu puta češći kod žena, nego u muškaraca. Dojka se sastoji od žlezdanog i potpornog tkiva. Žlezdano tkivo čine mlečne žlezde i mlečni kanali, a potporno čine masno i vezivno tkivo. Najveći broj karcinoma dojke javlja se u gornjem spoljnjem kvadrantu i izdancima žlezdanog tkiva usmerenim prema aksili (pazušnoj jami). Zloćudni tumori dojke najčešće su epitelnog porekla. Mogu nastati iz epitela kanalića (90%) ili epitela režnjića (10%), a oba se dele na one koji nisu probili bazalnu membranu (neinfiltrirajući in situ) i na one koji su se probili (infiltrirajući).
Opasnost od raka dojke je povećana u žena:
- koje su imale prvu menstruaciju pre 12. godine
- koje su imale menopauzu pre 50. godine
- koje nisu rodile ili su rodile posle 30. godine
- u kojih je kod biopsije dojke nađen poremećaj normalnih struktura ćelija
- koje su operisane zbog raka jedne dojke (verovatna učestalost raka u drugoj dojci je oko 6%)
- ako je u porodici neko od bliskih srodnika imao rak dojke
- posle 50. godine života opasnost se povećava s gojaznosti i odnosom telesne težine prema visini. Žene s vlažnim cerumenom (cerumen = usna mast) sklonije su raku dojke.
[уреди] Simptomi raka dojke
- Bezbolni čvor u dojci je glavni znak. Većina žena sama napipa čvor. Ponekad je čvor bolan na dodir ili praćen spontanim bolovima.
- Iscedak iz bradavice koji je najčešće sukrvav ili krvav, a rjeđe proziran ili zamućen
- Nedavno uvučena bradavica koja se ne može izvući. Kod nekih je žena bradavica prirodno uvučena, ali nije pričvrsćena u tom položaju kao kod raka dojke i može se delomično izvući.
- Osip, rane na koži dojki i kraste na bradavici
- Ograničena uvučenost kože iznad tumora
- Koža dojke koja sliči kori od narandže
- Crvenilo, oteklina, toplina i bolna osetljivost tipični su znakovi upalnog oblika karcinoma dojke.
- Povećani limfni čvorovi u pazušnoj jami, bolovi u leđima ili "patološki" prelomi kostiju (prelomi koji nastaju usled minimalnog opterećenja kosti) koji nastaju zbog presadnica (metastaza) u nekih žena mogu biti prvi znakovi raka dojke.
[уреди] Dijagnostika
Za dijagnostikovanje raka dojke potrebne su sledeće pretrage:
- pregled i pipanje promena na dojci, u pazušnoj jami, području iznad ključne kosti, trbuhu, pregled jetre i osetljivost kičme na bol i lagani udarac (sukusija)
- mamografija i eventualno galaktografija (snimanje izvodnih kanala dojke)
- punkcija (probadanje iglom i izvlačenje uzorka ćelija) čvora na dojci i operacijska biopsija (uzimanje komada tkiva za analizu)
- krvna slika i količina enzima alkalne fosfataze (ovaj je enzim povećan u stanjima pojačane razgradnje kosti, a upravo se to događa kad presadnice raka dojke nalazimo u kostima)
- rentgenska snimka pluća i kostura
- scintigrafija (snimanje pomoću rastvora izotopa) jetre i kosti koja služi za otkrivanje presadnica
[уреди] Lečenje raka dojke
Lečenje raka dojke sastoji se od više metoda, a zavisi o stadiju bolesti, vrsti tumorskih ćelija i njihovoj zloćudnosti, osetljivosti tumora na hormone, opštem stanju organizma i o dobi bolesnice s obzirom na menstrualni ciklus. Brojna naučna istraživanja poslednjih dvadesetak godina doprinela su sve ranijem otkrivanju zloćudnih promjena na dojci i s time promenila i način lečenja raka dojke.
Metode lečenja su:
- hormonsko
- lekovima (hemoterapija)
- imunoterapija
