Rak dojke

Класификација и спољашњи ресурси
Rak dojke
Mamogrami pokazuju normalnu dojku (levo) i rak dojke (desno).
ICD-10	C50.
ICD-9	174-175,V10.3
OMIM	114480
DiseasesDB	1598
MedlinePlus	000913
eMedicine	med/2808 med/3287 radio/115 plastic/521
MeSH	D001943

Rak dojke je najčešći zloćudni tumor kod žena. Retko se javlja pre 20. godine života, a najčešći je između 55. i 70. godine života. Ova bolest preti sve većem broju žena, a najveći uzrok je mala informisanost, i ne redovni pregledi. Od raka dojke mogu oboleti i muškarci, ali je rak dojke stotinu puta češći kod žena, nego u muškaraca. Dojka se sastoji od žlezdanog i potpornog tkiva. Žlezdano tkivo čine mlečne žlezde i mlečni kanali, a potporno čine masno i vezivno tkivo. Najveći broj karcinoma dojke javlja se u gornjem spoljnjem kvadrantu i izdancima žlezdanog tkiva usmerenim prema aksili (pazušnoj jami). Zloćudni tumori dojke najčešće su epitelnog porekla. Mogu nastati iz epitela kanalića (90%) ili epitela režnjića (10%), a oba se dele na one koji nisu probili bazalnu membranu (neinfiltrirajući in situ) i na one koji su se probili (infiltrirajući).

Opasnost od raka dojke je povećana u žena:

- koje su imale prvu menstruaciju pre 12. godine

- koje su imale menopauzu pre 50. godine

- koje nisu rodile ili su rodile posle 30. godine

- u kojih je kod biopsije dojke nađen poremećaj normalnih struktura ćelija

- koje su operisane zbog raka jedne dojke (verovatna učestalost raka u drugoj dojci je oko 6%)

- ako je u porodici neko od bliskih srodnika imao rak dojke

- posle 50. godine života opasnost se povećava s gojaznosti i odnosom telesne težine prema visini. Žene s vlažnim cerumenom (cerumen = usna mast) sklonije su raku dojke.

Simptomi raka dojke

- Bezbolni čvor u dojci je glavni znak. Većina žena sama napipa čvor. Ponekad je čvor bolan na dodir ili praćen spontanim bolovima.

- Iscedak iz bradavice koji je najčešće sukrvav ili krvav, a rjeđe proziran ili zamućen

- Nedavno uvučena bradavica koja se ne može izvući. Kod nekih je žena bradavica prirodno uvučena, ali nije pričvrsćena u tom položaju kao kod raka dojke i može se delomično izvući.

- Osip, rane na koži dojki i kraste na bradavici

- Ograničena uvučenost kože iznad tumora

- Koža dojke koja sliči kori od narandže

- Crvenilo, oteklina, toplina i bolna osetljivost tipični su znakovi upalnog oblika karcinoma dojke.

- Povećani limfni čvorovi u pazušnoj jami, bolovi u leđima ili "patološki" prelomi kostiju (prelomi koji nastaju usled minimalnog opterećenja kosti) koji nastaju zbog presadnica (metastaza) u nekih žena mogu biti prvi znakovi raka dojke.

Dijagnostika

Za dijagnostikovanje raka dojke potrebne su sledeće pretrage:

- pregled i pipanje promena na dojci, u pazušnoj jami, području iznad ključne kosti, trbuhu, pregled jetre i osetljivost kičme na bol i lagani udarac (sukusija)

- mamografija i eventualno galaktografija (snimanje izvodnih kanala dojke)

- punkcija (probadanje iglom i izvlačenje uzorka ćelija) čvora na dojci i operacijska biopsija (uzimanje komada tkiva za analizu)

- krvna slika i količina enzima alkalne fosfataze (ovaj je enzim povećan u stanjima pojačane razgradnje kosti, a upravo se to događa kad presadnice raka dojke nalazimo u kostima)

- rentgenska snimka pluća i kostura

- scintigrafija (snimanje pomoću rastvora izotopa) jetre i kosti koja služi za otkrivanje presadnica

Histološka klasifikacija

Tumore dojke je Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) histološki klasifikovala na sljedeći način:

• Epitelni tumori
  • Benigni
    • Intraduktalni papilom dojke
    • Adenom bradavice
    • Adenom dojke
  • Maligni
    • Neinvazivni maligni tumori dojke
      • Intraduktalni karcinom dojke
      • Lobularni karcinom dojke in situ
    • Invazivni maligni tumori dojke
      • Duktalni invazivni karcinom dojke
        • sa velikom količinom fibrozne strome
          • Skirozni karcinom dojke
        • sa predominantno intraduktalnom komponentom
          • Medularni karcinom dojke
          • Mucinozni karcinom dojke
          • Papilarni karcinom dojke
          • Tubularni karcinom dojke
      • Lobularni invazivni karcinom dojke
    • Pagetov karcinom bradavice

• Mješoviti vezivnotkivni i eptielni tumori
  • Fibroadenom dojke (benigni)
  • Filoidni tumor dojke (benigni i maligni)

Lečenje raka dojke

Lečenje raka dojke sastoji se od više metoda, a zavisi o stadiju bolesti, vrsti tumorskih ćelija i njihovoj zloćudnosti, osetljivosti tumora na hormone, opštem stanju organizma i o dobi bolesnice s obzirom na menstrualni ciklus. Brojna naučna istraživanja poslednjih dvadesetak godina doprinela su sve ranijem otkrivanju zloćudnih promjena na dojci i s time promenila i način lečenja raka dojke.

Metode lečenja su:

- hirurško lečenje

- zračenjem

- hormonsko

- lekovima (hemoterapija)

- imunoterapija

Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje u vezi sa temama iz oblasti medicine (zdravlja).