Đerdapska klisura

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Koordinate: 44°40′16″ SGŠ; 22°31′47″ IGD / 44.671111° SGŠ; 22.529722° IGD / 44.671111; 22.529722

Hidroelektrana Đerdap

Đerdapska klisura (rum. Porţile de Fier; mađ. Vaskapu; svk. Železné vráta; tur. Demirkapı; nem. Eisernes Tor; bug. Железни врата) je najduža (100 km) i najveća klisura u Evropi. Ona formira deo granice između Rumunije i Srbije, pri čemu se severno nalazi Rumunija a južno Srbija. Rumunski, mađarski, slovački, turski, nemački i bugarski naziv ima značenje železna vrata, dok je klisura u Srbiji poznata kao Đerdap. Na rumunskoj strani se nalazi nacionalni park Železna vrata (rum. Parcul Natural Porţile de Fier), a sa srpske nacionalni park Đerdap.

Đerdapska klisura predstavlja kompozitnu (čine je naizmenično 3 kotline i 4 klisure) i antescedentnu (usecanje korita je išlo paralelno sa tektonskim pomeranjima) dolinu i ona izgleda ovako:

  1. Golubačka klisura
  2. Ljupkovska kotlina (nazvana po rumunskom selu Ljupkova)
  3. Klisura Gospođin vir
  4. Donjomilanovačka kotlina
  5. Klisura Kazan
  6. Oršavska kotlina
  7. Sipska klisura (dobila ime po mestu Sip)
  8. Vlaško-pontijska nizija

Klisura je još i poligenetska, polifazna, poprečna, duboka, laktasta i delom kanjonska. Gornji deo klisure usekla je morska (jezerska) otoka Panonskog mora koja je oticala ka Pontijskom moru. Niži delovi klisure odgovaraju eroziji Dunava koji je nasledio otoku.

U Golubačkoj klisuri, sa dna korita Dunava, dižu se ostenjaci. Ljupkovsku kotlinu sa južne strane ograničava planina Šomrda. U klisuri Gospođin vir ima džinovskih lonaca. U jednom od njih izmerena je dubina od 82 m što je jedna od najvećih rečnih dubina na planeti. Sa dna korita ove klisure dižu se ostenjaci i pragovi. Klisura Kazan usečena je u starije i otpornije stene sa skoro vertikalnim stranama. Ona je najuža klisura u Đerdapu (150 m). U Velikom Kazanu ima dubokih džinovskih lonaca (do 71 m) čija dna dopiru ispod nivoa mora. Korito Dunava u Sipskoj klisuri je stenovito i puno ostenjaka. Od njih se sastoji stenovita prečaga Pregrada. Celokupna klisura Đerdap dobila je naziv po jednom delu Sipske klisure. [1]

U klisuri ima arheoloških nalaza i kulturno-istorijskih spomenika, kao što su naselje Lepenski Vir, Golubački grad, ostaci Trajanovog mosta, Trajanove table, kao i razni očuvani primeri narodne slovenske arhitekture.

Nakon izgradnje hidroelektrane Đerdap, došlo je do podizanja nivoa vode i tako je nastalo akumulaciono Đerdapsko jezero.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Marković, Jovan; Pavlović, Mila (1995). Geografske regije Jugoslavije (Srbija i Crna Gora). Beograd: Savremena administracija. 

Spoljašnje veze[uredi]