Jadran (brod)

Jadran

Jadran je trenažni jedrenjak koji je porinut 1931. u Hamburgu za potrebe jugoslovenske kraljevske ratne mornarice. Danas se nalazi posedu vojske Crne Gore. Imovina broda je do danas ostala stvar spora između Hrvatske i Crne Gore. Decembra 2021. godine dve zemlje su se složile da formiraju međuvladinu komisiju za rešavanje njegovog budućeg statusa.

Istorija broda[uredi | uredi izvor]

Stvaranjem prve jugoslovenske države 1918. godine i njene kraljevske mornarice, javila se potreba za nabavkom školskog broda na kome bi se kvalitetno obučavao pomornarički kadar. Kako nisu odobrena novčana sredstva za ovu nabavku, juna 1926. godine organizacija „Jadranska straža“, koja se bavila popularizacijom pomorstva među južnim Slovenima, započinje u saradnji sa mornaricom sveobuhvatnu akciju prikupljanja novčanih sredstava za nabavku broda. Na taj način je obezbeđeno milion dinara, dok je ostatak do tražene sume „namakla“ mornarica putem kredita i ratne reparacije. Ukupna potrebna suma bila je 8.407.030 dinara ili 622.743 ondašnjih maraka.

Ugovor za gradnju školskog broda sklopljen je 4. septembra 1930. godine sa nemačkim brodogradilištem " H. C. Stulken Sohn" u Hamburgu. Školski jedrenjak dobio je ime „Jadran“, a porinut je 25. juna 1931. godine. Zbog nastalih problema oko naplate potraživanja iz ratne reparacije, brod biva završen tek 27. juna 1933. godine, kada je i isplovio. U Tivat, gde mu je i danas matična luka, uplovio je 16. jula 1933. godine u 10 časova, uz svečani doček, kako i priliči.

Već naredne godine š/b „Jadran“ počeo je sa svojim školskim krstarenjima. Pre Drugog svetskog rata bilo je sedam vožnji izvan Jadranskog mora, a posle rata samo pet, jer primat u krstarenjima preuzima š/b "Galeb". Primat preuzima nazad 1997. godine krstarenjem do Grčke, da bi već sledeće godine otplovio za Lisabon.

Najzanimljivije i najduže putovanje š/b „Jadran“ (11.262 nautičkih milja) bilo je na ruti Dubrovnik-Njujork-Boston-Dubrovnik u vremenu od 20. aprila 1938. godine do 21. juna 1938. godine.

Tokom Drugog svetskog rata školski brod „Jadran“ koristila je italijanska ratna mornarica, takođe kao školski brod pod imenom „Marko Polo“. Kapitulacijom Italije započinje težak period broda. Zapušten, ogoljen, opljačkan, bez jarbola, dočekao je kraj rata u jednom od kanala u Veneciji gde je služio kao most. 1946. godine Jadran biva dotegljen u Mornaričko-tehnički remontni zavod “Sava Kovačević” u Tivtu, gde se do 1949. godine vrši remont.

Od 16. decembra 2013. do 2. februara 2017. godine obavljen generalni remont Jadrana u Jadranskom brodogradilištu Bijela. Tokom četvorogodišnjeg remonta koji je koštao oko 1,7 miliona evra, "Jadran" je dobio potpuno novi pogonski sistem, novi motor snage 650 konja sa reduktorom, tri pomoćna motora agregata, savremenu navigacionu opremu, komunikacije, novi prostor za mornare, novu kuhinju, sisteme pijaće i morske vode, sistem goriva i ulja, postavljena je nova paluba i popravljena oplata. Najveći teret u generalnom remontu iznela je posada školskog broda koja je učestvovala u svim radovima od kojih je najzahtevniji bio iznošenje i vraćanje brodskog balasta.

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

Školski brod „Jadran“ je jedrenjak tipa „barkantin“ deplasmana od 737 tona i dužinom od 64 metara. Širina na glavnom rebru je 8,90 m, srednji gaz je 4,05 m, visina velejarbola 39,1 m, a površina jedara 933 m². Ukupna dužina konopa je 11 km. Glavni motor mu je „Caterpillar C18“ i razvija maksimalnu brzinu od 14 kn (26 km/h). Na jedrenjaku postoje tri jednokrevetne, dve dvokrevetne i tri četvorokrevetne kabine, zatim po jedan dvanaestokrevetni i tridesetokrevetni prostor. Ostatak posade spava u “visaljkama”.

Ovaj brod je do sada prevalio preko 400.000 morskih milja, obišao gotovo sve luke u Evropi, od Crnog do Baltičkog mora. Sa zalihama od 48 tona pitke vode i 27 tona goriva, može da plovi 15 dana bez pristajanja.

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]