Aleksandar Borodin

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Aleksandar Borodin
Borodin.jpg
Aleksandar Borodin
Puno imeAleksandar Porfirjevič Borodin
Datum rođenja(1833-11-12)12. novembar 1833.
Mesto rođenjaSankt Peterburg
Ruska Imperija
Datum smrti27. februar 1887.(1887-02-27) (53 god.)
Mesto smrtiSankt Peterburg
Ruska Imperija
ŠkolaDržavni univerzitet u Sankt Peterburgu

Aleksandar Porfirjevič Borodin (rus. Алекса́ндр Порфи́рьевич Бороди́н; 12. novembar 183327. februar 1887)[1] bio je ruski romantičarski kompozitor gruzinsko-ruskog porekla, kao i lekar i hemičar. Bio je jedan od istaknutih kompozitora 19. veka poznatih kao Velika petorka, grupa koja je posvećena proizvodnji jedinstvene ruske vrste klasične muzike, koja ne imitira ranije zapadnoevropske modele.[2][3][4] Borodin je najbolje poznat po njegovim simfonijama, njegova dva gudačka kvarteta, i simfonijskoj poemi U stepama Centralne Azije i njegovoj operi Knez Igor. Muzika iz Kneza Igora i njegovi gudački kvarteti su kasnije adaptirani za US mjuzikal Kismet.

Doktor i hemičar po profesiji, Borodin je napravio značajne rane doprinose polju organske hemije. Iako je u današnje vreme bolje poznat kao kompozitor, za života je medicinu i nauku smatrao svojim primarnim zanimanjima, samo se baveći muzikom i kompozicijom u slobodno vreme ili kada je bio bolestan.[5] Kao hemičar, Borodin je najbolje poznat po njegovom radu an organskoj sintezi. On je bio među prvim hemičarima koji su demonstrirali nukleofilnu supstituciju, a bio je i kootkrivač aldolne reakcije. Borodin je bio promotor obrazovanja u Rusiji i osnovao Medicinski fakultet za žene u Sankt Peterburgu, gde je predavao do 1885. godine.

Život i dela[uredi]

Biografija[uredi]

Aleksandar Borodin je bio vanbračni sin gruzijskog kneza Luke Stepanoviča Gedianova (1772—1840) i njegove 24-godišnje metrese Avdotije Konstantinovne Antonove. Pošto je knez bio oženjen, dete je registrovano kao sin njegovog sluge Porfirija Borodina. Kratko pre smrti, Luka je priznao svog vanbračnog sina.

Borodin je odrastao uz majku u Sankt Peterburgu. Bio je talentovan za jezike, svirao je klavir, flautu, i violončelo.

Godine 1863, oženio se Jekaterinom Protopopovom, briljantnom mladom pijanistkinjom. Upoznali su se i verili na putovanju u Nemačkoj. Imali su tri ćerke.

Umro je od srčanog infarkta 1887.

Borodin kao naučnik[uredi]

Borodin je počeo svoje obrazovanje 1850. na „Vojnoj akademiji za medicinu i hirurgiju“ u Sankt Peterburgu, gde se otkrila njegova sklonost ka eksperimentalnoj hemiji. Doktor medicine postao je 1858. U svojoj doktorskoj tezi bavio se toksikologijom fosforne i arsenikove kiseline. Posle se usavršavao u zapadnoj Evropi, i 1862. postao profesor na akademiji u Sankt Peterburgu.

Kao hemičar, proučavao je reakcije u organskoj hemiji i hemijske veze. Značajni su njegovi radovi o sintezi fluora sa organskim jedinjenjima, polimerizacije i kondenzacije aldehida, kao i otkriće aldol reakcije 1872. Neke od hemijskih reakcija dobile su njegovo ime.

Borodin kao kompozitor[uredi]

Svetsku slavu Borodin je postigao svojim kompozitorskim radom. Do danas ostaje zagonetka kako je stizao da se bavi muzikom pored svog obimnog akademskog rada. Tokom 1864. upoznao se sa Milij Balakirjevom, i preko njega upoznao Cezara Kjuja, Modesta Musorgskog i Nikolaja Rimski-Korsakova. Na ovaj način je stvorena ruska romantičarsko muzička elita, kasnije nazvana „Moćna petorica“.

Godine 1869, izvedena je Borodinova prva simfonija. Dirigovao je Balakirjev. Iste godine Borodin je počeo da komponuje svoju herojsku operuKnez Igor“, u kojoj su čuvene „Polovecke igre“. Ovo delo, koje se najčešće smatra njegovim najznačajnijim, nije stigao da završi. Operu je kasnije dovršio i orkestrirao Aleksandar Glazunov i Nikolaj Rimski-Korsakov. Nedovršena je ostala i treća simfonija, koju je dovršio Glazunov.

Premijera njegove druge simfonije je protekla nezapaženo, dok Franc List nije 1880. organizovao ponovno izvođenje u Nemačkoj. Tada je Borodin postao poznat izvan Rusije.

Borodin je za muziku govorio da je: „Razonoda, odmor od ozbiljnijih poslova“, pri čemu je mislio na svoj naučni rad.

Njegova muzika je kasnije prilagođena za mjuzikl u SAD. Izvodili su je, između ostalih, Toni Benet i Bing Krozbi.

Dela[uredi]

  • Simfonija Es-Dur (1.)
  • Simfonija H-Moll (2.)
  • nedovršena 3. simfonija
  • Simfonijska poema „U stepama srednje Azije“
  • Opera „Knez Igor“ (alternativno ime „Princ Igor“) (1887)
  • Gudački kvarteti
  • Pesme

Reference[uredi]

  1. ^ Datumi starog stila: 31. oktobar 1833 – 15. februar 1887.
  2. ^ Gerald, Abraham. Borodin: the Composer and his Music. London: Reeves W. 
  3. ^ Aleksandrovich, Sergei D. (1963). Borodin. London, New York: Oxford University Press. 
  4. ^ Oldani, William R. (1927). Borodin, Aleksandr Porfir′yevich. Grove Music Online. 
  5. ^ Podlech, Joachim (16. 8. 2010). „"Try and Fall Sick …︁"-The Composer, Chemist, and Surgeon Aleksandr Borodin”. Angewandte Chemie International Edition (na jeziku: engleski). 49 (37): 6490—6495. ISSN 1433-7851. PMID 20715236. doi:10.1002/anie.201002023. 

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]