Arheobotanička bašta Muzeja Vojvodine

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Arheobotanička bašta Muzeja Vojvodine predstavlja zbirku biljnih vrsta koje su nekadašnji žitelji, uglavnom praistorijskih naselja na području današnje AP Vojvodine, koristili u svakodnevnom životu.

Istorijat[uredi]

Žig Arheobotaničke bašte

Muzej Vojvodine je jedina ustanova kulture na prostoru Republike Srbije (a i šire) koja ima Arheobotaničku zbirku. Ova zbirka daje podatke koji su izuzetno važni za rekonstrukciju života ljudi iz prošlosti, načina njihove ishrane i opstanka, zasnivajući se na osnovnim principima arheobotanike.

Priča o Arheobotaničkoj bašti počela je sa izložbom Gospodari gline i žita 2011. godine, kada je u Lapidarijumu Muzeja Vojvodine posejana najstarija poznata vrsta kultivisane pšenice kod nas (jednozrna pšenica). Tu je na površini od 459 m2 izloženo devet rimskih kamenih spomenika.

Uspeh jednozrne pšenice dao je podstrek da se nastavi sa uzgojem, pa je 2012. posejan divlji grašak. Prve dve kulture dobijene su ljubaznošću Instituta za ratarstvo i povrtarstvo u Novom Sadu. Kasnije su kulture nabavljane od Ministarstva poljoprivrede savezne američke države Nevade, Instituta za praistoriju i ranu istoriju Kristijan Albreht Univerziteta u Kilu (Nemačka), Instituta za voćarstvo i vinogradarstvo iz Sremskih Karlovaca. Međutim, najveći broj biljnih vrsta prikupili su arheobotaničari Muzeja Vojvodine prilikom terenskih istraživanja.

Legende u Arheobotaničkoj bašti[uredi]

Primer legende sa QR kodom

Legende su sastavni deo ne samo muzeološke prakse, već predstavljaju uobičajen metod obeležavanja biljnih vrsta u botaničkim baštama. Savremena tehnologija u vidu QR kodova omogućila je stvaranje „sajber bašte”. Osim latinskih naziva, na legendama se nalaze narodna imena biljaka, kao i QR kodovi. Nakon što posetioci upere telefon u QR kod, biće prosleđeni na internet prezentaciju Arheobotaničke bašte, gde će biti prikazan kratak tekst o biljnoj vrsti koju su odabrali. Pre upotrebe posetioci moraju da imaju instaliranu besplatnu aplikaciju za mobilne telefone.

Strašilo - skulptura boga Prijapa[uredi]

Strašilo Prijap u Arheobotaničkoj bašti

S obzirom da se bašta nalazi u Lapidarijumu Muzeja, okružena rimskim spomenicima, kao model za skulpturu strašila poslužio je kip boga plodnosti Prijapa pronađen u Hrtkovcima. Kipovi Prijapa često su se mogli sresti u rimskim vrtovima, i imali su dvojaku ulogu: podsticanje plodnosti zemljišta i plašenje ptica. Strašilo su u tehnici papir-maše izradili učenici 3. razreda Škole za dizajn „Bogdan Šuput” u Novom Sadu. Skulptura Prijapa čuva baštu od aprila 2013. godine.

Sajber bašta Muzeja Vojvodine[uredi]

Ono što izdvaja Arheobotaničku baštu od ostalih bašti sličnog tipa u Evropi jeste dostupnost njenog sadržaja na internetu 24 sata dnevno, 365 dana u godini. Cilj virtualne bašte je da zabeleži i dokumentuje rast i razvoj biljaka „od setve do žetve”. To daje mogućnost korisnicima interneta da vegetacioni ciklus jedne biljke, koji traje i po nekoliko meseci, sažmu u kratak vremenski interval, od jednog do dva minuta. Biljke se fotografišu u različitim razvojnim stadijumima, a potom se fotografije uređuju u fleš prezentaciju. Svaku prezentaciju biljne vrste prati rečnik prilagođen široj publici, a opis sadrži najbitnije karakteristike određenog taksona; latinsko ime, narodno ime, opis biljke, navode o upotrebi biljke od prošlosti do danas, kao i podatke na kojim arheološkim lokalitetima i u kojim periodima su pronađeni ugljenisani/mineralizovani ostaci biljaka.

Praistorijska kuhinja[uredi]

Rekonstrukcija praistorijskih i antičkih obroka od sastojaka iz Arheobotaničke bašte

Još jedna zanimljivost vezana za projekat Arheobotaničke bašte jeste praistorijska kuhinja, odnosno rekonstrukcija obroka napravljenih od prastarih biljnih namirnica. Na osnovu recepata koji su rekonstruisani arehobotaničkim istraživanjima plodovi iz bašte su iskorišćeni za pripremanje praistorijskih obroka. Ceo proces pripreme je snimljen, postavljen na YouTube kanal i povezan linkom sa sajtom Muzeja.

Projekat „Arheobotanička bašta budućnosti”[uredi]

Saradnjom sa novosadskim Fakultetom tehničkih nauka – Departmanom za arhitekturu i urbanizam 2013. godine prikupljeni su predlozi pejzažno-arhitektonskog uređenja novog prostora Arheobotaničke bašte Muzeja Vojvodine. Po svim idejnim rešenjima, značaj bašte uvećava devet kamenih spomenika iz rimskog perioda, koji imaju posebnu vrednost. Stručni žiri izvršio je pregled i odabrao najbolje. Potom je u decembru 2013. održana izložba radova, a nagrađeni rad će biti realizovan u dogledno vreme.[1]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Medović, Aleksandar. „Arheobotanička bašta Muzeja Vojvodine” (PDF). Rad Muzeja Vojvodine. 59: 10—19. 

Spoljašnje veze[uredi]