Balkansko ratište u Prvom svetskom ratu

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu

Balkansko ratište u Prvom svetskom ratu obuhvata vojna dejstva kja su tokom Prvog svetskog rata vođena na području Balkanskog poluostrva između snaga Antante sa jedne i Centralnih sila sa druge strane.

Prilike pred rat na Balkanskom poluostrvu[uredi]

Balkansko poluostrvo, površine 668.220 km², 1914. godine imalo je oko dvadeset šest miliona stanovnika: Albanaca, Bugara, Grka, Rumuna, Južnih Slovena (Srba - uključujući i Crnogorce; Bosanskih muslimana; Hrvata - uključujući i Dalmatince; i Slovenaca), kao i Nemaca, Mađara, Italijana, Jevreja, Vlaha i drugih pripadnika nacionalnih manjina. Ovi narodi su se tek oslobodili od otomanskih Turaka čija je vlast na Balkanu trajala 568 godina, i živeli su u Albaniji, Bugarskoj, Grčkoj, Crnoj Gori, Rumuniji i Srbiji (uključujući i današnju Makedoniju); dok su Bosna i Hercegovina, Hrvatska i Slovenija bile pod vlašću Austrougarske. Evropski deo Osmanskog carstva se sastojao od prestonice Konstantinopolja, Jedrena i njihovog zaleđa. Balkan, koji je zbog svoje nestabilnosti i sklonosti ka nasilju zaradio nadimak „evropsko bure baruta“, bio je pozornica na kojoj su se sukobljavale težnje Austrougarske, poduprte Nemačkom, da zagospodari regionom i Srbijom, podržavane od Rusije i Francuske, koja je bila odlučna da oslobodi srpsku, hrvatsku, slovenačku i bosansku manjinu od austrougarske vlasti. U isto vreme, Bugarska je žudela da povrati oblasti u Grčkoj, srpskoj Makedoniji i rumunskoj Dobrudži koje je izgubila u avgustu 1913. godine po završetku Drugog balkanskog rata. Austrougarska je provocirala Srbiju manevrima održanim u leto 1914. u Bosni i Hercegovini; a 28. juna student, bosanski Srbin, Gavrilo Princip je ubio austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda u Sarajevu i tako inicirao Prvi svetski (ili „Veliki") rat.

Odbrana Srbije[uredi]

Četiri Centralne sile - Nemačka, Austrougarska, Osmansko carstvo i Bugarska, nameravale su da se teritorijalno povežu tako što će Austrougarska okupirati Srbiju i Crnu Goru, dominirati Albanijom i izolovati neutralnu Grčku i Rumuniju. Ovoj su se strategiji suprotstavile tri glavne sile Antante: Francuska, Velika Britanija i Rusija. Austrougarska „Balkanska armija", u stvari grupa armija, koja se sastojala od 2. armije u Sremu i zapadnom Banatu (sada u Vojvodini, severna Srbija); 5. armije u istočnoj i centralnoj Bosni i Hercegovini; i 6. armije u severoistočnoj Bosni; tri puta je vršila invaziju na Srbiju i Crnu Goru. Dana 28. juna 1914. godine, 2. armija je granatirala Beograd, a prva invazija je otpočela 2. avgusta. Peta armija je prešla Drinu i preko severozapadne Srbije krenula ka Beogradu. U bici na Ceru(Lešnica), od 12. do 24. avgusta, austrougarsku 2. i 5. armiju su porazile srpska 1,2.13. armija; ovo je bila prva saveznička pobeda u Prvom svetskom ratu.

Srpski kontranapad na Srem od 6. septembra je obustavljen nakon druge austrougarske invazije koja je otpočela 8. septembra, kada su 5. i 6. armija ponovo zapretile Beogradu. U bici na Drini srpska 2. armija je poterala 5. armiju nazad u Bosnu, dok se 6. armija, nakon početnih uspeha protiv srpske 3. armije, takođe povukla kako bi izbegla hrabar pokušaj opkoljavanja od 25. septembra, kada su srpska Užička vojska i Crnogorska armija krenule ka Srebrenici i Palama u istočnoj Bosni. Srbi su se taktički povukli pre treće austrougarske invazije započete 6. novembra. Srpska 2. armija je dozvolila austrougarskoj 5. armiji da 2. decembra okupira Beograd. Austrougarska 6. armija je zaustavljena ispred Valjeva i potučena od strane srpske 1. armije u bici na Kolubari od 3. do 9. decembra, i poterana nazad u Srem. U međuvremenu su reorganizovane 2. i 3. armija i Užička vojska poterale 5. armiju nazad ka zapadnom Banatu i oslobodili Beograd 15. decembra 1914. godine.

Nekih 20.000 srpskih vojnika iz „Albanskog odreda" su okupirali severnu i centralnu Albaniju 29. maja 1915. godine, kako bi albanske izbcglice sprečili da upadaju preko granice na Kosovo i južnu Srbiju. Ovo je, međutim, oslabilo glavninu srpskih snaga koje su se suprotstavljale Centralnim silama. Nemci su 18. septembra 1915. godine oformili grupu armija Makenzen, koja se sastojala od 11. Nemačke armije, 3. austrougarske i 1. bugarske armije. Anglo francuske snage su se 5. oktobra 1915. iskrcale u Solunu. Austrougarska vojska je ušla u Crnu Goru i zauzela Lovćen 10. januara 1916. godine, Cetinje 13. januara, a Berat u južnoj Albaniji 17. februara 1916. godine. Bugarska je 11. oktobra 1915. godine napala Srbiju, i 5. novembra 1. armija zauzima glavni železnički čvor, grad Niš, i prodire sve do Elbasana u Albaniji. Druga austrougarska armija napreduje duž doline Vardara u nameri da napadne opkoljene srpsko-crnogorske snage. U međuvremenu, 6. oktobra Makenzenove 3. i 11. armija napreduju dolinom Morave i 8. oktobra zauzimaju Beograd, a 15. oktobra i Kragujevac. Izvodeći bočni napad, austrougarska 57, 59. i 63. divizija napadaju iz istočne Bosne na oslabljene srpske snage i 22. oktobra okupiraju Uskub (današnje Skoplje) i odbijaju neorganizovani napad saveznika iz pravca Soluna. Srpske snage su 24. novcmbra otpočele sa svojim legendarnim taktičkim povlačanjcm preko snegom pokrivenih planina Kosova i Crne Gore, pa preko Prokletija u severnu i centralnu Albaniju i ka jadranskoj obali, ostavljajući Crnogorsku armiju da pruži herojski poslednji otpor pre nego što će kapitulirati 25. januara 1916, godine, Srbi su krajem decembra stigli u Skadar, a 15. januara 1916, godine je započeta, njihova evakuacija savezničkim brodovima iz Drača, prvo na Krf koji su okupirall Francuzi, i u Bizertu u Francuskom Tunisu. Od aprila 1916. godine počinje njihovo prebacivanje na Solunski front. U januaru 1916. godine Austrougarska je uspostavila vojnu upravu u Srbiji i Crnoj Gori, i koristila žandarmeriju i vojnu policiju u borbama sa lokalnim četničkim gerilcima.

Solunski front[uredi]

Centralne sile su kontrolisale zapadni Balkan i njihovesnage su 22. aprila 1917. godine objedinjene u Grupu armija Šolc. Austrougarski 19. korpus je držao položaje u severnoj i centralnoj Albaniji, a nasuprot njega, na frontu širine 100 km, nalazio se italijanski 16. korpus, raspoređen u jugozapadnoj Albaniji. Saveznička Istočna armija [Armee de l'Orient) je bila razvijena duž srpsko-grčke granice na frontu dužine 250 km, podeljenog u pet sektora. Francuska 3. divizijska grupa je bila na Ohridskom sektoru (reka Skumbin - Prespansko jezero) a rusko-francuska 2. grupa na Manastirskom sektoru (Prespansko jezero - Gradešnica) i obe su stajale naspram nemačke 11. armije. Obnovljena Srpska vojska, koja je brojala tri armije, branila je sektor Crne reke (Gradešnica - Crna reka); francusko-italijanska 1. grupa - Strumički sektor (Crna reka - Vardar); britanska Solunska armija - Dojranski sektor (Vardar - Strumica). Naspram ovih snaga su stajale bugarska 1. i 2. armija. Na istoku je neutralni grčki 4. korpus zaposeo istočnu Makedoniju nasuprot bugarske 3. i 4. armije.

Nemci su stavili veto na austrougarsko-bugarski napad na Solun u želji da vežu savezničke snage za to ratište i ne dozvole im prebacivanje na zapadni front. Ipak, u bici kod Florine(odn. Gorničeva) u sektorima Manastir i Crna reka, od 17. avgusta do 14. septembra 1916. godine, Bugari su postigli inicijalan uspeh, ali su vraćeni na početne položaje dejstvom 2. divizijske grupe i srpske 1. armije, dok je bugarska 2. armija poterala britansku Solunsku armiju nazad u Dojranski sektor, tokom operacija u dolini Strumice. U isto vreme, grčki 4. korpus koji je dobio naređenje iz Atine da ne pruža otpor kako se ne bi ugrozila neutralnost Grčke, predaje bugarskoj 2. i 4. armiji tvrđavu Rupel 24. maja, a 18. septembra i celu istočnu Makedoniju, sve do strateški važne luke Kavala. Tokom uspešne savezničke kontraofanzive u Manastirskom i Crnorečkom sektoru (5. oktobar - 11. decembar 1916. godine), srpska konjica i ruska pešadija zauzimaju 19. novembra Manastir (sadašnji Bitolj) tokom prve Manastirske bitke. Bio je to prvi srpski grad koji je oslobođen. Kao pojačanje bugarskoj 2. armiji, stiže otomanski 20. korpus. Front je zapao u pat poziciju što je podstaklo francuskog premijera Zorža „Tigra“ Klemansoa, da Istočnu armiju nepravedno nazove „solunski baštovani“. Tokom 1917. godine postignuti su minimalni lokalni uspesi - britanska Solunska armija nije uspela da probije bugarsku 1. armiju u bitkama kod Dojranskog jezera (24-25. aprila i 8-9. maja 1917); u sektoru Crne reke bugarska 1. armija se oduprla napadima ruske 2. brigade i srpske 2. armije tokom Druge manastirske bitke (9-14. maja 1917). Nemačka 11. armija je odbila napade 2. i 3. grupe divizija u Ohridskom i Manastirskom sektoru tokom bitke kod Prespanskog jezera (9-17. maja 1917). Defakto abdikacija neutralno orijentisanog grčkog kralja Konstantina od 12. juna 1917. godine, kao i objava rata od strane Grčke Centralnim silama od 25. juna, dala je podsticaj Istočnoj armiji da razmišlja o pobedi. Ali, politička nestabilnost Grčke, epidemija malarije među Britancima, narastajuće nezadovoljstvo među ruskim i francuskim vojnicima, kao i nedostatak odlučnijeg savezničkog interesovanja za Solunski front, bili su faktori koji su odložili završnu ofanzivu. Jedina značajnija pobeda je bilo zauzimanje Pogradeca u Ohridskom sektoru, 7. septembra 1917. godine, kad je 3. grupa divizija porazila austrougarski 19. korpus. Ovo je dovelo do smenjivanja generala Sareja komandanta Istočne armije, 22. decembra 1917. i postavljanja svih savezničkih snaga u Grčkoj pod komandu generala Gioma.

Grčke divizije iz 1. grupe divizija su 30. maja 1918. godine osvojile greben Skra di Legen, na levoj obali Vardara u Strumičkom sektoru, poteravši bugarsku 1. armiju. Ovo je ojačalo podršku Grčke silama Antante. U međuvremenu, italijanski 16. korpus i 3. grupa divizija su prodrli u centralnu Albaniju početkom jula 1918. godine i osvojile Berat; ali od 14. do 26. avgusta austrougarska Grupa armija Albanija (predašnji 19. korpus) je izvršila kontranapad i povratila Berat i veći deo izgubljne teritorije. Proboj Solunskog fronta je započeo 14. septembra 1918. godine artiljerijskim baražom iz 580 oruđa, najvećim ikada viđenim na Balkanu, u sektorima Manastir, Strumica i Crna reka. Srpska 2. armija, uz podršku dve francuske divizije i 1. spske armije, 15. septembra je započela ofanzivu u sektoru Crne reke i izbila u Vardarsku dolinu kod mesta Negotino 21. septembra. Britanska Solunska armija i grčki 1. korpus su ostvarili manje uspehe 16. septembra i zauzeli Belasicu 29. septembra; 1. grupa divizija je započela napade 22. i osvojila Prilep i Skoplje 29. septembra. Bugarska je 30. septembra zaključila primirje sa saveznicima što je primoralo nemačku 11. armiju, pojačanu novim austrougarskim i nemačkim divizijama, da se pregrupiše u okolini Niša; ali 12. oktobra, srpska 1. armija je oslobodila grad. Kruševac je oslobođen 17. oktobra a Beograd 1. novembra 1918. godine. Italijanski 16. korpus i 3. grupa divizija su napredovali ka centralnoj Albaniji 2. oktobra naišavši na minimalni otpor; osvojili su Drač 14. oktobra, Tiranu 15. oktobra, Skadar 31. oktobra i oslobodili Bar 3. novembra. Tu su se susreli sa srpskom 2. armijom koja je oslobodila Kosovo i Crnu Goru. Jedan broj francuskih jedinica je okupirao Bugarsku i ušao u Rumuniju početkom novembra, dok su druge preko grčkog i bugarskog dela Trakije izbile na granicu sa Turskom 30. oktobra. Tog dana je Osmansko carstvo zaključilo primirje, a to je 4. novembra učinila i Austrougarska, a za njom i Nemačka, 11. novembra 1918. godine, čime je okončan Veliki rat.

Rumunsko ratište[uredi]

Rumunija je 27. avgusta 1916. godine objavila rat Austrougarskoj u pokušaju da anektira Mađarsku Transilvaniju koju je branila austrougarska 1. armija. Rumunska Severna (kasnije 4. armija) je 28. avgusta prešla iz Moldavije u istočnu Transilvaniju, a 1. i 2. armija iz Vlaške u južnu Transilvaniju, okupiravši Kronštat (sadašnji Brašov) i Hermanštat (Sibiu). U međuvremenu, rumunska 3. armija i ruski 47. korpus (od 7. septembra rusko-rumunska Dobrudža armija), objedinjene su 15. septembra u Grupu armija Jug, i branile su južnu Vlašku od Makenzenove armijske grupe, koja se sastojala od bugarske 3. armije, nemačkog 52. korpusa i otomanskog 15. korpusa. Bugarsko-otomanska Dunavska armija je 1. septembra 1916. godine započela nastupanje ka severu i Dobrudži, da bi 22. oktobra zauzela Konstancu. Ostatak Makenzenovih snaga je odbio 1. oktobra napad Grupe armija jug kod Flamide na Dunavu i započeo kontranapad 23. novembra, nastupajući u pravcu Bukurešta. Ovo je zaustavilo rumunsku ofanzivu u Transilvaniji i omogućilo kontranapad Transilvanijskog garnizona, Grupe armija nadvojvode Jozefa (1. i 7. austrougarska i 9. nemačka armija).

Dok je austrougarska 7. armija blokirala rusku 4. i 9. armiju, austrougarska 1. i nemačka 9. armija su 26. septembra povratile Hermanštat. Nemačka 9. armija je zatim probila front rumunske 1. armije i kroz klisuru Targudiju (23. oktobra 1916 - 18. novembra 1916) izbila u Vlašku. Zauzevši Kronštat 7. oktobra i razbivši jaku odbranu rumunske 2. armije na prevoju Ojtuc (11. oktobra 1916 - 15. novembra 1916), napredovala je ka južnoj Moldaviji. Rumunski kontranapad preko reke Argeš od 5. decembra je bio neuspešan i Bukurešt je pao sledećeg dana, ali se vlada već prebacila u Jaši u istočnoj Moldaviji (severoistočna Rumunija). Rumunska 1, 2. i 4. armija kao i ruska 4, 6. i 9. armija su 31. decembra 1916. godine branile istočnu Moldaviju na frontu duž reke Seret.

Do maja 1917. godine saveznička vojna misija je reorganizovala rumunske snage u 1. i 2. armiju. Uz veliku rusku pomoć one su odmah prešle u ofanzivu i izvojevale tri velike pobede nad austro-nemačkim snagama u Moldaviji tokom leta 1917. godine. Kod Maraštija (22. jula-1. avgusta) u južnoj Moldaviji, rumunska 2. i ruska 4. armija su porazile austrougarsku 1. armiju. Rumunska 1. i ruska 4. armija su se uspešno odbranile od snažne kontraofanzive nemačke 9. armije u rejonu Marašeštija (6. avgusta-3. septembra). Konačno, tokom avgusta (8-22) rumunska 2. i ruska 9. armija su odbile kontraofanzivu austrougarske 1. armije kod Ojtuca. Pometena povlačenjem boljševičke Rusije iz rata, Rumunija je zatražila primirje 6. decembra 1917. godine. Po Bukureštanskom sporazumu od 7. maja 1918. godine, Rumunija je sve karpatske prevoje predala Austrougarskoj, a Dobrudžu je dala Bugarskoj, ali je anektirala nekadašnju rusku Besarabiju. Nemačke i austrougarske okupacione vojne vlasti su vladale Vlaškom od novembra 1916. godine. Rumunija je 10. novembra 1918. godine, nevoljno, ponovo ušla u rat, ali taman na vreme da se pridruži napredovanju Istočne armije preko zapadnog Balkana.

Austrougarska vojska na Balkanu (1914—1918)[uredi]

Austrougarska vojska je bila veoma složena institucija i sastojala se od višenacionalnih jedinica regrutovanih među 11 naroda - Austro-nemaca, Mađara, Italijana, Rumuna, Čeha, Slovaka, Poljaka, Rutena (Ukrajinaca), Slovenaca, Srba i Hrvata; organizovanih u pet vojnih struktura.

Snage tri „prva poziva“ (muškarci uzrasta od 18 do 33 godine) su sačinjavale - pešadijske i konjičke divizije austrougarske Carske i kraljevske zajedničke armije (Kaiserliches und Koningliches Gemeinsames Heer); pešadijske divizije (Landwehr, od 1. maja 1917. „streljačke“ - Schutzen) austrijskih Carskih i kraljevskih odbrambenih snaga (Kaiserliche Koningliche Landwehr) i pešadijske (Honvedseg) i konjičke (Huszar) divizije mađarskih Kraljevskih odbrambenih snaga (Magay kiralyi Honvedseg). Austrijska Carsko-kraljevska teritorijalna armija (Kaiserliche Koningliche Landsturm) i mađarska Kraljevska teritorijalna armija (Magay kiralyi Nepfelkelo) su sačinjavali „drugi poziv“ statičnih odbrambenih snaga i obuhvatala je ljude uzrasta od 34 do 55 godina. Jezik kojim su izdavane komande u Zajedničkoj armiji i austrijskoj vojsci je bio nemački, a za mađarske snage mađarski jezik. Do avgusta 1914. godine je mobilisano blizu 1.800.000 ljudi, da bi se u maju 1918. godine taj broj popeo do 3.194.000. Armijski vazdušni korpus (Luftschiffer undfleigertruppe)koji je bio deo Zajedničke armije, i Pomorski vazdušni korpus (Seefleigrkorps) su operisali na zapadnom Balkanu.

Balkanski Sloveni su bili najveća nacionalna zajednica u austrougarskoj vojsci u avgustu 1914. godine. Bilo je 563.400 (31,3%) Srba i Hrvata (uključujući i Bosance) i 50.400 (2,8%> Slovenaca. Od 16 austrougarskih vojnih oblasti, četiri su obuhvatale Balkan i u njima je regrutovano 7 divizija: 13. hrvatsko-slavonska oblast (7. i 36. peš. div.); 15. bosansko-hercegovačka oblast (1. i 18. pež. div.); 16. dalmatinska oblast (4. i 5. brdska brigada); 3. južnoaustrijska - slovenačka oblast (6. i 28. peš. i 22. streljačka div.). Sedma hrvatsko-slavonska oblast je preimenovana u Slavonsko domobranstvo i u njoj je komandni jezik bio hrvatski, a njena 42. divizija je nazvana Vražja divizija.

Pet od ovih divizija (1,7, 18, 36. i 42) su se borile u Srbiji tokom 1914. godine, ali su nakon toga, sa izuzetkom 7. pešadijske divizije koja je bila u Rumuniji, ostale jedinice prebačene na Italijanski front zbog straha od dezertiranja Srba i Hrvata. Međutim, pouzdane bosansko-hercegovačke jedinice su služile u 37 divizija, najčešće na Italijanskom frontu, ali takođe i u Srbiji i Albaniji (18, 47, 53, 57, 59. 62, 63, 81. div. i istočni korpus), kao i u Rumuniji (71-73 div.).

Komanda grupe armija je koordinirala armijama i korpusima; armiju su sačinjavala dva do četiri korpusa ili ad hoc „snage“ (Grup-pen), a svaki korpus je brojao od jedne do tri divizije. Pet armija sa 42 divizije je ratovalo na Balkanu. Osamnaest (uključujući pet balkanskih) divizija se borilo na Srpskom frontu 1914. godine 5. armija, sa 8. korpusom (9. peš. i 21. Landivehr div.) i 13. korpusom (36. peš. i 42. domobranska div.); 6. armija, sa 15. korpusom (1. i 48. peš. div.) i 16. korpusom (18. peš. div.); pet štabnih divizija Balkanske armije (7. i 47. peš. 23. i 40. Honvedseg div.); ido avgusta 1914. godine 2. armija, sa4. korpusom (31. i 32. peš. i 5. Huszar div.), 7. korpusom (17. i 34. peš. div.) i 9. korpusom (29. peš. div.). Devet divizija se borilo 1915. godine. Organizovane su u 3. armiju sa 11. korpusom (30. i 53. peš. div.) i 14. korpusom (8. i 13. peš. i 44. Landtvehr div.) i nezavisne 57, 59, 62. i 63. pešadijsku diviziju. Albanski garnizon koji se sastojao od 19. korpusa (47. i 81. peš. div. i 220. Landsturm brigada) je u avgustu 1918. godine preimenovan u Grupu armija Albanija. Bosansko-hercegovačka i dalmatinska komanda je imala 45. Landioehr diviziju, okupaciona vojska u Crnoj Gori šest bataljona a u Srbiji pet. U septembru 1918. godine, 11. korpus (9. i 30. peš. div.) je pojačao 11. nemačku armiju u Makedoniji; a četiri bataljona istočnog korpusa {Ostenkorps), koji je trebalo da ide za Palestinu, pomagala su u odbrani Albanije.

U avgustu 1916. godine mađarsku Transilvaniju je branila 1. armija (61. i 71. peš. div., 16, 19, 143-5. peš. brig. i 1. konj. Nepfelkelo brig., a kasnije i 10. i 11. bavarska peš. div.). Tri divizije (51. Honvedseg, 73. peš. i 1. konj.) i tri brigade (2, 8. i 10) su služile u nemačkoj 9. armiji, a obe ove armije (1. i 9 - prim. prev.) su bile deo Grupe armija nadvojvode Jozefa. U junu 1917. godine 1. armiju su sačinjavale 14 austrougarskih i šest nemačkih jedinica - Gerok i Ruiz grupe (nemačka 1. konj., 37. i 218. peš. div.); 8. korpus (70. i 71. peš. i 8. konj. divizija, 8. brdska brig. i 142. peš. brig.); Lipošak grupa (7. peš., 8. bavarska peš. i 10. konj. div. i 16. brdskabrig.); 6. korpus (39. Honvedseg, 117. i 225. nemačka peš. (\iv.); i 21. korpus (31, 37. i 72. peš. div. i 3. nemačka konjička divizija).

Nemačka vojska na balkanskom ratištu (1914—1918)[uredi]

Nemačka vojska (Reichsheer) je u julu 1914. godine brojala 3.823.000 ljudi, grupisanih u Pruski, Bavarski, Saksonski i Virtemberški kontingent; bila je pod pruskim vođstvom mada su bavarske jedinice imale odvojenu numeraciju. Vazdušni korpus (Luftstreitkrafte) je bio deo kopnene vojske.

Sve nemačke formacije na Balkanu su imale i austrougarske (AH), bugarske i otomanske jedinice. Nemačka grupa armija se sastojala od dve ili tri armije, a svaka armija je imala dva ili tri korpusa, rezervni korpus, specijalni korpus (Generalkommando z. h. V; korpus bez korpusnih štabnih jedinica) ili ad hoc „snage“ (Gruppen) koje su dobijale ime po svome komandantu; u korpusu je bilo od dve do četiri divizije. Od 1915. do 1918. godine na Balkanu je bilo 32 divizije; 25 pešadijskih, 3 rezervne, jedna teritorijalna (Landtuehr) i tri konjičke - to je bio samo mali deo od ukupnih snaga raspoređenih na mnogo značajnijim frontovima zapadnom i istočnom, gde se Nemačka, u osnovi, borila sama.

Samo osam nemačkih divizija je služilo na zapadnom Balkanu. Grupa armija Makenzen, formirana 30. septembra 1915. godine, bila je pod komandom harizmatičnog pruskog konjičkog feldmaršala Augusta fon Makenzena i u njenom sastavu je bila 11. nemačka armija u kojoj su bili - 3. korpus (6. peš. i 25. rez. div.), 4. rezervni korpus (101. i 103. peš. div.) i 10. rezervni korpus (105. i 107. peš. div.). Borila se u Srbiji i Makedoniji sve do 30. jula 1916. godine, kada je 11. armija ostala samo sa 101. pešadijskom divizijom da nadgleda bugarske jedinice. U novembru 1916. godine je regrutovana Hipel divizija koja je imala nemačke oficire i bugarske vojnike, da bi u januaru 1917. bila reorganizovana kao 302. pešadijska divizija sa potpuno nemačkim ljudstvom.

22. aprila 1917. je formirana Grupa armija Solc (general-pukovnik Solc) koja je koordinisala sve trupe na Solunskom frontu, a 11. armija je ojačana oktobra 1918. godine 217. i 210. pešadijskom divizijom, kako bi sprečile savezničko napredovanje iz Soluna. S druge strane, 16. divizija je učestvovala u borbama u Rumuniji 1916. godine. Grupa armija Makenzen je 15. avgusta 1916. godine došla u severnu Bugarsku, a činile su je uglavnom bugarske trupe ojačane nemačkom 101. pešadijskom divizijom i Hamerštajnovom brigadnom grupom. Novo nemačko pojačanje stiže 6. septembra 1916. uvidu 9. armije koja se sastojalaod 1. rezervnog korpusa (3. konj., 89. i 216. peš. div., a od oktobra, 76. rez. div., 12. bavarska peš. div. i 8 AH brd. brig.), 39. rezervnog korpusa (48. i76. rez. i 187. peš. i 51. Honvedseg div.), kao i Alpski korpus (Alpenkorps) koji je imao divizijski status. U oktobru su se 9. armiji priključili - Smetovljevkonjički korpus (1. i 3. konj. i 71. AH peš. div.); grupa Kneuzel (6. konj., 11. bavarska peš. i 144. AH peš. div.); i grupa Kraft (Alpski korpus, 216. peš. i 73. AH peš. div., kao i 2. i 10. Nepfelkelo brig.). U novembru 1916. godine grupa Kine, kasnije 54. specijalni korpus (41, 109, 115. peš. i 11. bavarska peš. div.) i grupa Stabs (89. peš. i 51. Honvedseg div.) se takođe priključuju 9. armiji, a u Dobrudži im se pridružuje i grupa Koš, kasnije 52. specijalni korpus (217. peš., 26. otomanska peš., 1. i 12. bugarskapeš. div. i Golcov odred).

Grupa armija Makenzen je 1917. godine raspolagala sa 15 divizija. Deveta armija je imala - 1. rezervni korpus (89,115, 212. i 216. peš., 76. rez., 12. bavarska peš., 13. AH peš. div. i Alpski korpus); 18. korpus (217. peš. i 62. AH peš. div.) i grupu Sajer (92, 109. i 115. peš. div.); dok je 52. specijalni korpus (Golcov odred, 145. AH peš. brig., 15. i 25. Otomanska peš. div.) bio u sastavu bugarske 3. armije, a šest divizija (117, 218, 225. peš., 8. bavarska rez. i 3. konj. div.) u austrougarskoj 1. armiji. Do oktobra 1918. godine još tri divizije (93. i 226. peš. i 16. teritorijalna div.) su se priključile austrougarsko-nemačkim snagama koje su se nalazile u Vlaškoj i zapadnoj Moldaviji.

Mada je većina nemačkih jedinica bila drugorazredna, one su predvodile napade i služile kao oslonac u odbrani bugarskim i austrougarskim armijama. Ali, njih je bilo premalo u septembru 1918. godine da bi podstakle na borbu demoralisane bugarske trupe i sprečile snažan saveznički napad iz pravca Soluna, Na Rumunskom frontu, međutim, veće nemačke snage u savezništvu sa austrougarskim jedinicama koje su odlučno branile svoju zemlju, dominirale su Rumunijom sve do novembra 1918. godine kada su se u uredenom poretku povukle u Nemačku.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]