Bazel

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Bazel
Basel-Bâle-Basilea
Mittlere Brücke.jpg
Most na Rajni u Bazelu
Grb
Grb
Administrativni podaci
Država  Švajcarska
Kanton Kanton Bazel-grad
Osnovan 374.
Stanovništvo
Stanovništvo
 —  167.365
 — gustina 7.356,7 st./km2
Aglomeracija 494.299
Geografske karakteristike
Koordinate 47°33′02″ SGŠ; 7°35′28″ IGD / 47.550556° SGŠ; 7.591111° IGD / 47.550556; 7.591111Koordinate: 47°33′02″ SGŠ; 7°35′28″ IGD / 47.550556° SGŠ; 7.591111° IGD / 47.550556; 7.591111
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Ndm. visina 260 m
Površina 22,75 km2
Bazel na mapi Švajcarske
Bazel
Bazel
Ostali podaci
Gradonačelnik Guj Morin
Veb-sajt
basel.ch

Bazel (nem. Basel, franc. Bâle, ital. Basilea) je važan grad u Švajcarskoj, treći po veličini (posle Ciriha i Ženeve). Bazel je i glavni grad i najveće od tri naselja istoimenog Kantona Bazel-grad.

Bazel je poseban zbog svog položaja na tromeđi Švajcarske sa Nemačkom i Francuskom, pa se gradska zona prostire kroz tri države. Grad je poznat i kao jedina značajna luka u okviru države.

Pogled na grad sa neba

Geografija[uredi]

Bazel se nalazi na krajnjem severu Švajcarske i grad svojim upravnim granicama dotiče državne granice sa Nemačkom i Francuskom. Od prestonice Berna grad je udaljen 100 km severno, a blizu Bazela su i Miluz u Francuskoj (35 km) i Frajburg u Nemačkoj (70 km).

Reljef: Bazel se razvio na mestu gde reka Rajna pravi nagli zaokret iz pravca zapad-istok u pravac jug-sever, stvarajući tako uslove za razvoj značajnije luke. Gradsko područje je ravničarsko, ali se već na desetak kilometara južno uzdiže planinski masiv Jure. Bazel sa svojim 260 m nadmorske visine je takođe najniža tačka cele Švajcarske.

Klima: Klima oblasti Bazela je umereno kontinentalna.

Vode: Bazel se nalazi na reci velikoj evropskoj reci Rajni, najprometnijoj na Kontinentu. Rajna ovde pravi nagli zaokret iz pravca zapad-istok u pravac jug-sever, stvarajući tako uslove za razvoj značajnije luke. Zbog toga je Bazel jedina značajna luka u državi. Grad se nalazi na obe obale ove značajne evropske reke, pa se sastoji od malog Bazela (nem. Kleinbasel) na desnoj obali reke Rajne i velikog Bazela (nem. Grossbasel) na levoj obali.

Privreda[uredi]

Bazel je centar hemijske i farmaceutske industrije. Velika preduzeća kao Novartis (Novartis) i Hofman-LaRoš (Hoffmann-LaRoche) imaju svoja sedišta u Bazelu. Pored toga Bazel je glavni železnički čvor sa jednim od najvećih teretnih železničkih kolodvora u Evropi. Sa svojom brodskom lukom (jedinom u Švajcarskoj) Bazel je putem reke Rajne povezan sa Severnim morem. Aerodrom Bazel se nalazi na teritoriji Francuske i povezan je eksteritorijalnim putem. Kroz aerodrom prolazi francusko-švajcarska carinska zona.

Istorija[uredi]

Srednjovekovni prikaz grada
Panorama grada
Katedralni trg (Munsterplatz)
Gradsko priobalje
Trgovište (Marktplatz) za zdanjem gradske većnice (modro crveno)

Prva naselja na mestu Bazela vezuju se za doba praistorije i keltska plemena. Početkom nove ere ovo područje su zaposeli se Rimljani i osnovali naselje Avgustu Rauriku.

Početkom srednjeg veka kroz ovu oblast protutnjalo je mnogo varvarskih plemena. 999. godine naselje došlo pod upravu prinčeva-vladika i ovako će ostati sve do vremena pojave protestantizma u 16. veku. U 11. veku počinje izgradnja katedrale, a u sledećem veku mosta preko Rajne, zahvaljujući kojem je grad postao važno saobraćajno čvorište.

Godine 1501. Bazel se pridružio Švajcarskoj konfederaciji. 1529. godine javlja se u Bazelu se javlja i pokret reformacije, pod velikim uticajem Žana Kalvina. U ovo vreme grad postaje značajno središte nauke, umetnosti i štampe.

Tokom Francuske revolucije (1789—1799) građani Bazela su aktivno učestvovali u svim događanjima, pa je grad sa okolinom 1792. godine pripojen francuskom „trabantu“, Rauracijskoj republici. U okviru nje grad ostao sve do pada Napoleona 1814. godine. Tada su Bazel i njena neposredna okolina priopojeni Švajcarskoj konfederaciji, što je ostalo do danas. Međutim, 1833. godine, usled stalnih nesporazuma između grada i njegove okoline, došlo je do razdvajanja prvobitnog kantona Bazel na dva nova: Kanton Bazel-grad i Kanton Bazel-provincija.

Posle 1815. godine. Bazel više nije video ratova, pa se do danas razvio u jako industrijsko i kulturno središte na Rajni.

Stanovništvo[uredi]

Populacija (ist.)
God.Pop.± %

Po procenama iz 2008. godine u Bazelu živi približno 167.000 stanovnika, a u gradskoj zoni bezmalo pola miliona. Po oba pokazatelja to je treći grad u Švajcarskoj.

Jezik: Švajcarski Nemci čine tradicionalno stanovništvo grada i nemački jezik je zvanični u gradu i kantonu. Međutim, gradsko stanovništvo je tokom proteklih nekoliko decenija postalo veoma šaroliko, pa se na ulicama Bazela čuju brojni drugi jezici.

Veroispovest: Mesni Nemci su u 16. veku prihvatili protestantizam. Međutim, poslednjih decenija u gradu se znatno povećao udeo rimokatolika. Današnji verski sastav grada je: protestanti 26,5%, rimokatolici 24,9%, ateisti 31,0%, muslimani 6,7%, jevreji 0,8%.

Znamenitosti grada[uredi]

Bazel poseduje dobro očuvano staro gradsko jezgro sa brojnim crkvama, palatama, trgovima, fontanama, spomenicima. Pored toga grad ima i brojne velelepna upravna zdanja, brojne parkove, aleje, dugačak kej duž Rajne. Od toga trebalo bi se izdvojiti Katedralu, započetu još u 11. veku, i gradaku većnicu iz 15. veka.

Saobraćaj[uredi]

Bazel je pre svega poznat po značajnoj rečnoj luci, jedinoj većeg značaja u Švajcarskoj i najvišoj većoj luci na Rajni. Gradski aerodrom se nalazi u susednoj Francuskoj i zajednički je za gradove Bazel, Miluz (FRA) i Frajburg (NEM). Grad ima i važnu železničku stanicu, koja je 2007. godine dobila dikrektnu vezu TŽV linijom sa Parizom.

Grad i razvijen unutrašnji saobraćaj. Posebno važan segment javnog gradskog prevoza su tramvaji, koji idu i preko državnih granica, do predgrađa u Nemačkoj i Francuskoj.

Partnerski gradovi[uredi]

Galerija[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]