Bitka kod Lepanta

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Bitka kod Lepanta
Deo Kiparskog rata
Battle of Lepanto 1571.jpg
Bitka kod Lepanta. Nepoznat autor.
Vreme:1571.
Mesto:Lepant
Rezultat: Pobeda hrišćanskih snaga
Sukobljene strane
Estandarte Liga Santa.gif Sveta liga:
Flag of Cross of Burgundy.svg Španska imperija
Flag of Most Serene Republic of Venice.svg Mletačka republika
Fictitious Ottoman flag 3.svg Otomansko carstvo

Bitka kod Lepanta (grč. Ναύπακτος; tur. İnebahtı) je bila bitka kod drevne tvrđave Lepanta između osmanskih pomorskih snaga sa jedne strane, i udruženih hrišćanskih strana Španije, italijanskih gradova država i Vatikana ujedinjenih u Svetu ligu, koja se desila 7. oktobra 1571. godine u kojoj su hrišćanske snage ubedljivo odnele pobedu i privele kraju osmansku hegemoniju na moru.

Bitka koja je trajala punih pet sati vođena je na severnoj granici zaliva Patras u zapadnoj Grčkoj, gde su turske snage, ploveći u pravcu zapada iz svoje pomorske luke Lepanta, presrele snage Svete lige, koje su dolazile iz pravca Mesine[1]. Pobeda u ovoj bici je obezbedila privremenu hrišćansku kontrolu nad mediteranom, zaštitila Rim od turskog napada i zaustavila dalje napredovanje Turaka ka zapadnoj Evropi. Ovo je bila poslenja velika bitka u kojoj su se borile lađe sa veslima.

Pripreme za bitku[uredi]

Snage Svete lige isplovile su iz luke u Mesini, a uključivale su 150 galija Mletačke republike, 79 špankih galija, 12 galija Vatikana, te đenovska flota i snage malteškog reda. Hršćanska flota stavljena je pod zapovedništvo Huana od Austrije, mlađeg brata španskog kralja Filipa II, a uz njega je bio Markantonio Kolona kao general papine flote. Sa osmanske strane flotom je zapovedao admiral Mehmet Ali-paša. Osmanske snage imale su ukupno oko 260 brodova, hrišćanske snage oko 211 brodova.

Tok bitke[uredi]

Peloponez - severno prekoputa Peloponeza, levo u sredini, nalazi se Nafpaktos, grčki naziv za Lepanto

U hrišćanskoj floti na levom krilu bile su mletačke galije pod zapovedništvom Agostina Barbariga. U središtu bili su španski brodovi Huana od Austrije, preostale mletačke galije pod vođstvom Sebastiana Veniera, te papini brodovi pod zapovedništvom Markantonija Kolone. Desno krilo flote završavali su đenovski brodovi sa admiralom Đanandrijom Dorijom. Osmansku flotu je na desnom krilu predvodio admiral Mehmet Sorak, u sredini Mehmet Ali-paša, a na levom krilu Uluč Ali.

Završna bitka (treća po redu i najteža) zaključena je premoćnom pobedom Svete lige, zahvaljujući spretnom manevru za koji istoričari još ne znaju je li bila reč o smišljenom potezu ili pukom slučaju. Naime, đenovski brodovi su u jednom trenutku napustili bojište i zaplovili prema otvorenom moru. Nije jasno je li to bilo iz straha ili taktika. Na povratku, udarili su osmanske snage sa strane. Turci su uspeli da spase manje od polovine svoje flote, a njihov poraz je označio kraj njihove premoći na mediteranu. Uz to, bitka je bila i poslednja bitka vođena galijama, to jest brodovima na vesla. Za vreme bitke, hrišćanske snage su osvojile osmanski zapovedni brod, a - suprotno volji Huana od Austrije - osmanskom admiralu odsečena je glava i izložena na jarbolu španskog zapovednog broda. Time je znatno smanjen moral osmanskih snaga, šta je ubrzalo okončanje bitke. U četiri poslepodne osmanska flota je napustila bojište.

U ovoj najvećoj pomorskoj bici nakon bitke kod Akcijuma 31. p. n. e. poginulo je oko 25.000 osmanskih vojnika, a potopljeno 80 osmanskih brodova; 30 od njih Osmani su sami potopili, dok je 120 do 150 galija palo u ruke pobednika. Na hrišćanskoj strani poginulo je oko 8000 vojnika, a potopljeno je 13 brodova. Hrišćanskoj pobedi zasigurno su doprineli i teško osvojivi i snažno naoružani mletački brodovi sa novim tipom galease.

Posledice bitke kod Lepanta[uredi]

Bitka kod Lepanta bila prva velika pobeda hrišćanskih država protiv ratne mornarice osmanskog carstva, koja je dotad važila za nepobedivu, te je imala i osobitu psihološku važnost jeste bio slomljen mit nepobedivosti osmanskih pomorskih snaga. Pobednici nisu uspeli da iskoriste svoju premoć zbog nedovoljnog jedinstva međusobom. Osmansko carstvo sa druge strane počelo je odmah sa obnovom svoje flote i završilo je u šest meseci, te je godina dana kasnije imalo oko 250 galija i sa galeonom i novi tip broda. Od bitke kod Lepanta nije se dao ubediti ni osmanski veliki vezir Mehmed-paša Sokolović, te je mletačkim poslanicima diktirao razliku između vašeg i našeg poraza:

Time što smo vam oteli Kraljevinu Kipar, mi smo vam odsekli ruku. Time što ste vi pobedili našu flotu, vi ste nam obrijali bradu. Ruka neće nanovo da poraste, ali brada će zato da raste samo gušće.

No posle bitke kod Lepanta osmansko carstvo koncentrisalo se ipak na kontrolu istočnog mediterana, iako je već 1574. osvojilo Tunis, dok je prevlast zapadnog mediterana prepustilo Špancima, Italijanima i malteškom redu - međutim, u stalnim borbama sa severnoafričkim gusarima.

Reference[uredi]

  1. ^ Luggis, Telemachus: "Sunday, 7 October 1571". str. 19-23 Epsilon Istorica, Eleftherotypia, 9 November 2000. See also Chasiotis, Ioannis "The signing of 'Sacra Liga Antiturca' and the naval battle of Lepanto (7 October 1571)", Istoria tou Ellinikou Ethnous. Ekdotiki Athinon, vol. 10, Athens, 1974

Spoljašnje veze[uredi]