Bitka na Košarama

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Bitka na Košarama
Deo
[[Slika:|300p|Vojnici Vojske Jugoslavije na karauli Košare]]
Vojnici Vojske Jugoslavije na karauli Košare
Vreme: 9. april10. jun 1999.
Lokacija: Kosovo i Metohija, Srbija, SR Jugoslavija
Uzrok rata:
Rezultat: Odlučna Pobeda Jugoslavije
Promene u teritoriji:
Sukobljene strane
GrbVJ.gif
Vojska Jugoslavije
UCK KLA.svg
Oslobodilačka vojska Kosova
Albanija
Vojska Republike Albanije
NATO
NATO
Zapovednici
Flag of FR Yugoslavia.svg Nebojša Pavković
Flag of FR Yugoslavia.svg Vladimir Lazarević
Flag of FR Yugoslavia.svg Božidar Delić
Flag of FR Yugoslavia.svg Ljubinko Đurković
UCK KLA.svg Agim Ramadani †
UCK KLA.svg Salim Đekaj †
UCK KLA.svg Ramuš Haradinaj
NATO Vesli Klark
Jačina
~2.000 Vojnika VJ
125. Motorizovana Brigada
63. Padobranska Brigada
549. Motorizovana Brigada
Delovi Prištinskog Korpusa VJ
Ruski Dobrovoljci
~6.000 Boraca
Pripadnika OVK
Pripadnici Vojske Albanije
Strani Plaćenici
NATO Avijacija
Gubici
60+ mrtvih (1 ruski dobrovoljac[1])
150+ ranjenih
1 uništeno Borbeno Vozilo
150+ mrtvih
300+ ranjenih
5 uništenih Tenkova
{{{podaci}}}

Bitka na Košarama ili Pakao Košara (alb. Beteja e Kosharës), bila je bitka između pripadnika Vojske Jugoslavije i pripadnika Oslobodilačke vojske Kosova, podržavane regularnom Vojskom Albanije i NATO avijacijom. Bitka se vodila oko graničnog prelaza Raša Košares na granici SR Jugoslavije i Albanije između 9. aprila i 10. juna 1999, tokom NATO bombardovanja SRJ.

Cilj napada sa albanske strane (Operacija strela[2]) bila je kopnena invazija na Kosovo i Metohiju i presecanje komunikacije između jedinica VJ u Đakovici i u Prizrenu. Takođe, još jedan cilj je bio i zauzimanje šireg područja Metohije tokom tog napada.[3][4] Posle teških borbi VJ uspela je da porazi napadača i spreči njihov ulazak na KiM. Pripadnici OVK uspeli su da zauzmu karaulu Košare zbog artiljerijske podrške Vojske Albanije, podrške NATO avijacije i malog broja vojnika VJ na tome području koji su morali da se povuku, ali su poraženi u njihovom planu kopnene invazije na tom pravcu uprkos podršci koju su imali.

Albanski i NATO planovi[uredi]

Plan NATO saveza i Albanaca je bio da se poraze jedinice VJ na pograničnom prelazu Košare kako bi se omogućio ulazak pripadnika OVK na Kosovo i Metohiju i pripadnika regularne Vojske Albanije i kako bi se otkrile jedinice VJ i naterale na otvorenu bitku, omogućivši NATO avijaciji da ih bombarduje, pošto NATO nije imao uspeha u uništavanju kopnenih jedinica VJ. Plan je bio takođe da se osvoji Metohija i nanese težak poraz VJ. Ta invazija je opovrgnula verovanje da tokom NATO agresije nije došlo do kopnenog rata.

Pripremanje[uredi]

Pre početka bombardovanja SRJ od strane NATO-a 24. marta 1999, dolazilo je do sporadičnih ali krvavih razmena vatre između jugoslovenskih i albanskih graničara potpomognutih pripadnicima OVK, uglavnom pošto su jugoslovenski graničari sprečavali ilegalni ulazak tovara oružja za OVK na KiM. Tokom ofanzive srpskih snaga bezbednosti krajem 1998. razbijena je OVK na teritoriji Kosova i Metohije čiji su pripadnici u manjim grupama prelazili na teritoriju R. Albanije i popunjeni novim ljudstvom vraćali se na teritoriju SRJ. Posle propadanja pregovora u Rambujeu, ali i pre toga, trajalo je pripremanje za kopneni ulazak na KiM. Dana, 24. marta 1999. počelo je bombardovanje Savezne Republike Jugoslavije sa ciljem da se otera VJ sa područja KiM. NATO avioni su žestoko gađali položaje VJ na graničnom prelazu između SRJ i Albanije. Skoro 12.000 NATO vojnika, među njima i 5.000 Amerikanaca stigli su u Albaniju sa više od 30 tenkova i 26 helikoptera Apača, dok su kolone albanskih izbeglica napuštale KiM. Bilo je izolovanih oružanih incidenata od kada je krenulo bombardovanje ali tek 9. aprila OVK je krenula u ofanzivu na KiM preko karaule Košare, zbog povoljnog terena za napadača. Kako su položaji OVK i Albanske vojske bili na većoj nadmorskoj visini od položaja VJ a sama karaula na izuzetno nepovoljnom mestu ova lokacija je odabrana kao jedan od pravaca prodora.

Albanski planovi[uredi]

OVK i NATO planirali su iznenadan napad kroz karaulu Košare i prodor ka Metohiji. Planirali su da zauzmu Đakovicu i preseku linije VJ između Đakovice i Prizrena. Njihov finalni plan je bio da zauzmu čitavu Metohiju i nateraju VJ da se otvoreno sukobi sa njima tako da bi se otkrile snage VJ i omogućilo NATO avijaciji da ih bombarduje.

Ofanziva[uredi]

Na pravoslavni Veliki petak, 9. aprila 1999, u 03.00 počela je masovna artiljeriska vatra sa albanske strane u pravcu karaule Košare. Vatra je bila otvorena od strane regularne Vojske Albanije prema pograničnim položajima VJ. U napadu su upotrebljavani topovi, haubice i minobacači i vatru su koordinisali jako dobro obučeni pripadnici francuske Legije stranaca. Albanci su napadali u tri pravca, prvi je bio prema vrhu Raša Košares, drugi je bio prema karauli Košare i treći prema vrhu Maje Glave. Tokom artiljerijskog bombardovanja, otprilike 1.500 pripadnika OVK je neprimećeno prišlo granici. Tada je na prvoj liniji bilo samo manje od 200 pripadnika VJ. Krvava bitka je trajala tokom celog dana sa velikim gubicima, pogotovu sa strane napadača. Posle podne je OVK zauzeo vrh Raša Košares i odmah prešao u defanzivnu taktiku. To mu je takođe omogućilo da donese nekoliko artiljerijskih oruđa do tog vrha.

Bitke su se nastavile cele noći sve do jutra sledećeg dana. Tada je uz pomoć artiljerije OVK zauzeo Maja Glavu i nastavio granatiranje karaule Košare, a vojnici VJ su morali da napuste karaulu popodne. Oko 19.00 pripadnici OVK su ušli u napuštenu karaulu i velike televizijske ekipe, kao američki Si-En-En i britanski Bi-Bi-Si, su odmah prenele da je veliki broj pripadnika OVK ušao u napuštenu karaulu.

Pripadnici VJ su se povukli prema drugoj liniji odbrane iznad karaule. Te pozicije su bile lakše za odbranu. Tokom sledećeg dana su stigla i pojačanja za Vojsku Jugoslavije u ljudstvu i u artiljerijskom oruđu. Jedna grupa pripadnika OVK se nalazila iznad pozicija VJ da bi ometala i presecala komunikacije, i uspela je da uništi jedno borbeno vozilo.

Tokom noći, OVK je napao pozicije VJ na vrhu Opljazu, pokušavajući da slomi otpor vojnika VJ, ali svi napadi su odbijeni uz velike gubitke, iako su imali podršku albanske artiljerije.

Sledećih dana OVK je pokušavao da slomi otpor druge odbrambene linije VJ ali ni ti napadi nisu imali uspeha. VJ je dovela specijalce kao i ratne veterane iz prošlih jugoslovenskih ratova kao i nekoliko artiljerijskih oruđa.

Reorganizacija položaja Vojske Jugoslavije i kontranapad[uredi]

Albanska artiljerija nastavila je da bombarduje pozicije VJ sa Maja Glave i Raša Košaresa. Komanda VJ je odlučila da uradi iznenadni kontranapad. Na dan 14. aprila vojnici VJ krenuli su u napad na Maja Glavu. Rastojanje između dva protivnička rova nije bilo veće od 50 metara. VJ nije uspela kompletno da zauzme Maja Glavu, ali je prekinula albansko artiljerijsko delovanje sa tog vrha. Na Maja Glavi front je stabilizovan do kraja rata, bez ikakvih promena na linijama.

Tokom aprila na Raša Košaresu nije bilo nikakvih promena na linijama fronta i obe strane su trpele značajne gubitke. Vojnici VJ od artiljerijskog delovanja, a Albanci od neuspelih juriša da slome odbrambenu liniju VJ.

Maj na Košarama[uredi]

Maj je krenuo sa neuspelim napadom VJ da povrati karaulu Košare, zaustavljena je teškom artiljeriskom vatrom. Na dan 6. maja, VJ je uradila kontranapad na pozicije OVK na Raša Košares kako bi zaustavila artiljerijsko delovanje. Sledila je krvava bitka sa velikim gubicima sa obe strane ali VJ nije zauzela Raša Košares. Na dan 10. maja, komanda VJ je poslala dva tenka T-55 da pomognu ofanzivu na Raša Košares, kada su tenkovi prošli preko terena koji je bio gotovo neprohodan za borbena vozila, uspeli su da zauzmu manje od 100 metara teritorije, ali je OVK još uvek držao Raša Košares. Tokom noći između 10. i 11. maja NATO avijacija je bacila kasetne bombe na vojnike VJ koji su napadali OVK pozicije ispod Raša Košaresa, ubivši 8 vojnika i jednoga oficira a ranivši preko 40. To je omogućilo OVKu da odbije snage VJ sa te pozicije na početnu.

Tokom sredine maja vodile su se velike bitke na vrh Mrčaj koji je zauzet od strane VJ, a OVK je pretrpela velike gubitke. OVK posle velikih gubitaka morala je da se povuče sa tih položaja i VJ je zauzevši taj položaj uzela taktičku prednost na terenu za koordinaciju artiljeriske vatre. Taj uspeh VJ je dozvolio stabilizovanje terena i zadržavanje napadača van linija odbrane. Krvava bitka na Košarima trajala je sve do 10. juna bez velikih promena.

Gubici[uredi]

Bitka na Košarama je uzela mnoge živote sa obe strane. Zvanične informacije govore o više od 60 stradalih vojnika VJ na području karaule Košare, među kojima i ruski dobrovoljac Bulah Glebovič. Zvanični gubici OVK su oko 150 mrtvih ali smatra se da ih je bilo mnogo više. Osamdeset odsto mrtvih OVK potiču sa Kosova i Metohije, mada se ne zna tačno koliko je bilo iz Albanije i Makedonije. Zvanične informacije govore o tri strana državljanina poginula na Košarama. Dva NATO vojnika, Francuz Arnod Pjer (1971) i Italijan Frančesko Đuzepe Bider (1961) kao i Murad Muhamed Alija iz Alžira. Tokom bitke je uništeno i 5 albanskih tenkova, i tenkovska ofanziva je slomljena.

Kraj[uredi]

Kosovski rat je trajao do 10. juna 1999. godine kada je potpisan Kumanovski sporazum i Vojska Jugoslavije i srpska policija se povukla zajedno sa vojnicima koji su učestvovali u bici na Košarama. NATO je ušao na Kosovo pod imenom KFOR kao mirovna snaga, dok je OVK (bar formalno) razoružan.

Reference[uredi]

  1. ^ Spomen knjiga: Junaci otadžbine, pp. 101
  2. ^ http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2000/June%202000/0600myths.aspx Airforce magazin, jun 2000
  3. ^ Disjointed War: Military Operations in Kosovo, 1999, pp. 56
  4. ^ NATO Gives Air Support To Kosovo Guerrillas; But Yugoslavs Repel Attack From Albania - The Washington Post | HighBeam Research, Pristupljeno 1. 4. 2013.

Literatura[uredi]

Извори[uredi]