Vojska Republike Srpske

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa ВРС)
Idi na: navigaciju, pretragu
Vojska Republike Srpske
Emblem Republika Srpska Army.svg
Oznaka pripadnosti vojsci Republike Srpske.svg
III pješadijski puk (Republika Srpska) OS BiH.svg
Amblem Vojske Republike Srpske
Osnovana 12. maj 1992.
Raspuštena 2006. (ušla u sastav Oružanih snaga BiH)
Vođstvo
General-pukovnik Ratko Mladić (1992—1996)
Predsednik Republike Radovan Karadžić (1992—1996)
Podaci o brojnom stanju
Obavezni vojni rok 18
Broj raspoloživih
za vojnu službu
, godina nema
Broj sposobnih
za vojnu službu
, godina nema
Broj godišnje stasalih
za vojnu službu

Vojska Republike Srpske (VRS) je bila oružana sila Republike Srpske u periodu od 1992. do 2006. godine. Vojska Srpske republike Bosne i Hercegovine je osnovana 12. maja 1992. godine odlukom Narodne skupštine Srpske Republike BiH u Banjoj Luci.[1] Postojala je od 12. maja 1992. do 1. januara 2006. godine, nakon čega je integrisana u Oružane snage BiH, odnosno u Treći pješadijski puk „Republika Srpska“. Nastala je uporedo sa osnivanjem Republike Srpske, a uslijed početka građanskog rata u RBiH (1992—1995). Krsna slava VRS je bila Vidovdan.[2]

Istorijski aspekti[uredi]

DemoBIH1991.png

Bosna i Hercegovina je istorijska multietnička država. Prema popisu iz 1991. godine, 43,7 odsto stanovništva su bili bosanski Muslimani, 31,4 odsto - Srbi, 17,3 odsto -. Hrvati i 5,5 odsto izjasnilo se kao Jugosloveni. Većina Jugosloveni su bili Srbi ili djeca iz mješovitih brakova. Godine 1991., 27% brakova su bili mješoviti[3].

Kao rezultat prvih višestranačkih izbora, održanih u novembru 1990. godine, najviše glasova su osvojile tri najveće nacionalne stranke, Stranka demokratske akcije, Srpska demokratska stranka i Hrvatski demokratska zajednica. Stranke su podelile vlast po etničkim linijama, te je predsjednik Republike postao bosanski Musliman Alija Izetbegović, predsjednik Skupštine - Srbin Momčilo Krajišnik, a premijer - Hrvat Jure Pelivan. 15. oktobra 1991. Skupština Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine u Sarajevu usvojila je prostom većinom "Memorandum o suverenitetu Bosne i Hercegovine". Srpski poslanici nisu prihvatali referendum, tvrdeći da pitanja u vezi sa izmjenama ustava moraju biti podržana dvotrećinskom većinom članova parlamenta. Uprkos protivljenju srpskog naroda, "Memorandum" je odobren, što je dovelo do bojkota parlamenta od strane bosanskih Srba. Ne mareći za bojkot, parlament je počeo da usvaja zakonsku regulativu, pa je tako 25. januara 1992. raspisan referendum o nezavisnosti, zakazan za 29. februar i 1. mart[4].

29. februara - 1. marta, 1992. u Bosni i Hercegovini održan je referendum o nezavisnosti. Odziv na referendumu je bio 63,4%, od čega je 99,7% birača glasalo za nezavisnost. Nezavisnost Republike je potvrđena 5. marta, 1992. od strane republičke skupštine. Međutim, Srbi, koji su sačinjavali trećinu stanovništva BiH, bojkotovali su referendum i proglasili neposlušnost novoj nacionalnoj vladi BiH, počev od 10. aprila formirajući svoju vladu u sarajevskom hotelu ”Holidej In”.

Nastanak oružanih snaga[uredi]

Tokom formiranja vojske Srba u Bosni i Hercegovini, značajnu pomoć je pružilo jugoslovensko političko i vojno rukovodstvo. Član Predsedništva SFRJ iz Srbije Borisav Jović u svom dnevniku 4. decembra, 1991. ostavio je poruku o Srbima u BiH:

»Kada Bosna i Hercegovina bude priznata na međunarodnom nivou, JNA će postati strana vojska na njenoj teritoriji, i biće primorana da je napusti što prije. U ovoj situaciji, srpska populacija bi ostala bez odbrane ... Sloba (Slobodan Milošević) misli da povuče sve građane Srbije i Crne Gore, koji služe u JNA na teritoriji BiH, a svi Bosanci iz JNA van zemlje da se premjeste u Bosnu. Tada će rukovodstvo bosanskih Srba biti u stanju da preuzme pod svoju komandu srpski deo JNA u Bosni.«

Krajem 1991. u atmosferi visoke tajnosti počinje prevođenje u Bosnu i Hercegovinu srpskih oficira koji su tamo rođeni. 25. decembar ovu tajnu naredba je potpisao federalni ministar odbrane Veljko Kadijević. Borisav Jović je napisao:

»Mi o tome razgovaramo sa Miloševićem. Nikome drugom ne govorimo. Mi smo dali naredbu Generalštabu da prebaci sve koji su došli iz Bosne, u Bosnu, i one koje dolaze iz Srbije i Crne Gore, u Srbiju i Crnu Goru ... U vreme priznavanja nezavisnosti Bosne u njoj je bilo 90 000 vojnika JNA, od kojih, mislim da su 85% bili bosanski Srbi.«

3. januara, 1992. Jugoslovenska narodna armija je reorganizovana. Njene jedinice na teritoriji Bosne i Hercegovine postale su dio 2. vojne oblasti, sa sjedištem u Sarajevu, pod komandom general-pukovnika Milutina Kukanjca. Dio teritorije Hercegovine ušao je u zonu odgovornosti 4. vojne oblasti, pod komandom pukovnika generala Pavla Strugara. Zajedno sa učenicima i nastavnicima brojnih vojnih škola u BiH, broj vojnika JNA u zemlji iznosio je 110.000 ljudi. Snage JNA u Bosni su bile naoružane sa sa oko 500 tenkova, oklopnih transportera i borbenih vozila pješadije, oko 550 artiljerijskog naoružanja kalibra 100 mm i većeg kalibra, 48 višestruke lansire raketa i 350 minobacača kalibra 120 mm. Vazdušne snage su ostavile u Bosni 120 borbenih aviona i lovaca-bombardera, 40 helikoptera i 30 transportera.

Pored jedinica JNA, Srbi u Bosni i Hercegovini bili su vojno organizovani i u ovkiru jedinica Teritorijalne odbrane. Naime, Srpska demokratska stranka preuzima u jesen 1991. godine i proleće 1992. godine, vlast u nizu opština u Bosni i Hercegovini. Po preuzimanju vlast, osnovani su krizni štabovi koji će uoči izbijanja rata preuzeti kontrolu nad opštinskim jedinicama Teritorijalne odbrane. Tako, u proljeće 1992. godine, nastale su dvije grupe teritorijalne odbrane u Bosni i Hercegovini: jedna srpska - u opštinama u kojima su Srbi bili većina, a druga je bila pod kontrolom muslimansko-hrvatske vlade. Do sredine aprila 1992. godine, brojčano stanje Teritorijalne odbrane i dobrovoljačkih jedinica Srba u Bosni i Hercegovini bilo je oko 60 000 ljudi. Sastav grupa kretao se od 300 boraca u Bosanskoj Krupi, do 4200 u zajedničkih snaga opština Sokolac i Olovo. Svaka jedinica je bila pod komandom Kriznog štaba, na čelu sa predsjednikom opštinskog odbora Srpske demokratske stranke.

Zbog izbijanja rata i pritska Međunarodne zajednice na jedinice JNA da se povuku iz Bosne, rukovodstvo bosanskih Srba odlučilo je da formira svoju vojsku. Između ostalog, Radovan Karadžić je u vrijeme kada je formirana VRS izjavio:

»U prvih 45 dana, kada nismo imali vojsku, ni jedinstvene komande vojske i policije, mi smo doživjeli haos. Svi su mrzili sve, svi su se borili protiv svih. To je bio nastavak Drugog svjetskog rata, ljudi su se sjetili da se desilo ovo ili ono u porodici, a drugi su se plašili da će se to desiti opet i rekli hajde da ih ubijemo prije nego što oni nas ubiju. Narod nije zaboravio ko im je ubio očeve, djedove, majke. Ko se plašio osvete, počeo je prvi.«

5. marta, 1992. Bosna i Hercegovina je proglasila nezavisnost. Njeno rukovodstvo je odbilo da prizna srpsku vladu. Na međunarodno priznatoj teritoriji Republike BiH, sukobi su prerasli u borbe. Na teritoriju Bosne i Hercegovine su ušle jedinice regularne hrvatske vojske i napale jedinice jugoslovenske vojske i snage Srba u Bosni i Hercegovini. Lider bosanskih Muslimana Alija Izetbegović je naredio opšti napad na kasarnu JNA. 27. aprila Predsjedništvo BiH, okupilo se u nepotpunom sastavu, sa zahtjevom da jugoslovenska armija položi oružje i napusti teritoriju Bosne i Hercegovine. 2. maja, 1992. muslimanske snage su opkolile kasarne JNA u Sarajevu i izveli seriju napada na njih. U maju 1992. godine, u startu eskalacije borbe u Bosni i Hercegovini, Jugoslovenska narodna armija je počela da napušta Bosnu i Hercegovinu. Do tada su u kasarnama bili isključivo vojnici i oficiri iz Srbije i Crne Gore. Oni koji su rođeni u BiH, a služili su u drugim republikama, polako su vraćani nazad i integrisani u Vojsku Republike Srpske.

Mladić i Tolimir stižu na mirovne pregovore UN na Butmiru, jun 1993.

Rukovodstvo Jugoslavije je odlučilo da podrži Srbe u Bosni i Hercegovini i pomogne u formiranju vojske. U to vrijeme se odvijalo povlačenja oficira i vojnika JNA porijeklom iz Bosne i Hercegovine, i njihovo pristupanje Oružanim snagama Republike Srpske. Takođe, novoj vojsci je ostavljeno teško naoružanje, tenkovi, avioni i drugo. 12. maja Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini odlučila je da osnuje oružane snage. Na čelo vojske je imenovan general Ratko Mladić, koji je do tada komandovao 9. korpusom JNA u Kninu, i koji je aktivno učestvovao u borbama u Srpskoj Krajini.

Kada su izbila neprijateljstva u BiH, Bosanske Srbe je u početku podržavala JNA. JNA je 8. maja preimenovana u Vojsku Jugoslavije i povukla je 14.000 vojnika iz BiH, a preostalih 80.000 vojnika je obrazovalo Vojsku Republiku Srpske.[5] Vojska Srpske republike Bosne i Hercegovine je osnovana 12. maja 1992. godine odlukom Narodne skupštine Srpske Republike BiH u Banjoj Luci.[1] Štab bivšeg Banjalučkog korpusa JNA je preimenovao u Štab VRS. Sjedište štaba je bilo u Palama. Snage VRS su bile organizovane u šest korpusa: Prvi krajiški (Banja Luka), Drugi krajiški (Drvar), Istočnobosanski (Bijeljina), Sarajevsko-romanijski (Pale), Drinski (Vlasenica) i Hercegovački (Bileća).[5] Ovu vojsku sačinjavali su uglavnom Srbi. Vojska je imala zadatak da očuva Republiku Srpsku i zaštiti srpski narod od njegovih neprijatelja: Armije Republike Bosne i Hercegovine (de fakto vojske muslimanskog naroda), Hrvatskog vijeća odbrane, vojske Republike Hrvatske i NATO-a. Vojska Republike Srpske nije imala skoro nikakvu podršku svijeta sem pojedinih dobrovoljaca (uglavnom iz Grčke i Rusije) i jedno vrijeme SR Jugoslavije.

Vojska Republike Srpske tokom rata[uredi]

Oznaka pripadnosti Vojske Republike Srpske

Godine 1992. nakon povlačenja Jugoslovenske armije iz BiH, glavni cilj vojske Srba u Bosni i Hercegovini je bio preuzimanje kontrole nad teritorijama sa većinskim srpskim stanovništvom i oblastima koje su proglašene Republikom Srpskom.

U proljeće 1992. godine izbili su neredi u Sarajevu, koji su kasnije prerasli u ratno stanje. VRS i dobrovoljačke jedinice, koje su se nalazili na periferiji grada Sarajeva, kao i u samom urbanom dijelu grada, držali su pod opsadom glavni grad Bosne i Hercegovine do Dejtonskog sporazuma. Opsada Sarajeva je ostavila negativan utisak o Srbima u BiH i njihovoj vojsci. U zapadnoj Bosni, Srbi preuzimaju kontrolu nad Prijedorom, Bosanskom Krupom, Sanskim Mostom i Ključem. U Posavini za neprijatelja imaju kako muslimanske jedinice, tako i novoformirane jedinice Hrvata u BiH, kao i jedinice regularne hrvatske vojske. Združene hrvatsko-muslimanske snage uspevaja da u proleće 1992. godine prekinu takozvani "Koridor života" - uski pojas teritorije na području Brčkog, koji je povezivao Srpsku Krajinu i zapadne dijelove RS sa svojim istočnom dijelovima i Saveznom Republikom Jugoslavijom. Kao rezultat, VRS je započela operaciju pod nazivom "Koridor 92" u kojoj je uništila veliki deo hrvatskih snaga, dok je "Koridor" nakon operacije ostao pod srpskom kontrolom sve vrijeme rata. Još jedna velika pobjeda za Srbe je operacija "Vrbas-92", tokom koje je VRS uspjela da oslobodi Jajce i okolinu, kao i dvije važne hidroelektrane na Vrbasu. U istočnoj Bosni i Podrinju VRS je veliki problem imala sa muslimanima iz Bijeljine, Zvornika, Višegrada, Foče i drugih gradova. Međutim, Srbi nisu mogli da steknu uporište u Srebrenici, koja je funkcionisala kao muslimanska enklava. U istočnoj Hercegovini u ljeto 1992. bosanski Hrvati i Hrvatska vojska sproveli su veliku ofanzivu, kao rezultat prethodne u kojoj su srpske snage došle do Mostara. U decembru 1992. godine, zbog pojačane aktivnosti u muslimanskim enklavama u Podrinju, VRS formira Drinski korpus.

Početkom 1993. godine, VRS odbacuje pokušaje Muslimana i Hrvata da presjeku "Koridor". Istovremeno se razbuktava rata između Muslimana i bosanskih Hrvata. U maju i julu, Srbi pokreću nekoliko operacija na proširenju Koridora. U zimu 1993. Srbi odbijaju napade Muslimana iz Srebrenice, koji u toku svojih racija uništavaju nekoliko srpskih sela. Nakon odbijanja napada srebreničkih muslimana, VRS, uz podršku Vojske Jugoslavije, slama svaki otpor podrinjskih Muslimana . U ovoj situaciji UN je intervenisao, i proglasio Srebrenicu za sigurnosnu zonu. Takođe, u proljeće Srbi pokreću ofanzivu u okolini Višegrada, stavljajući pod kontrolu velike i značajne teritorije. U julu 1993. godine, VRS je pokrenula operaciju "Lukavac-93", što je rezultiralo oslobađanjem Trnova i nekoliko drugih naselja, a Sarajevo je stavljeno u potpuno okruženje. U zapadnoj Bosni, Srbima se priključuje Fikret Abdić, uticajni muslimanski političar, koji se pobunio protiv vlasti u Sarajevu. Njegova vojska, oslanjajući se na podršku Vojske Srpske Krajine i Vosjke Republike Srpske, vodila je borbe protiv korpusa ARBiH do kraja rata.

Jezgro Vojske Republike Srpske su u ovim bitkama činili obični ljudi, koje je ratni vihor otrgao od mirnog života. Tako je američki publicista, Arnold Šerman, 1993. godine zabeležio:

»Muškarci su podijelili vrijeme između običnog života i vojnih zadataka. Ako je potrebno, oni se odmah pojavljuju sa oružjem, gde je postojala opasnost. Oni znaju ko može ići kući i ko će ostati na borbenim položajima kada početna opasnost splasne. U civilnom životu su obične komšije i prijatelji u ratu - ratni drugovi. Ovo je vojska građana koji ne trebaju injekcije patriotizma. Oni se bukvalno bore za svoje domove, njihovu imovinu, njihove porodice,kao i za svoje živote.«

Oprema boraca VRS

Jeseni 1993. godine, Glavni štab VRS je započeo niz napadnih operacija pod nazivom "Drina-93", koje su obuhvatale područja Ozrena i Tuzla, kao i Bihaća. Srpska ofanziva počela je u novembru 1993. godine, a završila krajem februara 1994. godine, sa skromnim rezultatima. Istovremeno, pod pritiskom UN i NATO, VRS je iznijela teško naoružanje iz Sarajeva. Krajem marta, Srbi pokreću veliku ofanzivu protiv muslimanske vojske u enklavi Goražde. Mada je operacija završena vojnim uspehom, snage NATO otpočinju vazdušne napade na položaje VRS. Pod pritiskom NATO saveza Srbi su bili primorani da zaustave operaciju. 1994. godina je za vojsku bosanskih Srba bila godina odbrambenih bitaka širom fronta. U jesen 1994. godine uslijedio je pad Kupresa i opširni srpski protivnapad u bihaćkom džepu. U proleće 1994. godine, pod pritiskom Amerike, Hrvati i Muslimani potpisuju primirje i osnivaju zajedničke snage za borbu protiv Srba. Istovremeno, nakon odbijanja Vens-Ovenovog plana za BiH 1994, SR Jugoslavija je uskratila pomoć Republici Srpskoj u zamjenu za ublažavanje sankcija OUN-a.

Godine 1995. velike vojne operacije u Bosni i Hercegovini počele su u proljeće. Uprkos stalnim napadima muslimanskih snaga, Srbi su uspešno osujetili pokušaje zauzimanja Vlašića, Majevice i području Kalinovika. U ljeto 1995. godine VRS slama veliki pokušaj muslimanskih snaga da deblokiraju Sarajevo, nanoseći teške gubitke 1. korpusu muslimanske vojske. U julu, Srbi su oslobodili Srebrenicu i Žepa. Prema Haškom tribunalu, nakon ovoga je uslijedio masakr muslimanskih zarobljenika. Ova operacija i događaji koji su uslijedili izazvala je ogromnu štetu ugledu VRS. Takođe u julu, Srbi pokreću veliku ofanzivu na Bihać. Međutim, bosanski Hrvati i redovna vojska Hrvatske, zauzvrat, izvršili su napad na Glamoč i Bosansko Grahovo. Nakon što su ova dva grada pala, VRS je bila primorana da obustavi napad na Bihać. Izolovana i napadana sa svih strana i iz vazduha, VRS je sredinom 1995. dovedena u veoma tešku poziciju što je u krajnjem uslovilo pristanak srpskih pregovarača na teške, i neophodne, ustupke pri sklapanju Dejtonskog sporazuma krajem te godine. Od avgusta do oktobra 1995. godine Srbi su bili u defanzivi duž cijele linije fronta. Kao rezultat zajedničke muslimansko-hrvatske ofanzive i masivnih vazdušnih napada NATO-a aviona, Republika Srpska gubi velike teritorije u zapadnoj Bosni, i na Ozrenu. Krajem oktobra, završene su i poslednje bitke rata u Bosni i Hercegovini.

Najznačajnije operacije[uredi]

Rat u Bosni i Hercegovini
1992.
Sijekovac - Zvornik - Kupres - Kupres - Bradina - Sarajevo - Dobrovoljačka - Tuzla - Prijedor - Foča - Lipanske Zore - Derventa - Koridor - Višegrad - Vrbas - Goražde - Trnovo - Mitrovdanska ofanziva
1993.
Kravica - Lukavac - Sadejstvo - Cerska - Ahmići - Neretva - Drina - Muslimansko-hrvatski sukob
1994.
Markale - Zvezda - Tigar-sloboda - Breza - Jesen - Grmeč - Štit
1995.
Kapija - Plamen - Pokušaj deblokade Sarajeva - Krivaja - Stupčanica - Srebrenica - Leto - Oluja - Markale - Namerna sila - Maestral - Mrkonjić Grad - Una - Sana - Uragan - Južni potez - Vaganj

Najznačajnije odbrambene operacije[uredi]

Druge operacije Vojske Republike Srpske[uredi]

Ratna organizacija VRS[uredi]

Zone odgovornosti korpusa Vojske Republike Srpske

Predsednik Republike Srpske

Ratno vazduhoplovstvo i protivvazdušna odbrana Vojske Republike Srpske[uredi]

Oznaka pripadnosti Ratnom vazduhoplovstvu i PVO Vojske Republike Srpske

Vazduhoplovstvo RS je dobilo aeronautiku iz Jugoslovenske narodne armije, i aktivno su ga koristili tokom rata. OD JNA Srbi su dobili 22 J-21 Jastreb 12 J-22 Orao, 27 helikoptera gazela, 14 Mi-8, kao i sisteme PVO. Zvanično, vazduhoplovstvo i PVO Republike Srpske je formirano 27. maja 1992. godine. Na ovaj dan, oni sprovode 16 letova, i napadaju hrvatske pozicije u Posavini. Posle povlačenja saveznih trupa iz Bosne, VRS počinje da formira nove pogone u avijaciji. Borbene jedinice su bile stacionirane na aerodromu Mahovljani kod Banja Luke. Komandant Vazduhoplovstva je bio general Živomir Ninkovića. Tokom borbi poginulo je 79 vojnika i starješina Vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane. U 2006. godini, kao i kompletna oružana snaga RS, vazduhoplovstvo je rasformirano i pridruženo vazduhoplovstvu Bosne i Hercegovine.

Brigade VRS[uredi]

Brigade Vojske Republike Srpske

Brojnost Matična

jedinica

Zborno

područje

Borbeno

područje

Prva trebavska laka pješadijska brigada
Igmanska brigada
Ilidžanska brigada
Ilijaška pješadijska brigada
31. brdsko jurišna brigada
Prva oklopna brigada
27. motorizovana brigada
43. prijedorska motorizovana brigada
Peta kozarska laka pešadijska brigada
22. Kneževska laka pešadijska brigada
Šesta sanska laka pešadijska brigada
11. dubička laka pešadijska brigada
11. mrkonjićka laka pešadijska brigada
1. banjalučka laka pešadijska brigada
2. banjalučka laka pešadijska brigada
3. banjalučka laka pešadijska brigada
4. banjalučka laka pešadijska brigada
1. čelinačka laka pešadijska brigada
1. laktaška laka pešadijska brigada
1. srbačka laka pešadijska brigada
1. šipovačka laka pešadijska brigada
19. donjevakufska laka pešadijska brigada
1. gradiška laka pešadijska brigada
1. novigradska laka pešadijska brigada
1. prnjavorska laka pešadijska brigada
1. Imljanska laka pešadijska brigada
2. krajiška laka pešadijska brigada
1. ozrenska laka pešadijska brigada — Petrovo Selo
2. ozrenska laka pešadijska brigada — Tumare
3. ozrenska laka pešadijska brigada — Jablanica
4. ozrenska laka pešadijska brigada — Vozuća
1. trebiška laka pešadijska brigada
1. osinjska laka pešadijska brigada
1. krnjinska laka pešadijska brigada
1. vučjačka laka pešadijska brigada
1. teslićka laka pešadijska brigada
1. dobojska laka pešadijska brigada
89. raketna brigada
15. Bihaćka pješadijska brigada
7. kupreška motorizovana brigada
17. Ključka laka pješadijska brigada
5. Glamočka laka pješadijska brigada
1. vlasenička laka pešadijska brigada
1. podrinjska laka pešadijska brigada
5. podrinjska laka pešadijska brigada
15. hercegovačka pješadijska brigada — Bileća
2. laka hercegovačka brigada — Borci
8. motorizovana hercegovačka brigada — Nevesinje
18. hercegovačka laka pješadijska brigada — Gacko
Prva motorizovana brigada — Trebinje
11. Pešadijska brigada — Foča
14. Laka pješadijska brigada — Čajniče
Prva majevička brigada Vojske Republike Srpske
2. majevička brigada
3. majevička brigada
1. semberska brigada
2. semberska brigada
3. semberska brigada
Garda Panteri
Prva posavska brigada Vojske Republike Srpske[6]
Druga posavska brigada Vojske Republike Srpske
1. Kotorvaroška laka pešadijska brigada
Prva birčanska laka pješadijska brigada[7]
Milićka laka pešadijska brigada
Bratunačka laka pešadijska brigada
Zvornička pješadijska brigada
2. Romanijska motorizovana brigada
1. Sarajevska mehanizovana brigada
2. Sarajevska laka pješadijska brigada (Vojkovići)
3. Sarajevska pješadijska brigada
4. Sarajevska laka pješadijska brigada
1. Romanijska pješadijska brigada
3. Posavska laka pješadijska brigada
1. Drvarska laka pješadijska brigada
3. Petrovačka laka pješadijska brigada
9. Grahovska laka pješadijska brigada
11. Krupska laka pješadijska brigada

Jedinice Glavnog štaba VRS[uredi]

  • Komanda GŠ VRS,
  • Centar za usavršavanje Rajko Balać,
  • Centar za informativno – propagandno djelovanje,
  • 65. zaštitni motorizovani puk,
  • 67. Puk veze,
  • 40. inžinjerisjki puk,
  • 1. gardijska motorizovana brigada GŠ VRS,
  • 89. Raketno-Artiljerijska brigada,
  • 1. Srpska mješovita brigada(privremeni sastav),
  • 1. Studentska brigada (privremeni sastav),
  • 2. Srpska mješovita brigada (privremeni sastav),
  • 3. Srpska mješovita brigada (privremeni sastav),
  • 14. Srpska brigada (privremeni sastav),
  • 10. Diverzantski odred,
  • 410. Obavještajni centar,
  • 14. Pozadinska baza,
  • 27. Pozadinska baza,
  • 30. Pozadinska baza,
  • 35. Pozadinska baza
  • 63. Automobilski bataljon,
  • Vojna bolnica GŠ VRS,
  • Vojno medicinski centar,
  • Vazduhoplovni zavod ORAO,
  • Remontni zavod KOSMOS,
  • Pozadinska četa kasarne VRBAS

Jedinice VRS[uredi]

Ministri odbrane Republike Srpske[uredi]

Načelnici Generalštaba VRS[uredi]

Načelnici Glavnog štaba (Generalštaba) Vojske Republike Srpske:

Generali VRS[uredi]

Vojska Republike Srpske je imala ukupno 69 generala, od čega 4 general-pukovnika, 24. general-potpukovnika, i 41 general-majora.

General-pukovnici VRS[uredi]

Vojska Republike Srpske je imala četiri general-pukovnika:

General-potpukovnici VRS[uredi]

General-majori VRS[uredi]

Vojska Republike Srpske je imala 44 general-majora.

Činovi Vojske Republike Srpske[uredi]

Po svom osnivanju 1992. godine, Vojska Republike Srpske nastavlja da koristi činove Jugoslovenske narodne armije koji su korišteni u SFRJ uz dodavanje grba Republike Srpske. Na podoficirskim činovima oznake ostaju iste, dok na oficirsik činovima zvijezdu na epoletama zamjenjuje vojni krst.

  • Podoficiri
  1. Razvodnik
  2. Desetar
  3. Mlađi vodnik
  4. Vodnik
  5. Vodnik prve klase
  6. Stariji vodnik
  7. Stariji vodnik prve klase
  8. Zastavnik
  9. Zastavnik prve klase
  • Oficiri
  1. Potporučnik
  2. Poručnik
  3. Kapetan
  4. Kapetan prve klase
  5. Major
  6. Potpukovnik
  7. Pukovnik
  8. General-major
  9. General-potpukovnik
  10. General-pukovnik

Vojska Republike Srpske u posljeratnom vremenu[uredi]

Grb Vojske Republike Srpske u posljeratnom periodu

Pariskim mirovnim ugovorom i Ustavom BiH i Ustavom Republike Srpske, VRS je nastavila da postoji i u posljeratnom periodu kao vojna sile Republike Srpske. Istovremeno je nakon rata u Bosni i Hercegovini u Vojsci Republike Srpske počela postepena reforma. Sa oko 180 000 vojnika i oficira u nekoliko godina, broj osoblja je smanjen na 20 000 ljudi. Paralelno, došlo je do promjene u broju korpusa, sa ratnih šest, smanjeno je na četiri i na kraju na tri. Glavni štab je preimenovan u Generalštab i preselio se u Bijeljinu. Početkom 2000. godina broj vojnika u Vojsci RS je bio 10 000, a poslje ukidanja obaveznog služenja vojnog roka smanjen je na 7.000 vojnika. Prije nego što je postala dio Oružanih snaga BiH, VRS je brojala 3.981 vojnika i oficira.

Zakletva vojnika RS 2001. godine na Vojnom poligonu Manjača

Čak i nakon reforme i smanjenja brojnog stanja, Vojska Republike Srpske ima značajne rezerve oružja. Godine 1999. imala je 73 tenka M-84 i 204 T-55. Što se tiče drugih oklopnih vozila imala je 18 BMP M-80, 84 BTR M-60, 5 PT-76, 19 BTR-50, 23 BOV-VP. Artiljerija se sastojala od 1.522 jedinica, uključujući 95 raketnim bacačima i 720 samohodnih poljskih topova i protivtenkovskih topova, bestrzajnog oružja i 146 minobacača. U vazduhoplovstvu je postojalo 22 aviona i 7b borbenih helikoptera. Prema Dejtonskom sporazumu o VRS, ona je imali pravo samo na 137 tenkova, 113 oklopnih transportera i borbenih vozila pješadije i 500 komada artiljerijskih oružja.

Poslje rata, Haški tribunal je optužio nekoliko visokih zvaničnika VRS za ratne zločine. Neki od njih su uhapšeni u Bosni, Srbiji, kao i u drugim zemljama. Radovan Karadžić i Ratko Mladić su trenutno u Hagu, gdje se protiv njih vodi sudski proces. Ukupno Hag je osudio 53 srpskih vojnih iz redova VRS.

Vojska Republike Srpske u okviru Oružanih snaga Bosne i Hercegovine[uredi]

Grb Trećeg pješadijskog puka (Republika Srpska), oružanih snaga Bosne i Hercegovine

U avgustu 2005. godine, Skupština Srpske pristala je na formiranje jedinstvenog plana za oružane snage, kao i na formiranje Ministarstva odbrane Bosne i Hercegovine kao dio širokog spektra reformi u odbrani zemlje. U decembru 2005. godine u Sarajevu pod pokroviteljstvom međunarodne administracije u BiH počeli su trilateralni razgovori o promjeni ustava zemlje kroz jačanje uloge i ovlašćenja od struktura jedinstvenih međuetničkih snaga, odnosno, u stvari, o ukidanju Dejtonskog sporazuma. Dragan Čavić predsjednik RS, komentarišući odluku o ukidanju Ministarstva odbrane RS, rekao je da je "bolno, ali i dalje doprinosimo budućnosti."

Od 1. januara 2006. godine, Vojska Republike Srpske je ušla u sastav Oružanih snaga BiH kao njihov Treći pješadijski puk „Republika Srpska“. Shodno tome, ukinuti su i Generalštab Vojske Republike Srpske, kao i Ministarstvo odbrane Republike Srpske. Vijest o integraciji Vojske Republike Srpske u Oružane snage BiH je izazvala burne reakcije javnosti kako u Srbiji tako i u Republici Srpskoj i masovne proteste na koje je izašlo nekoliko desetina hiljada ljudi.

Nakon uključivanja Vojske RS u Oružane snage Bosne i Hercegovine sva vojna skladišta, stavljena su pod zajedničku kontrolu OS BiH i Mirovnih snaga. Dio vojne opreme uništen je kao "višak naoružanja", dok je jedan dio prebačen preko brojnih privatnih kompanija, a zatim je prodan drugim zemljama.

Zakletva pripadnika Vojske Republike Srpske[uredi]

Zaklinjem se čašću i životom da ću braniti suverenost, teritoriju, nezavisnost i ustavni poredak svoje otadžbine, Republike Srpske, i vjerno služiti interesima njenih naroda, tako mi Bog pomogao. Posljednja generacija vojnika VRS zakletvu je položila 2005. godine, a tekst te zakletve glasio je: Svečano se zaklinjem da ću braniti suverenitet, teritorijalni integritet, ustavni poredak i političku nezavisnost Bosne i Hercegovine, s tim da su svi regruti, u znak protesta umjesto Bosne i Hercegovine u glas izgovorili Republike Srpske

Naoružanje[uredi]

Oklopna borbena vozila[uredi]

Artiljerija[uredi]

  • Samohodna haubica 122 mm 2S1 Gvozdika - 24
  • Samohodni top 76 mm M-18 - 7
  • Samohodni top 90 mm M-36 - 7
  • Haubica 155 mm M-1 - 1
  • Top-haubica 152 mm M-84 Nora-A - 3
  • Top-haubica 152 mm D-20 - 9
  • Haubica 122 mm D-30 - 150
  • Haubica 105 mm M-56 - 74
  • Protiv-tenkovski top 100 mm T-12 - 128
  • Top 76 mm ZiS-3 - 211
  • Bestrzajni top 82 mm M-60 - 561
  • Minobacač 160 mm - 1
  • Minobacač 120 mm M-75 - 78
  • Minobacač 120 mm M-74 - 9
  • Minobacač 120 mm M-79 - 39
  • Minobacač 120 mm M-52 - 17
  • Minobacač 82 mm M-69 - 8
  • Raketa R-65 Luna-M - 8
  • Samohodni višecevni lanser raketa 262 mm M-87 Orkan - 1
  • Samohodni višecevni lanser raketa 128 mm M-77 Oganj - 20
  • Samohodni višecevni lanser raketa 122 mm BM-21 Grad - 1
  • Višecevni bacač raketa 128 mm M-63 Plamen - 49
  • Laki raketni lanser 128 mm M-71 Partizan - 16

Protivvazdušna odbrana[uredi]

  • Protiv-avionski top 20 mm M-55
  • Protiv-avionski top 40 mm L/70 Bofors
  • Samohodni protiv-avionski top 3/20 mm BOV M-86 - 23
  • Samohodni protiv-avionski top 2/30 mm M53/59 Praga
  • Samohodni protiv-avionski top 2/57 mm ZSU-57-2
  • Laki prenosivi raketni sistem PVO Strela-2M
  • Laki prenosivi raketni sistem PVO Igla
  • Samohodni raketni sistem PVO Strela-1M
  • Samohodni raketni sistem PVO Strela-10 - 3
  • Samohodni raketni sistem PVO Strela-10M2J - 1
  • Samohodni raketni sistem PVO Kub-M
  • Raketni sistem PVO S-75 Divna

Vazduhoplovi[uredi]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 Srbi u Bosni i Hercegovini (2012), str. 150.
  2. „Билећа: Централна прослава крсне славе Војске Републике Српске“ (на ср). Радио-телевизија Републике Српске. 28. 6. 2012. Приступљено 28. 6. 2012.. 
  3. Юgoslaviя v XX veke, 2011, s. 805
  4. Trbovich Ana S. A Legal Geography of Yugoslavia's Disintegration. — Oxford University Press, 2008. — P. 221. — ISBN 9780195333435
  5. 5,0 5,1 Thomas & Mikulan (2006), str. 12.
  6. Radio televizija Republike Srpske: Obilježeno 19 godina Prve posavske brigade, 20. 5. 2011. ((sr))
  7. Radio televizija Republike Srpske: Šekovići-Sjećanje na 352 poginula borca, 19. 5. 2011. ((sr))

Литература[uredi]

српски
  • Боројевић Д., Ивић Д. Орлови са Врбаса. — Рума: Штампа, 2014.
  • Dimitrijević B. Modernizacija i intervencija: jugoslovenske oklopne jedinice. — Beograd: Institut za savremenu istoriju, 2010. — 406 p. — 400 экз. — ISBN 978-86-7403-138-4.
  • Лисица Славко Командант по потреби. — Сомбор: Војводина, 1995.
  • Milutinović M. Rat je poćeo rijećima. — Banja Luka: Grafid, 2010. — 495 p. — 1000 экз. — ISBN 978-99955-41-15-6.
  • Пандуревић, Винко (2012). Срби у Босни и Херцеговини. Београд: ИГАМ. 
  • Radinović R. Laži o sarajevskom ratištu. — Beograd: Svet knjige, 2004. — 261 p. — 1000 эkz. — ISBN 86-7396-076-2.
ruski
  • Bulatovič Lilяna. Serbskiй general Mladič. Sudьba zaщitnika Otečestva. — Moskva: IPPK «IHTIOS», 2013. — 556 s. — ISBN 978-5-8402-0348-3.
  • Valeckiй O. V. Volki belыe. — M.: Grifon M, 2006. — 288 s. — ISBN 5-98862-023-X.
  • Gusьkova E.Ю. Istoriя юgoslavskogo krizisa (1990-2000). — M.: Russkoe pravo/Russkiй Nacionalьnый Fond, 2001. — 720 s. — ISBN 5941910037.
  • Polikarpov M. A. Russkaя sotnя. Naši v Serbii. — M.: Эksmo, 1999. — ISBN 5-04-003353-2.
  • Юgoslaviя v XX veke: očerki političeskoй istorii / K. V. Nikiforov (otv. red.), A. I. Filimonova, A. L. Šemяkin i dr. — M.: Indrik, 2011. — 888 s. — ISBN 9785916741216.
englezski
  • R. Craig Nation. War in the Balkans 1991-2002. — U.S. Army War College, 2003. — 388 p. — ISBN 1-58487-134-2.
  • David C. Isby Balkan Battlegrounds: A Military History of the Yugoslav Conflict, 1990-1995. — Washington: Diane Publishing Company, 2003. — Vol. 1. — 501 p. — ISBN 978-0-7567-2930-1.
  • Dr N Thomas & K Mikulan The Yugoslav Wars (2). Bosnia, Kosovo and Macedonia 1992—2001. — Osprey publishing, 2006. — ISBN 1-84176-964-9.

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :