Vasilije Veliki

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Sveti Vasilije Veliki

Ruska ikona svetog Vasilija iz XI veka
Ruska ikona svetog Vasilija iz XI veka

Episkop Cezareje
Rođen oko 330, Cezareja
Umro 1. januar 379, Cezareja
Poštuje se u Istočnom i zapadnom hrišćanstvu
Praznik 1. i 30. januar u pravoslavlju, 2. januar u rimokatoličanstvu
Gloriole.svg Kategorija:Svetitelji

Vasilije Veliki (grč. Βασίλειος ὁ Μέγας, oko 329379), poznat kao Vasilije iz Cezareje je bio uticajni teolog i episkop Cezareje (Kesarije) u Kapadokiji (Mala Azija). Smatra se osnivačem opštežiteljne monaške tradicije u istočnom hrišćanstvu.

Ubrzo nakon smrti proglašen je za svetitelja: pravoslavna crkva ga slavi 1. januara, a rimokatolička 2. januara. Vasilije Veliki, njegov brat Grigorije Niski i prijatelj Grigorije Bogoslov se nazivaju kapadokijskim crkvenim ocima. Njihova majka se slavi kao Sveta Emilija.

Život[uredi]

Rođen je oko 330. godine, u uglednoj porodici u Cezareji, glavnom gradu Kapadokije, od oca Vasilija, i majke Emilije[1]. Njegova porodica je imala hrišćansku tradiciju - jedan deda mu je bio mučenik iz doba progona, a ujak mu je bio episkop. Kao mlad napustio je rodni grad otišavši da se školuje u Atini u periodu između 351. i 356. godine, gde je učio filosofiju, gramatiku, retoriku, astrologiju, fiziku i ostale nauke toga vremena, kod čuvenog učitelja Evula. Pored njega je imao i druge učitelje: Himerija i Proeresija. Školski drugovi su mu bili Grigorije Bogoslov, Julijan, kasnije car otpadnik i Livanije sofist.

Vrativši se kući oko 356. godine, započeo je karijeru pravnika i retora.[2][3] Ali godina dana kasnije, susret sa velikim asketom i episkopom Jevstatijem Sevastejskim mu je iz korena promenio život.[4] Vasil uskoro napušta njegovo pravničku profesiju da bi posvetio svoj život Bogu. Ovako on opisuje svoje duhovno buđenje:

Traćio sam mnogo vremena na gluposti i proveo sam skoro celu svoju mladost u besplodnom radu, i privržen učenjima mudrosti koja je za Boga ludost. Iznenada, probudio sam se iz dubokog sna. Uvideo sam predivno svetlo jevanđeoske istine i prepoznao ništavnost mudrosti vladara ovog sveta.[5]

Nakon primanja krštenja, godine 357. obilazi je manastire u Palestini, Egiptu, Siriji i Mesopotamiji, učeći se podvižništvu i monaštvu.[6][7] U Egiptu je kod arhimandrita Porfirija proveo godinu dana u asketizmu, hraneći se samo povrćem i voćem[1]. Nakon toga je otišao na hodočašće u Jerusalim. Ubrzo je i sam postao asketa, okupljajući oko sebe grupu monaha uključujući i njegovog brata Petra, na porodičnom imanju blizu gradića Anesija na crnomorskoj obali.

Vasilija je uznemirilo opšte prihvatanje arijanskog simbola vere na saboru u Riminiju koji je bio održan 359. godine, a posebno to da je njegov vlastiti arhiepiskop, Dijanije iz Cezareje, podržao arijanstvo. On se vraća u grad, gde ga je episkop Cezareje Ermogen oko 364. godine rukopoložio za sveštenika. U gradu Cezareji gradi dobrotvorne ustanove za opštu pomoć: azile, bolnice i narodne kuhinje, poznate pod imenom „Vasilijade“. Nakon smrti Ermogena za arhiepiskopa bi postavljen Jevsevije, nenaklonjen Vasiliju. Vasilije se zbog toga ponovo povlači u Anesi, gde privuče i Grigorija Nazijanzina. Tu zajednički sabraše mnoštvo monaha i napisaše ustave monaškog života. U takvom ih životu pomagaše i sveta Emilija, majka Vasilijeva, koja je nedaleko od njih živela i starala se o njihovoj hrani.

Međutim, episkop Jevsevije se obrati Vasiliju pismom pomirenja, da se vrati i pomogne crkvi protiv arijanaca[1]. Posle smrti episkopa Jevsevija (370. god.) izabran je za episkopa Cezareje i tu službu je vršio narednih deset godina, do svoje smrti 14. januara 379. godine. U to vreme je car bio Valens (364—378), pristalica arijanstva, sa kojim je Vasilije imao problema zbog svog zastupanja nikejskog simbola vere.[1] Kada je Valens 371. prošao kroz Cezareju, Vasilije se dramatično udupro carevom zahtevu da mu se pokori. Vasilije je umro ubrzo nakon što je Valensova pogibija u bici kod Hadrijanopolja otvorila put pobedi Vasilijeve teologije. Njegova smrt bila je naširoko oplakivana, a on sam ubrzo je proglašen za sveca.

Spisi[uredi]

  • „Velika i mala monaška pravila“, kojima postavlja temelj za uređenje većih monaških zajednica
  • „Uputstvo mladićima o upotrebi helenske literature“, gde objašnjava kako treba prihvatati grčku filozofiju.
  • „Tri knjige protiv Evnomija“, u kojima se suprotstavlja Evnomijevom učenju da je moguće spoznati Božju suštinu, tvrdeći da je Bog nesaznatljiv zbog transcendentnosti svoje suštine.
  • „Šestodnev“, devet propovedi u kojima tumači biblijski tekst o stvaranju.

Sačuvano je i više od 300 njegovih pisama.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ a b v g Justin Ćelijski, Žitije svetog Vasilija Velikog
  2. ^ Burns, Paul, ed. Butler's Lives of the Saints:New Full Edition January. Collegeville, MN:The Liturgical Press. ISBN 0-8146-2377-8.
  3. ^ St. Basil the Great at Catholic Online.
  4. ^ Hildebrand (2007), str. 19-20.
  5. ^ Basil, Ep. 223, 2, as quoted in Quasten (1986), pp. 205.
  6. ^ Quasten (1986), str. 205.
  7. ^ Encyclopaedia Britannica (15th ed.) vol. 1, pp. 938.

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Vasilije Veliki