Veliko Orašje

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Za druga značenja, pogledajte Orašje (višeznačna odrednica).
Veliko Orašje
Crkva Sv.Petke u V.Orašju.JPG
Administrativni podaci
Država  Srbija
Upravni okrug Podunavski
Opština Velika Plana
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Pad 2110
Položaj
Koordinate 44°22′02″ SGŠ; 21°05′10″ IGD / 44.367166° SGŠ; 21.086° IGD / 44.367166; 21.086 Koordinate: 44°22′02″ SGŠ; 21°05′10″ IGD / 44.367166° SGŠ; 21.086° IGD / 44.367166; 21.086
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 85 m
Veliko Orašje na mapi Srbije
Veliko Orašje
Veliko Orašje
Veliko Orašje na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 11323
Pozivni broj 026
Registarska oznaka VP

Veliko Orašje je naselje u Srbiji u opštini Velika Plana u Podunavskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 2110 stanovnika.

Ovde se nalazi FK Mladi Borac Veliko Orašje.

Istorija[uredi]

Veliko Orašje je starije naselje. Crkva je podignuta na temeljima neke stare crkve. Pri otkopavanju nađeni su zidovi koji su bili „molovani“ i na desnoj strani vrata stajao je natpis: Ljeta od Hrista 1175. sozda se hram sei….“ Na vratima je stajao natpis: osvajati i pomaza Hram sv. Ar. M episkop Sava“. (Spomenik C.K.A.XXXVII, c 167/168.).

Predanje veli da su stanovnici današnjih sela Livade (požarevačke), V. Orašja, Krnjava i Trnovče bili naseljeni u blizini današnjeg Orašja na mestu koje se sada zove „Selište“, gde je i danas staro groblje.

Kako je ovde bilo na udaru Turcima, stanovništvo se sklonili u zaklonitija mesta: jedni pređu preko Morave i u lugu osnuju novo naselje pod imenom Livadica, drugi osnuju Orašje, a treći Krnjevo i Trnovaču. Mesto, na kome je bilo prvobitno naselje, koje se danas zove Selište, pominje se za vreme Austrijske Srbije (1718-1739. g.) pod imenom Livada Livat. U godini 1732., u spisku sela smederevskog „dištrikta“, pominje se selo livade sa 30 domova. Livadica se pominje i mnogo ranije. Među selima, koje je knez Lazar poklonio manastiru Ravanici (1381. g.), pominje se i „selo Livadica na Morave“, a kasnije (1553. g.) putopisac Vranćić pominje „selo Livadu na potoku Jasenici u šumi Lomnici“. Predanje veli da su prvi doseljenici, koji su iz Livadice došli na današnje mesto, tu zatekli mnoge velike orahe, po čemu su selu, odnosno današnjoj varošici, i dali ime. Veliko Orašje se pominje u aračkim spiskovima i imalo je 1818. g. 50 a 1822. g. 55 kuća. Godine 1846. u Orašju je bilo 87 kuća, a po popisu iz 1921. g. varošica je imala, zajedno sa Kruševom, 489 kuća sa 2400 stanovnika.

Od 1869. bilo je središte Velikooraškog sreza (deo Jaseničke oblasti), koji je 1947. preimenovan u Pomoravski, a devet godina kasnije, sa preformiranjem teritorijalne strukture u opštine, središte je 1956. premešteno u Veliku Planu kao mnogoljudniji industrijski centar.

Današnje Orašje su naselile najpre ove porodice: Staraca-Nikolići, Jovanovići, Stojadinovići, Živanović i Gajići. Sve su ove porodice velike i sa brojem kuća i pored ovih imaju i druga prezimena. Velike i razgranate i porodice Bivoljara, Lekića, Bojkovića, Krajinaca, Laolaca i Kašajića. Varošica ima školu i crkvu koja su sazidana 1890. godine. (podaci krajem 1921. godine).[1] [2]

U Velikom Orašju se održava kulturno-zabavna manifestacija „Oraško prelo“ uokviru koje se organizuje takmičenje u spremanju sarme.[3]

Ovde se nalazi Kuća Ilije Nikolića.

Demografija[uredi]

U naselju Veliko Orašje živi 1841 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,9 godina (40,2 kod muškaraca i 43,6 kod žena). U naselju ima 741 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,10. Zaseok Velikog Orašja je Kruševo.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija[4]
Godina Stanovnika
1948. 2.937
1953. 3.152
1961. 3.064
1971. 2.932
1981. 2.894
1991. 2.636 2.507
2002. 2.474 2.299
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[5]
Srbi
  
2.271 98,78 %
Romi
  
8 0,34 %
Muslimani
  
4 0,17 %
Crnogorci
  
3 0,13 %
Makedonci
  
3 0,13 %
Rusi
  
1 0,04 %
Jugosloveni
  
1 0,04 %
nepoznato
  
4 0,17 %


Reference[uredi]

  1. Podaci su uzeti iz: „Naselja“ knj.19 (dr. B. M. Drobnjaković.: Smederevsko Podunavlje i Jasenica)) i iz „Letopisa“ varošice V. Orašja Br. 384./928.
  2. Literatura „Letopis Podunavskih mesta“(Beč 1998) period 1812 – 1935 g. Letopisa, po predanju, Podunavskih mesta i običaji nastanak sela ko su bili Dosenjenici čime se bavili meštani i poreklo doseljenika
  3. Veliko Orašje: Takmičenje u spremanju sarme („Večernje novosti“, 3. avgust 2013)
  4. „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  5. „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  6. „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 

Korišćena Literatura[uredi]

  • Izvor Monografija Podunavske oblasti 1812-1927. objavjeno (1927 g.)„Napredak Pančevo,,
  • „Letopis“: Podunavska mesta i običaji Marina (Beč 1999 g.). Letopis period 1812 – 2009 g. Sastavio od Pisanih tragova, Letopisa, po predanju mesta u Južnoj Srbiji, mesta i običaji nastanak sela ko su bili Doseljenici čime se bavili meštani i poreklo stanovnika
  • Napomena

U uvodnom delu autor je dao kratak istorijski pregled ovog područja od praistorijskih vremena do stvaranje države Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Spoljašnje veze[uredi]