Vizigotsko kraljevstvo

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Regnum Visigothorum
Gutþiuda Þiudinassus
Vizigotsko kraljevstvo
Visigothic Kingdom.png
Vizigotsko kraljevstvo oko 500. godine
Geografija
Kontinent Evropa
Regija Zapadna Evropa
Glavni grad Tuluz (do 507)[1]
Narbon
Barselona[2]
Toledo[3]
Društvo
Službeni jezik Latinski, Gotski
Religija arijansko hrišćanstvo, a potom filiokvizam (nakon 589. godine)
Politika
Oblik države Kraljevina
 — Kralj
Istorija
Istorijsko doba Rani srednji vek
 — Osnivanje 418
 — Ukidanje 717
Događaji  
 — Pljačka Rima 410.
 — Naseljavanje u Akvitaniji 418. 
 — Bitka na Katalaunskim poljima 451 
 — Bitka kod Vujea 508. 
 — Invazija Umajada 711. 
Geografske i druge karakteristike
Površina  
 — ukupno 800,000 km² (500. godina)=[4] km²
Zemlje prethodnice i naslednice
Prethodnice: Naslednice:
Sueben-Reich.jpg Svevsko kraljevstvo Kraljevina Asturija Emblema del Reino de Asturias.svg
Labarum.svg Vizantijsko carstvo Umajadski kalifat Umayyad Flag.svg
Umayyad Flag.svg Baski Franačka Francia at the death of Pepin of Heristal, 714.jpg

Vizigotsko kraljevstvo je bila država koja je od 5. do 8. veka postojala na području Pirinejskog poluostrva i današnje jugozapadne Francuske. Ime je dobila po svojim osnivačima — Vizigotima — koji su, kao i brojni drugi germanski narodi za vreme Velike seobe naroda prodrli na područja zapadne Evrope, izazvavši pri tome pad Rimskog carstva. Nastalo je godine 418. kada je vizigotski kralj Valija dobio od zapadnorimskog cara Honorija teritorije tadašnje provincije Akvitanske Galije kao nagradu za formalnu službu u carskoj vojsci. Vizigoti su nekoliko decenija kasnija područja pod svojom kontrolom proširili na jug te postepeno širili kontrolu nad celim Pirinejskim poluotokom.[5][6] Njihova je država nakon propasti Zapadnog carstva uspela očuvati nezavisnost od Vizantije, iako su u 6. veku Vizantinci uspeli zauzeti južne delove Hispanije, a istovremeno Franci zauzeti područja severno od Pirineja. Međutim, do kraja 6. veka Vizigoti su uspeli isterati Vizantince iz Hispanije, a potom pokoriti i Sveve i Baske, postavši jedini gospodari poluostrva.

Tokom 6. veka, otpočelo je postepeno stapanje Vizigota sa domaćim hispanoromanskim stanovništvom, čemu je značalo doprinela i odluka vizigotskog kralja Rekareda I da napusti arijanstvo, što je ozvaničeno 589. godine na Trećem toledskom saboru.[7] Tada je usvojeno novo učenje o dvostrukom ishođenju Svetog duha, kao i novi, Toledski simbol vere, sa umetnutim izrazom Filiokve (lat. Filioque), što nije bilo u skladu sa načelima pravovernog hrišćanstva.[8] Time je Vizigotska kraljevina sa arijanstva prešla na filiokvizam, postavši prva filiokvistička država u istoriji hrišćanstva.

Počevši od kraja 6. veka, crkva je imala sve veći uticaj na državne poslove u Vizigotskoj kraljevini. Vizigotski kraljevi su svoju vlast nastojali da stabilizuju donevši 654. godine Liber Iudiciorum, jednu od najpoznatijih kodifikacija prava u Zapadnoj Evropi svog vremena, a koja će posle služiti kao izvor prava u budućim španskim državama. Godine 711. su Vizigotsko kraljevstvo napali i osvojili Arapi; poslednji ostaci su nestali 721. pod kraljem Ardom. Vizigotski princ Don Pelajo je osnovao Kraljevstvo Asturiju koje će započeti rekonkistu.

Seobe Vizigota[uredi]

Ubrzo po naseljavanju na rimsku teritoriju, Vizigoti ulaze u sukob sa rimskim vlastima oko dostavljanja hrane. Zbog toga je došlo do pobune Gota. Vizigoti su prodrli u Tesaliju i sukobili se sa Valensom kod Hadrijanopolja 9. avgusta 378. godine. Rimska vojska pretrpela je veliki poraz, a sam Valens je poginuo. Posle neuspešnog napada na Carigrad, vizigotska vojska se raspršila na celom Balkanu u potrazi za plenom. Carstvo je 382. godine sa Vizigotima sklopilo mir dozvolivši im da se nasele u Donjoj Meziji uz obavezu da brane granice. Posle smrti cara Teodosija (395), Vizigoti ponovo napadaju Carigrad odakle su se vratili zahvaljujući danku koga je platio istočnorimski car. Posle neuspešnog napada na Istočni Ilirik (zapadnorimska teritorija), napali su Epir i primorali rimske vlasti da im dozvole da se tamo nasele. Odatle su se, pod vođstvom Alariha, uputili u Severnu Italiju koju su ugrožavali Alani i Vandali (401. godina). Prodrli su do Milana i Torina. Zaustavio ih je vojskovođa Stilihon koji je, međutim, 408. godine ubijen pod optužbom da sarađuje sa Vizigotima nakon čega je u Italiji izvršen pokolj varvarskih vojnika. Vizigoti su zbog toga napali Rim i osvojili ga 410. godine. Nakon trodnevne pljačke se povlače. Iste godine je umro Alarih.

Tulusko vizigotsko kraljevstvo[uredi]

Vizigoti prelaze Alpe, upadaju u Galiju, a potom i u Hispaniju (415. godine). Nameravali su da osnuju svoju državu u oblasti Barselone. Za to im je nedostajala flota zbog čega sklapaju savez sa Rimljanima. Vizigotski kralj Valija uništava Silinge i deo Alana (drugi se pridružio Hasdenzima). Rimljani ga, u strahu od prevelikog jačanja, povlače i 418. godine daju dozvolu da se naseli u oblasti između Loare i Garone sa centrom u Tuluzu. Ulaze u sukob sa Rimljanima, ali ih ubrzo udružuje zajednički neprijatelj. Hunska država se prostirala od Volge preko južne Rusije, Rumunije, Ugarske i Čehoslovačke. Godine 445. vlast preuzima Atila. Odlučujuća bitka između Atile sa jedne i Rimljana i njihovih varvarskih saveznika vođena je 451. godine na Mauricijakovom polju u blizini Troa. Na rimskoj strani učestvovali su Franci, Burgundi, Alani i Vizigoti, a predvodio ih je Aecije. Obe vojske pretrpele su teške gubitke. Atila se povlači u Panoniju.

Nakon bitke protiv Huna, Vizigoti se šire na račun rimskih teritorija ka severu do Loare i istoku do Rone. Godine 475. Rimljani im priznaju osvajanja. Nakon pada Zapadnog rimskog carstva, Vizigoti se još više šire zauzimajući celu Provansu i severoistočni deo Pirinejskog poluostrva. Vizigotska država sada je postala najveća germanska država.

Najveći protivnici Vizigota bili su Franci sa kojima su imali granicu na reci Loari. Franci 507. godine prelaze Loaru i u bici kod Vujea nanose poraz Vizigotima. Vizigoti se povlače iz Galije i premeštaju sedište države na Pirinejsko poluostrvo.

Vizigotska Hispanija[uredi]

Do sredine 5. veka, vojna pažnja Vizigota usmerena je na oblast Septimanije koju su jedinu zadržali nakon bitke kod Vujea. Tada počinju da shvataju važnost pokrajina na Pirinejskom poluostrvu i pokreću vojsku na jug. Poraz koga su doživeli kod Kordobe protiv hispano-rimskih veleposednika dovodi do nemira u carstvu i zbacivanja kralja. Jedan od pretendenata, Atanagild, domogao se prestola uz pomoć vizantijskog cara Justinijana kome je, za uzvrat, morao ustupiti jugoistočnu trećinu ostrva. Središte Atanagildove nove države bio je Toledo. Vizigotsko kraljevstvo u poslednjoj četvrtini 6. veka vodi uspešne borbe sa tri neprijatelja: Vizantincima, Svevskim kraljevstvom (na severozapadu) i Baskima u Kantabrijskim brdima. Godine 585. Vizigoti uništavaju Svevsko kraljevstvo. Vladar Sizebut (612—620) osvojio je vizantijski jugoistok, a poznat je i po prvom velikom progonu Jevreja u zapadnoevropskim zemljama. Kralj Svintil (620—631) zauzeo je celo Pirinejsko poluostrvo.

Godine 633. aristokratija se izborila da vizigotski kralj na presto dolazi izbornim putem. Godine 654. donet je jedinstveni zakonski zbornik koji je važio i za Vizigote i za Rimljane. Prvi arapski napadi dolaze u vreme vladara Vambe (672—680) koji ih bez većih teškoća odbija. Vamba je pod nepoznatim okolnostima uklonjen sa prestola, a u narednom periodu se smenjuje više vladara. Ti nemiri slabe državu. Poslednji vizigotski kralj bio je Rodrigo. Moćna arapska država sa središtem u Damasku dozvolila je 711. godine oficiru Tariku da pokrene vojsku iz severne Afrike u Evropu. Iste godine su Vizigoti su pretrpeli težak poraz kod Gvadalete. U narednih pet godina, Arapi osvajaju Pirinejsko poluostrvo, a 717. godine i vizigotske posede u Septimaniji.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ After the defeat at Vouillé (507) and the loss of Toulouse. See: S. J. B. Barnish, Center for Interdisciplinary Research on Social Stress, The Ostrogoths from the migration period to the sixth century: an ethnographic perspective (Boydell & Brewer Ltd, 2007), p. 368.
  2. ^ Following the death of Amalaric (531). See: S. J. B. Barnish, Center for Interdisciplinary Research on Social Stress, The Ostrogoths from the migration period to the sixth century: an ethnographic perspective (Boydell & Brewer Ltd, 2007), p. 369.
  3. ^ Capital of the Visigothic kingdom by the end of the reign of Athanagild (died 567). See: Collins, Roger. Visigothic Spain, 409–711 (Oxford: Blackwell Publishing, 2004), p. 44.
  4. ^ Taagepera, Rein (1979). „Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.”. Social Science History. 3 (3/4): 126. JSTOR 1170959. doi:10.2307/1170959. 
  5. ^ Kurlansky, Mark (2011). The Basque History Of The World. Random House. str. 35. ISBN 9781448113224. 
  6. ^ Orlandis, José (2003). Historia del reino visigodo español : los acontecimientos, las instituciones, la sociedad, los protagonistas (2nd izd.). Madrid: Rialp. ISBN 978-84-321-3469-2. 
  7. ^ Meyendorff 1989.
  8. ^ Popović 2007.

Literatura[uredi]

  • Orlandis, José (2003). Historia del reino visigodo español : los acontecimientos, las instituciones, la sociedad, los protagonistas (2nd izd.). Madrid: Rialp. ISBN 978-84-321-3469-2. 
  • Kurlansky, Mark (2011). The Basque History Of The World. Random House. str. 35. ISBN 9781448113224. 
  • Bachrach, Bernard S. "A Reassessment of Visigothic Jewish Policy, 589-711." American Historical Review 78, no. 1 (1973): 11-34.
  • Lacarra, José María. Estudios de alta edad media española. Valencia: 1975.
  • Linč, Džozef H. (1999). Istorija srednjovekovne crkve. Beograd: Clio. 
  • Linč, Džozef H. (1999). Istorija srednjovekovne crkve. Beograd: Clio. 
  • Meyendorff, John (1989). Imperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. 
  • Majendorf, Džon (1997). Imperijalno jedinstvo i hrišćanske deobe: Crkva od 450. do 680. godine. Kragujevac: Kalenić. 
  • Popović, Radomir V. (2007). „Neke od najvećih hrišćanskih jeresi prvog milenijuma: arijanstvo, monofizitstvo, filiokve (filioque)”. Crkva Hristova i svet religije: Antologija pravoslavnih viđenja (2. dopunjeno izd.). Beograd: Dosije. str. 331—336. 
  • Thompson, E. A.. "The Barbarian Kingdoms in Gaul and Spain", Nottingham Mediaeval Studies, 7 (1963:4n11).
  • Thompson, E. A.. The Goths in Spain. Oxford: Clarendon Press, 1969.
  • Collins, Roger. The Arab Conquest of Spain, 710-797. Oxford: Blackwell Publishers, 1989. Reprinted 1998.
  • Collins, Roger (1992). Law, Culture, and Regionalism in Early Medieval Spain. Great Yarmouth: Variorum. ISBN 978-0-86078-308-4. 
  • Collins, Roger (2004). Visigothic Spain, 409-711. Oxford: Blackwell Publishing. ISBN 978-0-631-18185-9. 
  • Heather, Peter. The Goths. Oxford: Blackwell Publishers, 1996.
  • James, Edward (1980). Visigothic Spain: New Approaches. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-822543-0. .
  • Sivan, Hagith. "On Foederati, Hospitalitas, and the Settlement of the Goths in A.D. 418." American Journal of Philology 108, no. 4 (1987): 759-772.
  • Wallace-Hadrill, John Michael. The Barbarian West, 400-1000. 3rd ed. London: Hutchison, 1967.
  • Wolfram, Herwig. History of the Goths. Thomas J. Dunlap, trans. Berkeley: University of California Press, 1988.
  • Srednjovekovno doba povijesnog razvitka 1, Miroslav Brant, Biblioteka povijesti, Zagreb, 1980. godina, pp. 225–244

Spoljašnje veze[uredi]