Volga

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Волга (река))
Idi na: navigaciju, pretragu
Volga (rus. Волга)
Volga Ulyanovsk-oliv.jpg
Volga kod Uljanovska
Volga-e2-oliv.png
Sliv Volge
Opšte informacije
Dužina 3.692 km
Basen 1.380.000 km2
Pr. protok 8.060 m3s
Vodotok
Izvor Valdajsko pobrđe (Tverska oblast, Rusija)
V. izvora 228 m
Ušće Kaspijsko more
Geografske karakteristike
Država/e  Rusija
Naselja Kazanj, Astrahan, Volgograd, Samara, Uljanovsk, Jaroslavlj
Pritoke Oka, Kama

Volga (rus. Волга[1]) najduža je reka Evrope, dugačka 3.534 km. Protiče kroz Rusiju. Stari Grci su je zvali Ra.

Volga izvire u Valdajskom gorju[2], a uliva se u Kaspijsko more. U celoj svojoj dužini Volga ima pad samo od 156 metara.

U Volgu utiče oko 200 reka, a čitav sliv ima oko 151.000 reka, rečica, potoka i drugih vodotokova. Ukupno slivno područje Volge obuhvata površinu od 1,36 miliona km². Volga kao vodeni put povezuje sever i zapad Evrope sa Kaspijskim morem i srednjom Azijom. Srednja godišnja količina vode iznosi 258 milijardi kubnih metara.

Rečni tok[uredi]

Čitav tok reke se obično deli na tri dela:

  • gornji tok – od izvora do ušća Oke
  • srednjí tok – od ušća Oke do ušća Kame
  • donjí tok – od ušća Kame do ušća u Kaspijsko more

Gornji tok[uredi]

Zaleđena Volga kod Tvera

Nakon što napusti Valdajsko pobrđe, Volga stiže do Rževa i tu skreće na severoistok. Od te tačke rekom mogu ploviti samo manji teretni brodovi. Nizvodno je smešten grad Tver, osnovan još 1135. godine, na putu koji spaja Moskvu i Sankt Peterburg. Volga zatim teče kroz veštačko jezero Ivankovo, prema Dubni, gde se spaja sa kanalom Moskva-Volga. Zatim reka stiže do Ugličkog jezera, koje je stvoreno gradnjom brane kod grada Ugliča. Volga zatim ide prema severu, do Ribinskog jezera .

Srednji tok[uredi]

Dalje, Volga protiče kroz Ribinsk, najveću prekrcajnu luku na gornjem toku reke. Tu Volga skreće na jugoistok i dolazi do Jaroslavlja, jednog od najstrijih gradova Rusije. Oko 70 km nizvodno je Kostroma, grad osnovan još 1152. godine na ušću istoimene reke. Iza Kinešme je na Volgi izgrađeno Nižnjenovgorodsko jezero, dugačko oko 80 km. U Nižnjnem Novgorodu u Volgu zdesna utiče Oka. Posle spajanja sa Okom, Volga skreće na istok i ubrzo protiče kroz Čeboksarsko veštako jezero, koje je nastalo tokom osamdesetih godina dvadesetog veka. 150 km nizvodno Volga stiže u Kazanj, glavni grad Tatarstana, a zatim skreće na jug. Kazanj leži na početku čitavih 550 km dugačkog veštačkog jezera Samara, najvećeg veštačkog jezera na Volgi i u Evropi. Tu Kama utiče u Volgu. Uz obalu su smešteni gradovi Simbirsk i Toljati. Tu leži i milionski grad Samara.

Donji tok[uredi]

Saratovkso veštačko jezero počinje ovde, a nastalo je gradnjom kod Balakova. Nizvodno od tog grada u Volgu utiče Veliki Irgis. Između Balakova i Saratova su do početka Drugog svetskog rata živeli Povološki Nemci. Od Kazanja do Volgograda desna obala Volge oivičena je brežuljcima, dok se uz suprotnu obalu pruža ravnica. Volga zatim protiče kroz Saratov, industrijski i univerzitetski grad sa oko 880000 stanovnika. Tu počinje 600 km dugačko Volgogradsko veštačko jezero, na čijoj obali leži grad Kamišin. Ispod brane je Volgograd, koji se pruža zapadnom obalom Volge u dužini od osamdeset kilometara. Kod Svetlog Jara se prema zapadu odvaja kanal Volga-Don. Taj kanal predstavlja vezu Volge sa Crnim morem, a iskopan je između 1950. i 1957. godine. Kod Volžskija se od Volge odvaja Ahtjuba. Tu se Volga okreće svojim „kolenom“ prema jugoistoku i nastavlja u Kaspijsko more. Na početku delte Volge smestio se grad Astrahan.

Delta[uredi]

Volga oko ušća

Na početku Delte Volge smestio se grad Astrahan (ranije Itil). Delovi delte su zaštićeni kao važna međustanica ptica selica. Dva najveća rukavca Volge u delti su Bahtemir i Tabola, a Ahtjuba utiče u najveće jezero na svetu nešto istočnije.

Važne pritoke Volge[uredi]

Arheologija[uredi]

Stenka Razin baca perzijsku princezu u Volgu. Gravira iz knjige objavljene u Amsterdamu, 1681. godine.

Arheološki nalazi potvrđuju da su ljudi živeli na obalama Volge još od najranijih vremena. U različitim razdobljima su se na obalama reke nalazili različiti upravni i trgovački gradovi, kao Veliki Bulgar (u blizini grada Bolgari u Tatarstanu), Saraj (nedaleko Volgograda) i Itil (danas Astrahan). Plodno tle delte mnogi istoričari smatraju kolevkom indoevropskih naroda, među kojima su bili i Kelti. Volga je služila kao trgovački put od Skandinavije do Persije.

Vodeni sistem[uredi]

Osnovni izvori vode su snežne padavine (60%), podzemne vode (30%) i kišne padavine (10%). Prirodni sastav karakteriše dužina proleća (od aprila do juna), mala količina vode u leto i zimu, te kišom uzrokovane poplave u jesen (oktobar). Godišnje fluktuacije u nivou na poziciji pre kaskada od brana doseže u Tveru 11 m, ispod ušća Kame 15-17 m a u Astrahanu 3 m. Nakon regulacije toka fluktuacije se naglo smanjuju. Povećanje isteka do Volgograda prikazuje tablica:

Mesto Prosečni godišnji istek
Gornjovolška brana 29 m³/s
Tver 182 m³/s
Jaroslavlj 1110 m³/s
Nižnji Novgorod 2970 m³/s
Samara 7720 m³/s
Volgograd 8060 m³/s

Ispod Volgograda gubici su oko 2% kao rezultat isparavanja. Maksimalni istek vode ispod ušća Kame u prošlosti je dostizao 67 000 m³/s, a u Volgogradu kao rezultat razlivanja u dolinu ne prelazi 52 000 m³/s. Nakon reguliracije toka najviša stopa isteka se oštro smanjila te najniža uveliko narasla. Vodena ravnoteža reke kod Volgograda tokom dugog razdoblja je:

Proces mm km³
padavine 662 900
istek 187 254
isparavanje 475 646

Pre postavljanja brana, reka je donosila na ušće godišnje oko 25 Mt nanosa i 40 do 50 Mt rastvorenih minerala. Temperatura vode usred leta u julu je doseže 20 do 25°С. U Astrahanu se otapa sredinom marta, višlje do Kamišina u prvoj polovici aprila i sredinom aprila u preostalom toku. Na gornjem i srednjem toku zamrzava se krajem novembra te na donjem toku početkom decembra. Bez leda ostaje približno 200 dana te 260 dana u Astrahanu. Nakon što su postavljene brane, promenio se temperaturni režim reke, na gornjem toku se vreme zaleđenosti produžilo, a na donjem se taj period skratio.

Veštačka jezera na Volgi[uredi]

Na Volgi su sagrađena sledeća veštačka jezera:

Plovni kanali[uredi]

Reka je povezana s okolnim rečnim sistemima kroz vodne kanale.

Planirano spajanje s rekom Ural (Volško-Uralski kanal) nije realizovano.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. J.P. Mallory & D.Q. Adams, Encyclopedia of Indo-European Culture, s.v. "dew" (London: Fitzroy Dearborn, 1997), 158-9.
  2. Darby; Brookes, Richard; William Darby (1827). Darby's Universal Gazetteer: Or, A New Geographical Dictionary. Original from the New York Public Library: Bennett & Walton. str. 837. 
  3. Saratov Bridge
  4. Rossiyskaya Gazeta 16 October 2009.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]