Vojska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search

Vojskom se naziva oružana sila jedne države koja je namenjena za odbranu zemlje od spoljnjeg neprijatelja, kao i za izvršavanje drugih zadataka koje joj dodeli državno rukovodstvo. Svrha postojanja vojske nije samo vođenje rata. Vojska se koristi i za izvođenje mirovnih operacija, kao i za podršku drugim državnim institucijama u slučajevima nevojnog ugrožavanja bezbednosti (prirodne i industrijke nesreće, terorizam, organizovani kriminal itd.). Vojska se najčešće sastoji iz vidova, rodova i službi. Vidovi su: kopnena vojska, vazduhoplovstvo i protivvazduhoplovna odbrana i mornarica. Rodovi vojske su: pešadija, artiljerija, oklopno-mehnaizovane jedinice itd. Službe vojske su: tehnička, intendantska, sanitetska itd.

Zadatak vojske se obično definiše kao odbrana države, i njenih građana, i sprovođenje rata protiv druge države. Vojska isto tako omže da ima dodatne sankcionisane i nesankcionisane funkcije unutar društva, uključujući, promociju političke agende,[1][2] zaštite korporativnih ekonomskih interesa, interne kontrole stanovništva, izgradnje, hitnih službi, društvenih ceremonija i čuvanja važnih oblasti. Vojska takođe može da funkcioniše kao diskretna podkultura[3] unutar šireg civilnog društva, kroz razvoj zasebne infrastrukture, koja može uključivati stanovanje, škole, komunalne usluge, logistiku, zdravstvo i medicinu, pravo, proizvodnju hrane, finansije i bankarstvo. U širokoj upotrebi, pojmovi oružane snage i vojska često se smatraju sinonimnim, mada se u tehničkoj upotrebi ponekad pravi razlika pri čemu oružane snage jedne zemlje mogu obuhvatati vojne i druge paravojne snage.[4] Oružana sila je upotreba oružanih snaga za postizanje političkih ciljeva.

Profefija vojnika kao dela vojske je starija od same zapisane istorije. Neke od najpostojanijih slika klasične antike prikazuju moć i podvige njihovih vojskovođa. Bitka kod Kadeša iz 1274. godine p. n. e. je bila jedna od prelomnih tačaka vladavine faraona Ramzesa II,[5][6][7] i ima prominentno mesto u vidu reljefa na njegovom monumentu. Hiljadu godina kasnije, car ujedinjene Kine Ćin Ši Huang je bio toliko odlučan da impresionira bogove svojim vojnom moći, da je sahranjen sa armijom terakotske vojske.[8][9] Rimljani si bili posvećeni vojnim pitanjima, ostavljajući potomstvu mnoštvo traktata i zapisa, kao i veliki broj raskošno uklesanih triumfalnih kapija i stubova pobede.

Etimologija i definicije[uredi]

Vojnici Argentinske armije u formaciji

Prva zapisana upotreba reči military u engleskom jeziku, zapisano kao militarie, potiče iz 1585.[10] Ova reč potiče od latinske reči militaris (od latinske reči miles, sa značenjem 'vojnik') preko francuskog, mada je ta etimologija nesigurna. Po jednoj sugestiji reč je izvedena iz *mil-it- – idući telom i masom.[11][12] Reč je sada koristi za označavanje osobe vešte u upotrebi oružja, ili koja je angažovana u vojnoj službi, ili u ratovanju.[13][14]

Kao imenica, vojska obično se uglavnom odnosi na oružane snage jedne zemlje, ili ponekad, konkretnije, na više oficire koji joj komanduju.[13][14] Uopšteno govoreći, odnosi se na fizičku sposobnost oružanih snaga, osoblja, opreme i fizičkog područja koje oni zauzimaju.

Kao pridev, vojni se prvobitno odnosilo samo na vojnike i vojnikovanje, ali se značenje ubrzo proširilo da označava kopnene sile u uopštem smislu i sve što se tiče njihove profesije.[10] Imena odreda Kraljevske vojne akademije (1741) i Vojne akademije Sjedinjenih Država (1802) odražavaju to prošireno značenje termina. Međutim, otprilike u vreme Napoleonovih ratova, reč 'vojni' je počela da se koristi za označavanje celokupnih oružanih snaga,[10] i u 21. veku izrazi poput vojne služve, vojne obaveštajne služba, i vojne istorije obuhvataju pomorske, kopnene i vazduhoplovne aspekte. Kao takav, termin se sada odnosi na svaku aktivnost koju obavlja osoblje oružanih snaga.

Istorija[uredi]

Vojna istorija se obično smatra istorijom svih konflikta, a ne samo istorijom državnih vojnih snaga. Ona se donekle razlikuje od istorije rata, dok vojna istorija ima fokus na ljudima i instituciji ratovanja, istorija rata se prevashodno bavi evolucijom samog rata uzrokovanog promenama tehnologije, vlada i geografije.[15][16][17]

Vojna istorija ima brojne aspekte. Jedan od glavnih aspekata je učenje iz prošlih dostignuća i grešaka, kako bi se u budućnosti efikasnije ratovalo. Drugi je stvaranje osećaja vojne tradicije, koji se koristi za stvaranje kohezivnih vojnih snaga. Još jedan aspekt je da se nauče načini za efikasnije sprečavanje ratova. Ljudsko znanje o vojsci u velikoj meri se zasniva na zabeleženoj i usmenoj istoriji vojnih sukoba (ratova), njihovih učesničkih armija i mornarica, a od nedavno i vazduhoplovnih snaga.

Načelno postoje dve vrste vojne istorije, iako gotovo svi tekstovi imaju elemente obe vrste: opisna istorija, koja služi beleženju sukoba bez navođenja bilo kakvih izjava o uzrocima, prirodi konflikta, završetku i efektu sukoba; i analitička istorija, koja nastoji da pruži izjave o uzrocima, prirodi, završetku i posledicama sukoba - kao sredstvo za izvođenje znanja i razumevanje konflikata kao celine, i radi sprečavanja ponavljanja grešaka u budućnosti, da bi se osmislili bolji koncepti ili metode u primeni snaga, ili radi zagovaranja potrebe za novom tehnologijom.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ „Handbook of Public Policy Analysis” (PDF). 
  2. ^ Hanif, Joe Sandler Clarke & Faisal (26. 3. 2015). „Live Q&A: How can NGOs lobby effectively to impact the political agenda?”. The Guardian (na jeziku: engleski). ISSN 0261-3077. Pristupljeno 29. 3. 2017. 
  3. ^ Hebdige, Dick (1979). „Subculture: the meaning of style” (PDF). 
  4. ^ „Customary IHL - Section B. Incorporation of paramilitary or armed law enforcement agencies into armed forces”. Icrc.org. Pristupljeno 27. 7. 2013. 
  5. ^ Eggenberger, David (1985). An Encyclopedia of Battles. Dover Publications. str. 214. 
  6. ^ Ralby, Aaron (2013). „Battle of Kadesh, c. 1274 BCE: Clash of Empires”. Atlas of Military History. Parragon. str. 54—55. ISBN 978-1-4723-0963-1. 
  7. ^ Ralby, Aaron (2013). „Hatti and Mitanni, 18th–12th Centuries BCE: A Kingdom Found”. Atlas of Military History. Parragon. str. 52—53. ISBN 978-1-4723-0963-1. 
  8. ^ Terra cotta of massed ranks of Qin Shi Huang's terra cotta soldiers
  9. ^ Yanchou, Lu; Zhang Jingzhao; Jun, Xie (1988). „TL dating of pottery sherds and baked soil from the Xian Terracotta Army Site, Shaanxi Province, China”. International Journal of Radiation Applications and Instrumentation. Part D. Nuclear Tracks and Radiation Measurements. 14 (1–2): 283—286. doi:10.1016/1359-0189(88)90077-5. 
  10. 10,0 10,1 10,2 Oxford English Dictionary (2nd edition) Oxford: 1994
  11. ^ Harper, Douglas. „military”. Online Etymology Dictionary. 
  12. ^ Tucker, T.G. (1985) Etymological dictionary of Latin, Ares publishers Inc., Chicago. str. 156
  13. 13,0 13,1 Oxford dictionary
  14. 14,0 14,1 „Merriam Webster Dictionary online”. Merriam-Webster.com. Pristupljeno 1. 8. 2011. 
  15. ^ William H McNeill, "Modern European History" in Michael Kammen, ed., The Past Before Us: Contemporary Historical Writing in the United States (1980). str. 99.–100
  16. ^ John A. Lynn, "The embattled future of academic military history." Journal of Military History 61.4 (1997): 777–89.
  17. ^ Ian F W Beckett (2016). A Guide to British Military History: The Subject and the Sources. Pen and Sword. str. 24. 

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]