Geografski koordinatni sistem

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Geografska širina i dužina Zemlje

Geografski koordinatni sistem je koordinatni sistem koji se koristi u geografiji i omogućava da svako mesto na planeti Zemlji bude određeno skupom brojeva, slova ili simbola. Koordinate se često biraju tako da jedan broj predstavlja vertikalnu poziciju, a dva ili tri broja predstavljaju horizontalni položaj. Iskazuju se geografskom širinom, dužinom i visinom.[1]

Za određivanje lokacije na dvodimenzionalnoj karti potrebna je kartografska projekcija.[2]

Geografska širina se meri od ekvatora, pa Zemljini polovi predstavljaju maksimalnih 90° geografske širine. Geografska dužina se meri od Griničkog meridijana i može ići do 180° zapadno ili istočno.

Zbog neravnina površine, i zbog uticaja gravitacionih sila Zemlja nije pravi globus i nije potpuni elipsoid, već geoid. Da bi karta bila preciznija za navigaciju, a zbog razlika u površini na raznim delovima planete bilo je potrebno uvesti različite matematičke šeme u projekciji za svaki region. Takav unapred definisan koordinatni sistem nazivamo kartografskim datumom.

Primena u praktičnoj kartografiji[uredi]

Sve karte koje koriste isti datum su međusobno usklađene i podaci pročitani sa jedne karte mogu direktno da se prenose na bilo koju drugu kartu koja je u istom datumu. Ali, kao što postoji više definicija elipsoida koji opisuju oblik Zemlje tako postoje i mnogi različiti datumi karata, prilagođeni potrebama neke određene teritorije. Postojanjem velikog broja datuma karata koji su u upotrebi pojavila se potreba preračunavanja iz jednog datuma u drugi, kako bi se podaci efektivno prenosili između karata u različitim datumima.

Da bi se korišćenje karata pojednostavilo, 1984. godine je ustanovljen svetski referentni datum WGS84 (engl. World Geodetic System 1984) koji se uzima kao referenti datum u odnosu na koji se definišu svi drugi regionalni datumi.[3]

Na području Srednje Evrope i Balkana (u zemljama u okruženju kao i na topografskim kartama bivše Jugoslavije) u upotrebi je Gaus-Krigerova (engl. Transverse Mercator) projekcija, u Hermanskogel datumu koji koristi elipsoid Besel (engl. Bessel) 1841. Na kartama u ovoj projekciji osnovne kordinate su metričke što je praktično za prenos na GPS uređaj ili na druge karte.

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

  1. A guide to coordinate systems in Great Britain (PDF), D00659 v2.3, Ordnance Survey, mart 2015, Pristupljeno 22. 6. 2015 
  2. Taylor, Chuck. „Locating a Point On the Earth”. Pristupljeno 4. 3. 2014. 
  3. Peđa Supurović, beležnica: Datum i projekcija topografskih karata Srbije i Crne Gore