Gradihna

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Gradihna
Puno imeGradihna Branislavljević
Mesto rođenjaZeta
Srpsko kraljevstvo
Datum smrtioko 1143.
Mesto smrtiZeta
Srpsko kraljevstvo
GrobCrkva Sv. Srđa i Vlakha
DinastijaVojislavljević
OtacRadoslav
Supružniknepoznata Raška princeza
PotomstvoRadoslav Gradišnić, Jovan i Vladimir
kralj
Period(oko 1131 - 1143)
PrethodnikĐorđe Bodinović
NaslednikRadoslav Gradišnić

Gradihna (prva polovina 12. veka) je bio srpski kralj i vladar Duklje, od oko 1131. do oko 1143. godine.[1][2][3] Nakon bitke kod Bara oko 1125. godine u kojoj je poginuo njegov brat Grubeša, Gradihna beži u Rašku gde je nakon unutrašnjih sukoba svrgnut župan Uroš I i zatvoren u tamnicu. Tamo se oženio i dobio tri sina: Radoslava, Jovana i Vladimira. Prema nekim pretpostavkama, njegova supruga bila je nepoznata ćerka župana Zavide, tj. sestra velikog župana Stefana Nemanje[4]. Za to vreme kralj Đorđe se izmirio sa njegovom braćom Dragihnom i Dragilom, te im ostavio deo teritorije u Zeti.[1]

Negde oko 1127. kralj Đorđe napao je Rašku i oslobodio župana Uroša I, te ga ponovo postavio za župana. Gradihna zbog nove situacije beži u Zahumlje gde pronalazi novo utočište. Nakon srpskog poraza u borbi sa Vizantijom 1129. i primanja vazalnih nameta, Gradihna je počeo da radi aktivnu politiku u svrgavanju kralja Đorđa u kojoj mu je najviše pomogao brat Dragihna, oslanjajući se na vizantijsku podršku.[1]

Uplašen ovim, kralj Đorđe utamničio je njihovog trećeg brata Dragila i Mihajla, sina bivšeg kralja Vladimira. Bio je to povod za rat, pa su Gradihna i Dragihna uspeli da uz pomoć vizantijske vojske, koja se nalazila u Draču, poraze kralja Đorđa koji se sklonio u tvrđavu Kotor. Nakon kratke opsade, kralja Đorđa su izdali njegovi ljudi i predali ga Vizantincima koji su ga utamničili i odveli u Carigrad gde je i umro.

Uz vizantijsku podršku, kao nekad njegov brat Grubeša, Gradihna se proglasio za novog srpskog kralja negde oko 1131. godine. Njegov dolazak na presto označio je kraj dinastijskog građanskog rata i postepenu obnovu zemlje. Međutim, kao rezultat mešanja Vizantije u unutrašnje poslove zemlje i raniji poraz srpske vojske 1129, to je ujedno označilo i dezintegraciju i pad kraljevstva. Izgleda da lideri Raške i Bosne nisu priznavali Gradihnu za novog kralja koji se održavao uz pomoć Vizantinaca. Tako je Uroš I,[1] nekadašnji saveznik kralja Đorđa, ojačao veze sa ugarskim dvorom udajom svoje kćerke Jelene za ugarskog prestolonaslednika Belu II 1130, a zatim je i njegov sin Beloš postao ban Hrvatske i jedan od najmoćnijih ljudi tadašnje Ugarske. Bosnom je kao ban vladao Jelenin sin, budući ugarski vladar Geza II oko 1137. godine.

Nakon decenije vladanja, u potpunosti zavistan od Vizantije, kralj Gradihna je umro negde oko 1143. godine i sahranjen u manastiru Svetog Srđa i Vaha.[1] [5] Na prestolu ga je nasledio sin Radoslav uz pristanak novog vizantijskog cara Manojla I Komnina (1143 - 1180), ali ne kao kralj već samo kao knez.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b v g d Mijušković 1988.
  2. ^ Kunčer 2009.
  3. ^ Živković 2009.
  4. ^ Živković, Tibor. (2006). Portreti srpskih vladara : IX-XII vek. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. ISBN 978-86-17-13754-8. OCLC 153312547. 
  5. ^ Gavro A. Škrivanić (1959). Imenik geografskih naziva srednjovekovne Zete. str. 35. 

Izvori i literatura[uredi | uredi izvor]

Izvori
Literatura