Grmečka korida
Grmečka korida je naziv za tradicionalne borbe bikova, kod krajiških Srba,[1] sa Grmeča. Borbe se tradicionalno održavaju svake godine u prvu nedjelju iza Ilindana (2. avgusta). Danas, ova manifestacija je u okviru Ilindanskih svečanosti, a organizuje se uz pomoć lokalne zajednice u Oštroj Luci i Vlade Republike Srpske. Godine 2015. održana je 243. korida po redu.
Sadržaj
Istorija[uredi]
Iako se smatra da je ova srpska narodna svetkovina stara najmanje dva vijeka, pretpostavlja se da se Grmečka korida prvi put u štampanom obliku pominje u pripovijeci „Jablan” 1902. srpskog autora iz ovog kraja, Petra Kočića, i to u vrijeme austrougarske okupacije.
Srbi iz pogrmečkih sela su tradicionalne borbe bikova do 1992. godine održavali na Međeđem brdu kod Sanice, u današnjoj federalnoj opštini Sanski Most. Tokom rata korida jenjava, a pogrmečki Srbi napuštaju ognjišta i ovu manifestaciju nastavljaju 1996. godine na Popovića brdu, Opština Oštra Luka koje se nalazi na teritoriji Republike Srpske.[2]
Pripovijetka „Jablan” 1902:
„ Bakovi stadoše bukati, kopati prednjim nogama, zanositi se, rebriti, dok silno ne grunuše rogovi o rogove. Stoji prasak, lom! Zemlja se kruni, ugiba pod njima. Lujo drhće, strepi. Svaki mu se živac razigrao. Izbečio krupne, grahoraste oči, ne trepće. Svaki pokret prati; svaki udar odjekne u razigranom srcu. Stisnuo se, pognuo se - pomagao bi Jablanu da može. Zasjeniše mu se oči. Samo nazire kako se nešto pred njim vrti, vijuga, ugiba. Rudonja nasrnu svom silom.
- Poduvati ga, Jabo! - viknu Lujo, kao izvan sebe.
Jablan, stari, lukavi mejdandžija, posrnu kao đoja na desno koljeno prednje noge, pa poduhvati Rudonju ispod vrata.
- Ne dajte, ljudi, nagrdi vola! viknu preplašeno knez.
Ispod vrata Rudonjina šiknu velik mlaz krvi. Lujo zadoliga. Jablan stoji ponosito na mejdanu i riče, a planinski vrhunci silno - silno odjekuju.[3]”
Kategorije[uredi]
Borbe bikova su podjeljenje u dvije kategorije, od 500 do 800 kg i one preko 800 kg. Pobjednik obično osvaja i novčanu nagradu.
Ilindan i grmečki vašar[uredi]
Ilindan je hrišćanski praznik koji se slavi 20. jula po julijanskom kalendaru, odnosno 2. avgusta po gregorijanskom kalendaru. Posvećen je svetom proroku Iliji.
Okupljanja na vašarima su u tradicionalnoj kulturi obavljala značajnu funkciju kulturne razmjene između stanovnika bliskih predeonih cjelina. Grmečka korida i danas ima značajan odjek u seoskim i gradskim zajednicama krajiškog područja.
Vidi još[uredi]
Reference[uredi]
- ↑ „Pečat (47,46 min)” (na jeziku: sr). Radio televizija Republike Srpske. 25. 8. 2011. Pristupljeno 29. 8. 2011.
- ↑ Radio televizija Republike Srpske: Grmečka korida kod Oštre Luke, 07.08.2011. (srpski)
- ↑ Projekat Rastko: Petar Kočić: Jablan (srpski)
Izvori[uredi]
Spoljašnje veze[uredi]
- Turistička organizacija Repubilike Srpske (srpski) (engleski)
- Oštra Luka - zvanična strana (srpski)
- Etnografski muzej u Beogradu (srpski)
- Turistička organizacija Repubilike Srpske - Grmečka korida (srpski)
- Petar Kočić: SABRANA DJELA I-IV (srpski)
