Dvorac Konstantina Porfirogenita Paleologa

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Главна фасада дворца Порфирогенита и како је изгледала некада

Дворац Константина Порфирогенита (Палеолога) или Дворац Порфирогенита (тур. Tekfur Sarayı) je jedan od carskih dvoraca poslednjih vizantijskih careva i jedini danas preostali deo nekadašnjeg kompleksa carskog dvorca Vlaherna. Posle pada Carigrada u turske ruke, korišćen je kao staja za kamile, bordel i keramička radionica, da bi u XVII veku bio u potpunosti napušten i prepušten zubu vremena. Danas je zatvoren za javnost, osim za grupe sa posebnom dozvolom, iako se lokalitet nalazi u sklopu prostora koji je proglašen za UNESKOvu svetsku baštinu. Tokom leta 2006. godine otpočeli su radovi na njegovoj sanaciji.

Položaj i nastanak[uredi]

Linija Teodosijevih bedema sa dvorcem na kraju

Dvorac se nalazi u sklopu kopnenih bedema Carigrada i to na mestu na kome se spajaju Vlahernski bedem i dvostruki bedemi Teodosija II. Sam dvorac sa dvorištem je ukliješten između poslednjih redova unutrašnjeg i spoljašnjeg bedeme Teodosijevih bedema, tako da oni faktički sačinjavaju njegove bočne strane, uz samu Cirkusku kapiju(Kerkoporta).

Današnja građevina je podignuta krajem XII ili početkom XIII veka, kao zaseban dvorac u sklopu dvorca Vlaherna koji je još doba Komnina postao glavno sedište careva umesto ogromnog kompleksa Velikog dvora. Međutim ima indicija da je na tom mestu i ranije postojala građevina slične namene.

Nakon oslobođenja Carigrada 1261. godine dvorac je dobio ime po sinu cara Mihaila VIII Paleologa Konstantinu koji se rodio iste godine u oslobođenom Carigradu. On je kao i ostala deca koja se rode od carskih roditelja dobio atribut Porfirogenit.

Južni zid dvorca Porfirogenita i kako je izgledao nekad

Naziv[uredi]

Najčešće korišćeni nazivi Dvorac Konstantina Porfirogenita odnosno Dvorac Porfirogenita izaziva pogrešnu asocijaciju na vizantijskog cara i istoričara Konstantina VII Porfirogenita i unosi veliku zabunu u priču oko samog dvorca jer ga datira u X vek.

Turski naziv Tekfur Saraj u bukvalnom prevodu znači Carev dvorac.

Izgled dvorca[uredi]

Dvorac je čuven po svojim zidovima koji su izvedeni kao ornamentna dekoracija od crvene cigle i belog mermera čiji je reprezentativni izgled odoleo zubu vremena i dan danas se može videti, a smatra se jednim od bisera vizantijske arhitekture u Carigradu.

Ulazi u dvorski kompleks[uredi]

Detalj južnog zida

Dvorac čini trospratna(dva sprata i prizemlje) građevina sa dugačkim pravougaonim dvorištem koje je vodilo ka ostatku kompleksa Vlahernskog dvorca. U kompleks se ulazi kroz lučnu kapiju u unutrašnjem bedemu Teodosijevih bedema, koja povezuje dvorište sa samim gradom, dok je drugi prilaz od Vlaherne. U samu zgradu se uzlazi kroz prizemlje, mada sa spratova vode vrata na nekadašnji spoljni(sa prvog) odnosno unutrašnji(sa drugog) bedem Teodosijevih bedema.

Prizemlje[uredi]

Pristup prizemlju je moguć kroz 4(dva i dva luka su povezana dorskim stubom, dok su međusobno razdvojena zidanim stubom) velika luka koja vode u njegovu unutrašnjost i u njemu se nalazi veliki salon, dugačak 17m.

Prvi sprat[uredi]

Prvi sprat čini 4 velika lučna prozora u sredini i dva sa strane. Prozori u sredini se nadovezuju na lukove iz prizemlja i sa njima formiraju dve zasebne vizuelne celine. Desni lučni prozor zapravo predstavlja vrata koja vode na nekadašnji spoljašnji bedem Teodosijevih bedema čiji se nivo staze poklapa sa nivoom prvog sprata. Levi luk je nešto manji i povezan je sa unutrašnjim bedemom Teodosijevih bedema. Pored toga na zidu koji gleda van grada postoje četiri mala lučna prozora. Na prvom spratu se nalazi velika soba u kojoj car primao posetioce.

Drugi sprat[uredi]

Drugi sprat dvorca, za razliku od ostalih, ima prozore na sve četiri strane, pošto nadvišava sve nivoe Teodosijevih bedema. Na unutrašnjoj strani ima 6 lučnih prozora i 1 lučnih vrata koja se nalaze na levom kraju i vode na stazu unutrašnjeg bedema Teodosijevih bedema, pošto je ona na istom nivou kao i drugi sprat. Lučni prozori čine dve celine od tri prozora sa dva veća prozora sa spoljne i jednim manjim prozorom unutar njih. Sa bočnih strana se nalaze 2 velika(na spoljnoj) i sistem od 3(dva velika i manji među njima) lučna prozora(na unutrašnjoj). Na krajevima zadnjeg zida nalaze se vrata koja vode na terasu odnosno unutrašnji bedem Teodosijevih bedema. Između njih se, gledano od terase, nalaze veliki lučni prozor, zasvođena terasica-apsida, mali prozor i dva velika prozora (različitih dimenzija). Dimenzije drugog sprata su 23m x 10m x 6.5m.

Krov[uredi]

Ostaci kapele

Dvorac Porfirogenita se završava niskim krovom na dve vode.

Dvorac Porfirogenita danas[uredi]

Od dvorca Porfirogenita danas su ostali samo goli zidovi. Unutrašnje spratove koji su bili od drveta i krov pojelo je vreme, ali su spolja i iznutra dekorisani zidovi opstali. Od terase na drugom spratu je opstala samo osnova, dok je gornji deo nekadašnje kapelice (apsida) porušen.

Dvorac se nalazi u zoni kopnenih bedema Carigrada koji se nalaze na UNESKOvoj listi svetske baštine u sklopu zaštićenih istorijskih celina u Carigradu. Pristup turistima u njegovu unutrašnjosti onemogućen pošto se na ulaznoj kapiji nalaze zamandaljene metalne rešetke koje se otvaraju samo u posebnim slučajevima. U sam kompleks je moguće ući provlačenjem kroz rupe na bedemima, ali to nije preporučljivo zbog mogućnosti da su lokalni beskućnici skvotirali i ovaj carski dvorac poput Bukeleona, Mangane ili Mramorne kule.

Tokom avgusta 2006. godine na dvorcu su instalirane skele tako da mu predstoje konzervatorski i restauratorski radovi.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]